فارض نت اخی جهان

ADS
نويسنده : قدیر پیری چهارشنبه ۸ اردیبهشت ۱۳٩٥, ٦:٢۱ ‎ق.ظ

رفتن به مسجد چه ثوابهایی دارد؟

رسولُ اللّه صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :

مَن مَشى إلى مَسجِدٍیَطلُبُ فیهِ الجَماعَةَ کانَ لَهُ بکُلِّ خُطوَةٍ سَبعونَ ألفَ حَسَنةٍ ، ویُرفَعُ لَهُ مِن الدَّرَجاتِ مِثلُ ذلکَ ، وإن ماتَ وهُو على ذلکَ وکَّلَ اللّه‏ُ بهِ سَبعینَ ألفَ مَلَکٍ یَعُودُونَهُ فی قَبرِهِ ، ویُؤنِسُونَهُ فی وَحدَتِهِ ، ویَستَغفِرُونَ لَهُ حتّى یُبعَثَ .

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :

هر که بـراى شـرکت در نـماز جماعت بـه مسجدى رود ، براى هر قدمى که برمى‏دارد هفتاد هزار حسنه منظور شود و به همان اندازه درجاتش بالا رود و اگر در آن حال بمیرد ، خداوند هفتاد هزار فرشته بگمارد که تا زمانى که برانگیخته شود در قبرش به عیادت او روند و انیس تنهایى او باشند و برایش آمرزش طلبند .

بحار الأنوار : 76 / 336 / 1 منتخب میزان الحکمة : 266

 


ثواب نشستن در مسجد تا چه اندازه است؟

رسولُ اللّه صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :

یا أبا ذَرٍّ ، إنّ اللّه‏َ تعالى یُعطِیکَ مادُمتَ جالِسا فی المَسجِدِ بِکُلِّ نَفَسٍ تَنَفَّستَ دَرَجةً فی الجَنّةِ ، وتُصَلِّی علَیکَ الملائکةُ ، وتُکتَبُ لَکَ بِکُلِّ نَفَسٍ تَنَفَّستَ فیهِ‏عَشرُ حَسَناتٍ ، وتُمحى عنکَ عَشرُ سَیّئاتٍ .

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :

اى ابوذر ! تا زمانى که در مسجد نشسته‏اى خداوند متعال به تعداد هر نفسى که مى‏کشى ، یک درجه در بهشت به تو مى‏دهد و فرشتگان بر تو درود مى‏فرستند و براى هر نفسى که در مسجد مى‏کشى ده حسنه برایت نوشته مى‏شود و ده گناه از تو پاک مى‏گردد .

بحار الأنوار : 77 / 85 / 3 منتخب میزان الحکمة : 266

آداب حضور در مسجد چیست؟

رسولُ اللّه صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم

وقد سَألَهُ أبو ذَرٍّ عن کَیفیهِ عِمارَةِ المَساجِدِ: لا تُرفَعُ فیهاالأصواتُ ، ولا یُخاضُ فیها بالباطِلِ ،ولا یُشتَرى فیها ولا یُباعُ ، واترُکِ اللَّغوَ ما دُمتَ فیها ،فإن لَم‏تَفْعَل‏فلا تَلُومَنَ‏یَومَ القِیامَةِ إلاّ نَفسَکَ .

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم

- در پاسخ به سؤال ابوذر از چگونگى آباد کردن مساجد- : (به این‏گونه) در آنها صداها بلندنشود ، به سخنان و کارهاى نادرست و بیهوده پرداخته نشود ، در آنها خرید و فروش صورت نگیرد و تا زمانى که در مسجد هستى از کارهاى لغو و بیهوده دست‏بکش . اگر چنین نکنى در روز قیامت‏نباید کسى جز خودت را ملامت کنى .

مکارم الأخلاق : 2 / 374 / 2661 منتخب میزان الحکمة : 266

إِنَّما یَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَی الزَّکاةَ وَ لَمْ یَخْشَ إِلاَّ اللَّهَ[1]

مساجد خدا را تنها کسی آباد می‌کند که ایمان به خدا و روز قیامت آورده، و نماز را برپا دارد، و زکات را بپردازد، و جز از خدا نترسد.

[1] توبه،18

 

سوره توبه آیه 7:

کَیْفَ یَکُونُ لِلْمُشْرِکینَ عَهْدٌ عِنْدَاللَّهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ اِلاَّ الَّذینَ عاهَدْتُّمْ عِنْدَالْمَسْجِدِ الْحَرامِ فَمَا اسْتَقامُوا لَکُمْ فَاسْتَقیمُوا لَهُمْ اِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقینَ.  ترجمه‏: چگونه با مشرکان که عهد خدا و رسول شکستند خدا و رسولش عهد آنان نگهدارند «البته با عهدشکن نباید عهد نگه داشت»، لیکن با آن مشرکان که در مسجدالحرام عهد بسته‏اید تا زمانى که آنها بر عهد خود پایدارند شما هم بر عهد آنان بیائید که خدا پرهیزکاران را «که به عهد وفا مى‏کنند» دوست دارد.تفسیر: «کیف یکون للمشرکین عهد عندالله و عند رسوله» الخ، این جمله مطالب قبلى را که عبارت بود از شکستن عهد مشرکین که اعتمادى بعهدشان نیست و کشتن آنان تا زمانى که بخدا ایمان آورده و در برابر دین توحید خاضع شوند، و هم‏چنین استثناء کسانى را که عهد خود را نمى‏شکنند و تا پایان مدت عهدنامه وفادارند بطور اجمال توضیح مى‏دهد.

 سوره توبه آیه 7

کَیْفَ یَکُونُ لِلْمُشْرِکینَ عَهْدٌ عِنْدَاللَّهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ اِلاَّ الَّذینَ عاهَدْتُّمْ عِنْدَالْمَسْجِدِ الْحَرامِ فَمَا اسْتَقامُوا لَکُمْ فَاسْتَقیمُوا لَهُمْ اِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقینَ.

ض  ترجمه‏

چگونه با مشرکان که عهد خدا و رسول شکستند خدا و رسولش عهد آنان نگهدارند «البته با عهدشکن نباید عهد نگه داشت»، لیکن با آن مشرکان که در مسجدالحرام عهد بسته‏اید تا زمانى که آنها بر عهد خود پایدارند شما هم بر عهد آنان بیائید که خدا پرهیزکاران را «که به عهد وفا مى‏کنند» دوست دارد.

ض  تفسیر:

«کیف یکون للمشرکین عهد عندالله و عند رسوله» الخ، این جمله مطالب قبلى را که عبارت بود از شکستن عهد مشرکین که اعتمادى بعهدشان نیست و کشتن آنان تا زمانى که بخدا ایمان آورده و در برابر دین توحید خاضع شوند، و هم‏چنین استثناء کسانى را که عهد خود را نمى‏شکنند و تا پایان مدت عهدنامه وفادارند بطور اجمال توضیح مى‏دهد.

آرى این آیه و پنج آیه بعدش حکم مزبور و استثنائى که از آن شده انتهاى مدت حکم را بیان مى‏کند.

پس اینکه فرمود: «کیف یکون للمشرکین عهد» الخ، استفهامى است در مقام انکار یعنى اینها وفادار بعهد نیستند، ولذا بلافاصله مشرکینى را که در مسجدالحرام با مسلمانان عهد کردند استثناء کرد، چون آنها عهد خود را نشکستند و لذا در باره‏شان فرمود: «فما استقاموا لکم فاستقیموا لهم» یعنى تا زمانیکه آنها بعهد خود استقامت ورزیدند شما هم استقامت کنید، آرى پایدارى بعهد کسانیکه بعهد خود وفادارند از لوازم تقواى دینى است به همین جهت دستور فوق را با جمله: «ان الله یحب المتقین» تعلیل مى‏کند، و عین این تعلیل در آیه قبلى بود که مى‏فرمود: «فاتموا الیهم عهدهم الى مدتهم ان‏الله یحب المتقین».*** )1( طباطبایى سید محمدحسین - تفسیرالمیزان، ج‏9، ص 240. ***

 

 

مسجد سازی چه ثوابی دارد؟

 

الإمامُ الصّادقُ علیه‏السلام :

 

مَن بَنى مَسجِدابَنَى اللّه‏ُ لَهُ بَیتا فی الجَنّةِ .

 

امام صادق علیه‏السلام :

 

هر کس مسجدى بسازد ، خداوند براى او در بهشت خانه‏اى بسازد .

 

الکافی : 3 / 368 / 1 منتخب میزان الحکمة : 266

 

فواید ارتباط با مسجد

 روى الأصبغ بن نباتة عن أمیر المؤمنین علیه السّلام قال: کان یقول: من اختلف إلى المساجد أصاب إحدى الثمان: أخا مستفادا فی اللّه، أو علما مستطرفا أو آیة محکمة، أو رحمة منتظرة، أو کلمة تردّه عن ردى , أو یسمع کلمة تدلّه على هدى، أو یترک ذنبا خشیة أو حیاء.

منبع: تحریر المواعظ العددیة  صفحه   482  

 

 حضرت علی علیه السلام می فرمایند:

هر که به مسجد رفت و آمد کند یکى از هشت بهره برگیرد:

1.  برادرى که در راه خدا با او رفاقت کند،

2. علم تازه‏اى،

3. آیه‏ى محکمى، (که با قرآن آشناتر شود)،

4.  رحمتى که در انتظارش بوده،

5.  پندى که از هلاکت نجاتش بخشد،

6. سخنى که موجب هدایتش شود،

7. ترک گناهى از روى ترس

8. و یا ترک گناهى از روى حیا.

منبع:نصایح صفحه 281 

 

مسجد در آینه روایا ت

 

. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : اَلمَساجِدُ سُوقٌ مِنْ اَسْواقِ الآخِرَةِ، قِراها اَلْمَغْفِرَةُ وَ تُحْفَتُها الْجَنَّةُ. « بحارالانوار، ج84، ص4»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: مساجد بازاری از بازارهای آخرت است که در آن بر سفره آمرزش می‌نشینند، و با هدیه‌ بهشتی بدرقه می‌شوند.

2. قال الحسن ـ علیه السلام ـ : اَهْلُ الْمَسْجِدِ زُوّارُ اللهِ وَ حقٌ عَلَی الْمَزُورِ اَلتُّحفَةُ لِزائِرِهِ. « کلمة الامام الحسن، ص41 ـ الحکم الزاهره. ص150»

امام حسن ـ علیه السلام ـ فرمود: اهل مسجد زائر خدا هستند و بر صاحب خانه است که به زائرانش هدیه‌ای بدهد.

3. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : مَنْ کانَ الْقُرآنُ حَدیثَهُ وَ الْمَسْجِدُ بَیْتَهُ بَنَی اللهُ لَهُ بَیتاً فی الْجَنَّةِ. « وسائل الشیعة، ج3، ص481»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: هرکس که کلامش قرآن و خانه‌اش مسجد باشد، خداوند منزلی در بهشت برای او بنا می‌کند.

4. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : کُونُوا فِی الدُّنْیا اَضْیافاً وَاتَّخِذُوا الْمَساجِدُ بُیُوتاً وِ عَوِّدُوا قُلُوبَکُمُ الرِّقَّةَ. « بحارالانوار، ج 83، ص 351 »

رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: در دنیا میهمان باشید و مساجد را خانه خود قرار دهید و دل­هایتان را به نرمی و ملایمت عادت دهید.

5. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : اَلْمَساجِدُ مِجالِسُ الْاَنْبِیاء. « مستدرک‌الوسائل، ج 3، ص 363 »

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: مساجد، مجالس پیامبران است.

6. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : اِنَّ الْمَساجِدَ بُیُوتُ الْمُتَّقیِن، وَ مَنْ کانَتِ الْمَساجِدُ بُیُوتَهُ فَقَدْ خَتَمَ اللهُ لَهُ بِالرَّوحِ وَالرَّحْمَةِ وَالْجَوازِ عَلَی الصّراطِ اِلَی الْجَنَّةِ. « مستدرک‌الوسائل، ج 7، ص 659»

رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: مساجد، خانه پارسایان است و هرکس خانه‌اش مسجد باشد، خداوند کار او را با رحمت و شادی قرار داده، و اجازه عبور از صراط به سوی بهشت را به او خواهد داد.

7. قال الصّادِقُ ـ علیه السلام ـ : مَنْ بَنی مَسْجِداً، بَنَی اللهُ لَهُ بَیْتاً فیِ الْجَنَّةِ. « وسائل الشیعة، ج 3، ص 485 ـ کنزالاعمال، ج 7، ص 649 »

امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: هرکس مسجدی بسازد، خداوند خانه‌ای در بهشت بهشت برای او می‌سازد.

8. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ: بَشِّرِ الْمَشَائینَ اِلَی الْمَساجِدِ فی ظُلَمِ اللَّیْلِ، بِنُورٍ ساطِعٍ یَوْمَ الْقِیامَةِ. «مستدرک‌الوسائل، ج 3، ص 363»

پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: آنان که در ظلمت شب به‌سوی مساجد می‌روند، مژده باد به نوری که (از چهره‌شان) در روز قیامت می‌درخشد.

9. قال الصّادِقُ ـ علیه السلام ـ : مَنْ مَشی اِلَی الْمَسْجِدِ، لَمْ یَضَعْ رِجْلَهُ عَلی رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ اِلاّ سَبَّحَتْ لَهُ الْاَرْضُ. « من لایحضره الفقیه، ص 167 ـ بحارالانوار، ج 84، ص 13»

امام صادق ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: هرکس به‌طرف مسجد برود، پایش را بر هیچ تر و خشکی نمی‌گذارد، مگر اینکه زمین برای او تسبیح می‌گوید.

10. قال الصّادِقُ ـ علیه السلام ـ : اِذا دَخَلْتَ الْمَسْجِدَ فَاحْمِدِ اللهَ وَاثْنِ عَلَیْهِ وَ صَلِّ عَلَی النَّبِیِّ ـ صلی الله علیه و آله ـ « وسائل الشیعة، ج 3، ص 516 »

امام صادق ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: هرگاه داخل مسجد شدی، حمد و سپاس خدای را بگو و بر پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ صلوات بفرست.

11. قال علیّ ـ علیه السلام ـ : مَنْ اَرَادَ دُخُولَ الْمَسْجِدِ فَلْیَدَخُلْ عَلی سُکُونٍ وَ وَقارٍ فَاِنَّ الْمَساجِدَ بُیُوتُ اللهِ وَ اَحَبُّ الْبِقاع اِلَیْه. «من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 170»

امام علی ـ علیه السلام ـ فرمود: هرکس می‌خواهد به مسجد داخل گردد، با آرامش و با طمأنینه وارد شود، چون مساجد خانه‌های خدا و محبوب‌ترین محل‌ها در نظر اوست.

12. قال الباقرـ علیه السلام ـ : اَلْفَضْلُ فی دُخُولِ المَسْجِدِ، اَنْ تَبْدَأ بِرِجْلِکَ الْیُمْنی اِذا دَخَلْتَ وَ بِالْیُسْری اِذا خَرجْتَ. «وسائل الشیعة، ج3، ص517»

امام باقر ـ علیه السلام ـ فرمودند: بهتر آن است که هنگام ورود به مسجد ابتدا پای راست را بگذاری، و هنگام خروج ابتدا پای چپ.

13. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : شَرُّ بِقاعِ الْاَرضِ اَلْاَسْواقُ وَ خَیْرُ الْبِقاعِ اَلْمَساجِدُ وَ اَحْبَّهُمْ اِلَی اللهِ اَوَّلُهُمْ دُخُولاً و آخِرُهُمْ خُروجاً مِنْها. « وسائل الشیعة، ج3، ص553»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: بدترین جاهای زمین بازار و بهترین مکان‌های آن، مساجد است و محبوب‌ترین افراد نزد خداوند کسی است که پیشتر از همه به مسجد وارد شود و دیرتر از همه از مسجد خارج شود.

14. قالت فاطمة الکبری ابنة رسول الله: اِنَّ النَّبِیِّ ـ صلی الله علیه و آله ـ کانَ اِذا دَخَلَ الْمَسْجِدَ یَقولُ: (بِسْمِ اللهِ اللهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ فَاغْفِرْ ذُنُوبی وَ افْتَحْ اَبْوابَ رَحْمَتِکَ). « بحارالانوار، ج84، ص23»

حضرت فاطمه ـ سلام الله علیها ـ می‌فرماید: هنگامی که پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ وارد مسجد می‌شد، می‌گفت: «به نام خدا، درود خدا بر محمد و آل محمد ، خدایا مرا بیامرز و گناهانم را ببخشا و درهای رحمتت را برویم بگشا.»

15. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : لا تَدْخُلِ الْمَساجِدَ اِلّا بِالطَّهارَةِ. « مستدرک‌الوسائل، ج3، ص388»

پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: داخل مساجد مشو مگر با وضو.

16. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : مَنْ اَتَی الْمَسْجِدَ لِشَئٍ فَهُوَ حظُّهُ. « سنن ابی داود، ج1، ص128»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: هر کس به هرجهت که به مسجد آید بهره‌اش همان است.

17. قال الصّادِقُ ـ علیه السلام ـ : مَنْ اَقامَ فی مَسْجِدٍ بَعْدَ صَلاتِهِ انْتِظاراً لِلصَّلاةِ، فَهُوَ ضَیْفُ اللهِ و حَقٌّ عَلَی اللهِ اَنْ یُکْرِمَ ضَیْفَهُ. «بحارالانوار، ج84، ص3»

امام صادق ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: هرکس در مسجد پس از نمازش در انتظار نماز دیگر بماند، میهمان خداست و برخداست که میهمانش را گرامی دارد.

18. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : لا تَجْعَلُوا الْمَساجِدَ طُرُقاً حتَّی تُصَلُّوا فِیها رَکْعَتَینِ. « وسائل الشیعة، ج3، ص553»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: مساجد را گذرگاه قرار ندهید، مگر آن که هنگام عبور دو رکعت نماز بخوانید.

19. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : مَنْ سَمِعَ النِّداءَ فِی الْمَسْجِدِ فَخَرَجَ مِنْ غَیْرِ عِلَّةٍ فَهُوَ مَنافِقٌ اِلّا اَنْ یُریدَ الرُّجُوعَ إلَیْهِ. « وسائل الشیعة، ج3، ص513»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: هر کس در مسجد ندای نماز را بشنود و بدون علت خارج شود، منافق است مگر این که قصد برگشت (و خواندن نماز را) داشته باشد.

20. قال عَلیٌّ ـ علیه السلام ـ :... لَیَحْضُرَنَّ مَعَنَا صَلاتَنا جَماعَةً أوْ لَتَحَوَّلِنَّ عَنّا وَ لایُجاورُنا وَلانُجاورُهُم. « وسائل الشیعة، ج3، ص479»

امام علی ـ علیه السلام ـ در جواب عده‌ای که به حضرت گفتند: عده‌ای از همسایگان مسجد در نماز جماعت حاضر نمی‌شوند، فرمود: باید در نماز جماعت ما حضور یابند، یا این که از ما دوری گزینند و همسایه ما نشوند و ما هم همسایه آن‌ها نشویم.

21.قال النَّبی ـ صلی الله علیه و آله ـ : لا صَلاةَ لِجارِ الْمَسْجِدِ اِلّا فِی الْمَسْجِدِ. « وسائل الشیعة، ج3، ص478 ـ کنز الاعمال، ج7، ص650»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: برای همسایه مسجد نماز نیست، مگر این که در مسجد نماز بخواند.

22. قال عَلیٌّ ـ علیه السلام ـ : حَریمُ الْمَسْجِدِ اَرْبَعُونَ ذِراعاً، وَالْجَوارُ اَرْبَعُونَ داراً مِنْ اَرْبَعَةِ جَوانِبِها. « وسائل الشیعة، ج3، ص484 ـ بحارالانوار، ج84، ص3»

امام علی ـ علیه السلام ـ فرمود: حریم مسجد، چهل ذرع و همسایه آن، چهل خانه از چهار طرف است.

23. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : یا اَباذَرَ اِنَّ اللهَ تَعالی یُعْطیکَ ما دُمْتَ جالِساً فِی الْمَسْجِدِ بِکُلِّ نَفَسٍ تَنَفَّسَ فیه دَرَجَةً فِی الْجَنَّةِ. « بحارالانوار، ج83، ص370»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: ای ابوذر! تا زمانی که در مسجد نشسته‌ای خداوند برای هر نفسی که می‌کشی، درجه‌ای از بهشت برایت پاداش می‌دهد.

24. قال عَلیٌّ ـ علیه السلام ـ : مِنَ السُّنَّةِ اِذا جَلَسْتَ فِی الْمَسْجِدِ اَنْ تَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ. « بحارالانوار، ج83، ص380»

امام علی ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: در مسجد نشستن رو به قبله از سنّت و مستحب است.

25. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : اِذا اسْتَأذَنَتْ اِمْرَءَة‍ُ اَحَدِکُمْ اِلَی الْمَسْجِدِ فَلا یَمْنَعْها. « سنن نسائی، ج2، ص42»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: وقتی زنتان اجازه رفتن به مسجد خواست، مانع نشوید.@#@

26. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : تَعاهَدُوا نِعالَکُم عِنْدَ اَبْوابِ الْمَسْجِدِ. « وسائل الشیعة، ج3، ص504»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: در پیش درب مسجد، کفشهایتان[1] را (نسبت به آلودگی) بررسی کنید.

27. قال الرِّضا ـ علیه السلام ـ : اِنَّ الجنَّةَ وَ الْحُورَ لَتَشْتاقُ اِلی مَنْ یکْسِحُ الْمَسْجِدَ أو یَأخُذُ مِنْهُ الْقَذی. « مستدرک‌الوسائل، ج3، ص385»

امام رضا ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: بهشت و حوریان بهشتی مشتاق کسی هستند که مسجد را تمیز کند یا آلودگی‌های آن را بگیرد.

28. قال الصادق ـ علیه السلام ـ: ثَلاثَةٌ یَشْکُونَ اِلَی اللهِ عزَّ و جَلَّ: مَسْجِدُ خَرابٍ لایُصلّی فیهِ اَهْلُهُ، وَ عالِمٌ بَیْنَ جُهّالٍ، وَ مُصْحَفُ مُعَلَّقٍ قَدْ وَقَعَ عَلَیْهِ الْغُبارُ لا یُقْرَأُ فیه. « وسائل الشیعة، ج 3، ص484»

امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: سه چیز به خدا شکایت می‌کنند: مسجد خرابی که اهلش در آن نماز نخوانند، دانشمندی که بین نادانان است، قرآن رها شده که غبار بر آن نشسته و خوانده نمی‌شود.

29. قال عَلیٌّ ـ علیه السلام ـ : مَنْ وَقَرَ مَسْجِداً، لَقَی اللهُ یَوْمَ یَلْقاهُ ضاحِکاً مُسْتَبْشِراً وَ اَعْطاهُ اللهُ کِتابَهُ بِیَمینِهِ. « بحارالانوار، ج84، ص16»

امام علی ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: هرکس حرمت مسجد را حفظ کند، خدا را در روز قیامت با چهره‌ای خندان و شادمان ملاقات می‌کند و خداوند نامه‌اش را به دست راستش می‌دهد.

30. قال الصّادِقُ ـ علیه السلام ـ : اِنَّما اُمِرَ لِتَعْظیمِ الْمَساجِدِ لِأنَّها بُیُوتُ اللهِ فِی الْارْضِ. « وسائل الشیعة، ج3، ص556 ـ بحارالانوار، ج84. ص6»

امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: امر به تعظیم مساجد به خاطر این است که مساجد خانه‌های خدا در روی زمین است.

31. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : جَنِّبُوا مَساجِدَکُمْ مَجانِینَکُم وَ رَفْعَ اَصْواتِکُم وَ شِراءِ کَمْ و بَیْعَکُمْ و الضّالَّةَ وَ الْحُدودَ و الْاَحکام. « من لایحضره الفقیه، ج1، ص169 ـ کنز الاعمال،‌ج7، ص167»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: مساجد خود را از دیوانگان، صدای بلند، خرید و فروش، اعلام پیدا کردن اشیای گم شده و اجرای حدود و احکام قضایی دور نگه‌ دارید.

32. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : مَنْ اَسْرَجَ فی مَسْجِدٍ مِنْ مَساجِدِ اللهِ سِراجاً، لمْ تَزَلِ الْمَلائِکَةُ وَ حَمَلَةُ الْعَرْشِ یَسْتَغْفِرونَ لَهُ مادامَ فی ذالِکَ الْمَسْجِدِ ضوْءٌ مِنَ السِّراجِ. « من لا یحضره الفقیه، ج1، ص169»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: هر کس در مسجدی از مساجد خدا چراغی روشن بیفروزد، تا زمانی که روشنایی از چراغ در آن مسجد است، فرشتگان و حاملان عرش برایش استغفار می‌کنند.

33. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : مَنْ اَحَبَّ اَنْ لایَظْلِمَ لَحَدُهُ فَلْیُنَوِّرِ الْمَساجِدَ. « مستدرک‌الوسائل، ج3، ص386»

پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: هر کس دوست دارد قبرش تاریک نباشد، مساجد را نورانی کند.

34. قال عَلیٌّ ـ علیه السلام ـ : مَنْ اَکَلَ شَیْئاً مِنَ الْمُؤْذِیاتِ ریحُها فَلا یَقْرُبَنَّ الْمَسْجِدَ. « وسائل الشیعة، ج3، ص502»

امام علی ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: هرکسی چیزی خورده است که بوی آن مردم را می‌آزارد، به مسجد نزدیک نشود.

35. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : اَلضِّحْکُ فِی الْمَسْجِدِ ظُلْمَةٌ فِی الْقَبْرِ. « کنزالعمال، ج7، ص668»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: خندیدن در مسجد سبب تاریکی قبر می‌شود.

36. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : اِنَّ الْمَسْجِدَ لایَحِلُّ لِجُنُبٍ وِ لا حائِضٍ. « کنزالعمال، ج7، ص668»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: ورود به مسجد برای افراد جُنُب و حائض جایز نیست.

37. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : لَحَدیثُ الْبَغْیِ فِی الْمَسْجِدِ، یَأکُلُ الْحَسَناتِ کَما تَأکُلُ الْبَهیمَةُ الْحَشیشَ. «مستدرک‌الوسائل، ج3. ص371»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: سخن ناروا در مسجد، حسنات و خوبی‌های انسان را می‌خورد آن گونه که چارپایان، علف‌ها را می‌خورند.

38. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : اِذا نَزَلَتِ الْعاهاتُ وَالْافاتُ، عُوفی اَهْلُ الْمَساجِدِ.« مستدرک‌الوسائل، ج3، ص356»

پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: وقتی مشکلات وبلاها نازل می‌شود، اهل مسجد نجات می‌یابند.

39. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : یا اَباذَرِّ کُلُّ جُلُوسٍ فِی الْمَسْجِدِ لغوٌ اِلّا ثلاثةٌ: قَراءةٌ مُصِلٍ أوْ ذاکِرُ الله تَعالی اَوْ سائلٌ عنْ عِلْمٍ. « بحارالانوار، ج83، ص370»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: ای ابوذر! در مسجد هر نشستنی به جز برای سه چیز بیهوده است: نماز خواندن، ذکر خدا گفتن، بحث علمی کردن.

40. قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ : اَلْجُلُوسُ فِی الْمَسْجِدِ لِإنْتِظارِ الصَّلاةِ عِبادَةٌ مالَمْ یَحْدُثْ قیلَ: وَ مَا الْحَدَثُ؟ قالَ: اَلْاِغْتِیاب. « بحارالانوار، ج83، ص384»

پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: در انتظار نماز نشستن در مسجد تا زمانی که حدثی از او صادر نشود، عبادت است، پرسیدند: حَدَث چیست؟ پیامبر فرمود: غیبت کردن.[1] . کفش‌هایتان را بررسی کنید که با پای کثیف به مسجد داخل نشوید.

منبع: مسجدانلاین

 

حرمت مسجد در احادیث اهل بیت(ع)

خبرگزاری شبستان: خداوند سبحان پیامبرش را فرمود که در مساجد، خداوند را به یگانگى بخوانند و تنها او را پرستش کنند.

خبرگزاری شبستان: امام صادق علیه السلام خطاب به یونس بن یعقوب فرمودند: ملعون ملعون من لم یوقر المسجد، اتدرى یا یونس لم عظم الله تعالى حق المساجد و انزل هذه الاءیة: و ان المساجد لله فلا تدعوا مع الله احدا کانت الیهود و النصارى اذا دخلوا کنائسهم اشرکوا بالله تعالى ، فامر الله سبحانه نبیه ان یوحد الله تعالى فیها و یعبده. (1)
ملعون است و ملعون است کسى که مسجد را گرامى ندارد. اى یونس ‍ آیا مى دانى چرا خداوند حق مساجد را بزرگ داشته و آیه ان المساجد لله فلا تدعوا مع الله احدا را نازل فرموده است، زیرا، یهود و نصارى هنگامى که داخل کلیساهاى خود مى شدند، به خداوند متعال شرک مى ورزیدند؛ پس ، خداوند سبحان پیامبرش را فرمود که در مساجد، خداوند را به یگانگى و تنها او را پرستش کنند.
در کلام ارزشمند دیگرى از حضرت امام صادق علیه السلام آمده است:
انما امرنا بتعظیم المساجد لانها بیوت الله فى الارض. (2)
همانا به بزرگداشت مساجد امر شده ایم ، زیرا مساجد خانه هاى خدا در روى زمین است.

برگرفته از: کتاب جایگاه مساجد در فرهنگ اسلامى

 

 

  آیات مسجدی:

سوره بقره آیه 149:وَ مِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَالْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَاِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ وَمَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ. ترجمه: و از هر کجا و به سوى هر دیار که بیرون شدى «اى پیغمبر» روى کن به طرف کعبه چون این دستور قبله بر وجه صواب و به امر خداست و خدا غافل نیست از آنچه مى‏کنید.تفسیر:«و من حیث خرجت فول وجهک شطرالمسجد الحرام - بعضى از مفسران گفته‏اند که معنى آیه این است که: «از هر مکانى که بیرون آمدى و در هر مکانى وارد شدى رو به جانب کعبه کن»...

آیات مسجدی قرآن کریم همرا با ترجمه و تفسیر

 سوره بقره آیه 149

وَ مِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَالْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَاِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ وَمَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ.

ض  ترجمه‏

و از هر کجا و به سوى هر دیار که بیرون شدى «اى پیغمبر» روى کن به طرف کعبه چون این دستور قبله بر وجه صواب و به امر خداست و خدا غافل نیست از آنچه مى‏کنید.

ض  تفسیر

«و من حیث خرجت فول وجهک شطرالمسجد الحرام - بعضى از مفسران گفته‏اند که معنى آیه این است که: «از هر مکانى که بیرون آمدى و در هر مکانى وارد شدى رو به جانب کعبه کن» و بعضى دیگر گفته‏اند معنى چنین است: «از هر شهرى بیرون آمدى...» ولى‏بعدى ندارد که مراد از جمله «من حیث خرجت» (از آنجا که خارج شدى) «مکه» باشد که پیغمبر(ص) از آن بیرون آمد چنانکه خداوند فرمود: «من قریتک التى اخرجتک» (سوره محمد - آیه 13) (از آن دهکده که تو را خارج کردند) بنابراین منظور از آیه این است که حکم قبله اختصاصى به نقطه معینى ندارد، هم در مکه و هم در غیر آن ثابت است در جمله «وانه للحق من ربک وما اللَّه بغافل عماتعملون» خداوند تأکید و تشدید بیشترى کرده، مى‏فرماید این حکم حقیقتى است از جانب پروردگار تو و خداوند از اعمال آنها غافل نیست.»*** )1( طباطبایى سید محمدحسین، تفسیرالمیزان، ج 1، ص 457. ***

 سوره بقره آیه 150

وَمِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَحَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلّوُا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ لِئَلاَّ یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّةٌ اِلاَّ الَّذینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلاتَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنى‏ وَ ِلاُتِمَّ نِعْمَتى‏ عَلَیْکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ.

ض  ترجمه‏

و «اى رسول» از هر جا و هر دیار که بیرون شدى رو به سوى کعبه کن و شما مسلمانان نیز هر کجا بودید روى بدان جانب کنید تا مردم به حجّت و مجادله بر شما زبان نگشایند جز گروه ستمکار و معاند با اسلام که از جدل و گفتگوى آنان هم نیندیشید و از نافرمانى من بترسید و به فرمان من باشید تا نعمت و رحمتم را براى شما به حدّ کمال برسانم و باشد که به طریق حق و ثواب راه یابید.

ض  شأن نزول‏

«از طریق سدّى درباره این قسمت از آیه (لئلا یکون للناس علیکم حجة) چنین روایت شده وقتى که بعد از قبله بیت‏المقدس، رسول خدا به طرف خانه کعبه برگشت مشرکین مکه گفتند دین محمد او را در سرگردانى انداخته و دوباره به طرف قبله‏اى که ما در آن هستیم برگشته است زیرا مى‏دانست که ما بر هدایت بیشترى مى‏باشیم سپس این آیه نازل گردید.»*** )1( محقق، محمدباقر، شأن نزول آیات، ص 44. ***

ض  تفسیر

«و من حیث خرجت فول وجهک شطرالمسجد الحرام و حیث ماکنتم فولوا وجوهکم شطره‏الخ - جمله «و من حیث خرجت فول وجهک شطرالمسجد الحرام» عیناً در دو مورد یعنى در آیه 149 و 150 تکرار شده و شاید علتش این باشد که بدین وسیله خداوند مى‏خواهد بفهماند که رعایت حکم مزبور (لزوم مواجهه قبله) در هر جا و در هر حال لازم است مثل اینکه کسى به دیگرى مى‏گوید: در حال ایستادن پرهیزگار باش، در حال جلوس پرهیزگار باش، در گفتار پرهیزگار باش، در سکوت پرهیزگار باش، یعنى در هر حال پرهیزگارى را فراموش نکن، روشن است اگر جمله «پرهیزگار باش» تکرار نشود و همین اندازه گفته شود پرهیزگار باش در حال ایستادن و در حال نشستن و در حال تکلّم و در حال سکوت آن تعمیم مؤکد، استفاده نخواهد شد و معنى آیه روى هم رفته چنین است: از هر نقطه‏اى از زمین بیرون آمدى رو به جانب «کعبه» کن و در هر نقطه از زمین بوده باشید رو به جانب آن کنید.

لئلایکون للناس علیکم حجةالاالذین ظلموا منهم فلاتخشوهم واخشونى الخ - در این آیه سه فایده اساسى براى حکم تغییر قبله بیان شده و منظور این است که مسلمانان را با تأکید هر چه زیادتر به امتثال و فرمانبردارى از حکم مزبور وادار نماید:

اول اینکه: یهودیان از کتب خود دریافته بودند که قبله پیغمبر موعود، کعبه خواهد بود نه بیت‏المقدس. چنانچه در آیه «وان الذین اوتواالکتاب لیعلمون انه الحق من ربهم» به آن اشاره شده است، بنابراین اگر مسلمانان از امثال این حکم سرپیچى کنند دلیلى علیه خود بدست یهود داده‏اند؛ زیرا آنها خواهند گفت این پیغمبر، پیغمبر موعود نیست، ولى پیروى و امتثال آن هیچگونه بهانه‏اى براى آنها باقى نمى‏گذارد. «الاالذین ظلموا» استثناء، استثناء منقطع است یعنى: بهانه‏جویى دسته ستمکاران یهود که پیرو هوى و هوسند با این هم قطع نمى‏شود ولى از آنها نترسید چون آنان جمعیتى ستمکار و تابع هوى هستند و اصولاً خداوند ستمکاران را راهبرى نمى‏کند پس ترس از آنها بى‏مورد است و از من بترسید.

دوم: پیروى از این حکم موجب تمامیت نعمت بر مسلمانها و تکمیل دین آنها است.

سوم: امید مى‏رود که مسلمانان در سایه پیروى از این دستور هدایت به صراط مستقیم شوند.

در اینجا بعضى از مفسران بیانى دارند و مى‏گویند: خداوند در ذیل این آیه (آیه تغییر قبله) که اشاره به اتمام نعمت و هدایت مى‏کند مسلمانان را بشارت به فتح مکه مى‏دهد و با ذیل آیه فتح مکه، در سوره فتح شباهت کاملى دارد: «انا فتحنالک فتحاً مبیناً لیغفر لک اللَّه ماتقدم من ذنبک وماتأخرویتم نعمته علیک ویهدیک صراطاً مستقیماً «ما فتح آشکارى براى تو کردیم، تا خدا گناهان گذشته و آینده تو را بیامرزد (ترک اولى‏ها یا گناهانى را که مردم در مورد تو انجام دادند) و نعمت خود را بر تو تمام کند و تو را به راه راست هدایت فرماید.» (سوره فتح - آیات‏1و2)

توضیح اینکه در صدر اسلام خانه خدا (کعبه) مملو از بتهاى مشرکین بود و درواقع بر این مرکز مقدس بت حکومت مى‏کرد و اسلام هنوز آن قوت و قدرت را نداشت، در این موقع خداوند پیغمبرش را دستور مى‏دهد که رو به جانب بیت‏المقدس یعنى قبله یهود که آیین آنها نسبت به آیین مشرکین با اسلام نزدیک‏تر بود، نماز بخواند، بعداً که با هجرت پیغمبر اکرم(ص) اسلام قوت و قدرت یافت و زمان فتح مکه نزدیک شد و انتظار مى‏رفت در آینده نزدیکى خانه خدا از لوث بتها پاک شود دستور تغییر قبله که نعمت عظیمى براى مسلمانان بود صادر شد لذا در ذیل آیه تغییر قبله خداوند وعده اتمام نعمت و هدایت را، یعنى پاک شدن کعبه از بتها و اختصاص یافتن مسلمانان به آن و مخصوص شدن آن به مسلمانان به آنها داد و این خود بشارتى است به فتح مکه، بعداً که مکه فتح شد خداوند ضمن اعلام پیروزى، موضوع وعده خود را به آنها درباره اتمام نعمت و هدایت گوش زد کرده و مى‏فرماید «ویتم نعمته علیک ویهدیک صراطاً مستقیما»...

این سخن گرچه به ظاهر خوب به نظر مى‏رسد ولى پس از دقت معلوم مى‏شود که پایه و اساس صحیحى ندارد، زیرا با ظواهر آیات قرآن تطبیق نمى‏کند، چون تنها چیزى که ممکن است وعده اتمام نعمت را در آیه تغییر قبله از آن استفاده کرد همان «لام غایت» در جمله «لیتم نعمته علیکم» است، و اتفاقاً همین «لام» در آیه فتح هم دیده مى‏شود چون مى‏فرماید: «لیغفرلک اللَّه الخ» با این حال چطور ممکن است آیه فتح مصداق آن بشارت و وفاى به آن عهد باشد. بلکه باید گفت این هم به نوبه خود وعده و بشارتى براى آینده است، علاوه بر این آیه قبله وعده اتمام نعمت را به همه مسلمانان داده در حالى که آیه فتح براى خصوص پیغمبر اکرم(ص) است؛ و این تفاوت سیاق دلیل دیگرى بر ضعف نظریه مزبور است، آرى تنها آیه‏اى که مى‏توان مصداق این بشارتها و وعده‏ها بوده باشد همان آیه «الیوم اکملت لکم دینکم واتممت علیکم نعمتى و رضیت لکم الاسلام دیناً» (سوره مائده - آیه 3) است، (براى تشخیص مراد از اتمام نعمت به تفسیر آیه مزبور در سوره مائده مراجعه نمائید).

آیات زیر نیز از نظر مشتمل بودن بر وعده اتمام نعمت شبیه آیات قبله و فتح است «ولکن یرید لیطهرکم ولیتم نعمته علیکم لعلکم تشکرون» (سوره مائده، آیه 7) و «کذلک یتم نعمته علیکم لعلکم تسلمون» (سوره نحل، آیه 81) و به خواست خدا در ذیل این آیات بحثهایى متناسب با این مقام خواهد آمد.»*** )1( طباطبایى سیدمحمدحسین، تفسیرالمیزان، جلد 1،  ص‏457 تا ص‏460. ***

سوره بقره آیه 187

اُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَةَ الصِّیامِ الرَّفَثُ اِلى‏ نِسآئِکُمْ هُنَّ لِباسٌ لَّکُمْ وَاَنْتُمْ لِباسٌ لَّهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ اَنَّکُمْ کُنْتُمْ تَخْتانُونَ اَنْفُسَکُمْ فَتابَ عَلَیْکُمْ وَعَفا عَنْکُمْ فَاْلانَ باشِرُو هُنَّ وَابْتَغُوا ما کَتَبَ اللَّهُ لَکُمْ وَکُلُوا وَاشْرَبُوا حَتّى‏ یَتَبَیَّنَ لَکُمُ الْخَیْطِ الْاَبْیَضُ مِنَ الْخَیْطِ اْلاَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ اَتِمُّوا الصِّیامَ اِلىَ الَّیْلِ وَلا تُباشِرُو هُنَّ وَاَنْتُمْ عاکِفُونَ فِى‏الْمَساجِدِ تِلْکَ حُدُودُ اللَّهِ فَلاتَقْرَبُوها کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ ایاتِه‏ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ.

ض   ترجمه‏

براى شما در شبهاى ماه رمضان معاشرت با زنان خود حلال شد که آنها جامه ستر و عفاف شما و شما نیز لباس عفت آنها هستید و خدا چون دانست که شما در کار معاشرت زنان به نافرمانى نفس خود را در ورطه گناه مى‏افکنید لذا از حکم حرمت «مواقعه در شبهاى رمضان» درگذشت و گناه شما را بخشید از اکنون در شب رمضان رواست که با زنها به حلال مباشرت کنید و از خدا آنچه مقدر فرموده بخواهید و بخورید و بیاشامید تا خط سپیدى روز از سیاهى شب در سپیده دم پدیدار گردد پس روزه را به پایان رسانید تا اول شب و با زنان هنگام اعتکاف در مساجد مباشرت نکنید این احکام حدود دین خداست زنهار در آن راه مخالفت مپوئید خدا آیات خود را اینگونه براى مردم بیان دارد باشد که پرهیزگار شوند.

ض  شأن نزول‏

«از روایات اسلامى چنین استفاده مى‏شود که در آغاز نزول حکم روزه، مسلمانان تنها حق داشتند قبل از خواب شبانه غذا بخورند، چنانچه کسى در شب به خواب مى‏رفت سپس بیدار مى‏شد خوردن و آشامیدن بر او حرام بود.

و نیز در آن زمان آمیزش با همسران در روز و شب ماه رمضان مطلقاً تحریم شده بود.

یکى از یاران پیامبر(ص) به نام «مطعم بن جبیر» که مرد ضعیفى بود با این حال روزه مى‏داشت، هنگام افطار وارد خانه شد، همسرش رفت براى افطار او غذا حاضر کند به خاطر خستگى خواب او را ربود، وقتى بیدار شد گفت من دیگر حق افطار ندارم، با همان حال شب را خوابید و صبح در حالى که روزه‏دار بود براى حفر خندق (در آستانه جنگ احزاب) در اطراف مدینه حاضر شد، در اثناء تلاش و کوشش به واسطه ضعف و گرسنگى مفرط بیهوش شد، پیامبر(ص) بالاى سرش آمد و از مشاهده حال او متأثر گشت.

و نیز جمعى از جوانان مسلمان که قدرت کنترل خویش را نداشتند شبهاى ماه رمضان با همسران خود آمیزش مى‏نمودند.

در این هنگام آیه نازل شد و به مسلمانان اجازه داد که در تمام طول شب مى‏توانند غذا بخورند و با همسران خود آمیزش جنسى داشته باشند.»*** )1( تفسیرنمونه، ج‏1، ص 649. ***

ض  تفسیر

«احلال» (مصدر «احل») به معناى اجازه‏دادن واصل آن از «حل» به معناى گشودن در مقابل «عقد» یعنى بستن و گره‏زدن است: و «رفث» تصریح به الفاظى است که غالباً موقع آمیزش با زنان استعمال مى‏شود و در مواقع دیگر به علت قباحت ذکر بطور کنایه اداء مى‏گردد و منظور از آن عمل جنسى است ولى قرآن شریف براى رعایت ادب به جاى تصریح به اسم آن این کلمه را به طور کنایه استعمال کرده و سایر الفاظى که در قرآن براى فهماندن این معنى ذکر شده مانند: مباشرت، دخول، مس، لمس، اتیان و قرب همه کنایه است همچنین الفاظى هم که در غیر قرآن استعمال مى‏شود مانند جماع و وطى، آنها هم کنایه مى‏باشد هر چند استعمال زیاد، پاره‏اى از آنها را از حد کنایه خارج کرده و نظیر آن لفظ فرج و غائط است که نسبت به معنایى که فعلاً از آنها اراده مى‏شود کنایه بوده و به واسطه کثرت استعمال به سرحد تصریح رسیده است و چنانکه گفته‏اند علت متعدى شدن «رفث» با «الى» این است که معناى «افضاء» (کشانیدن و رسانیدن) در آن تضمین شده است.

هن لباس لکم و انتم لباس لهن - منظور از لباس همان معناى معروف آن است یعنى همان چیزى که انسان بدن خود را با آن مى‏پوشاند.

و چون هر یک از زن و شوهر دیگرى را از عمل نامشروع حفظ کرده و مانع شیوع آن بین افراد نوع مى‏شود گویا پوشاکى است که عورت و زشتیهاى او را مى‏پوشاند و این تعبیر، خود استعاره لطیفى است و انضمام جمله اول (احل لکم...) بر لطف آن مى‏افزاید زیرا عورت انسان به وسیله لباس از دیگران پوشیده مى‏شود ولى از خود لباس مستور نمى‏گردد همچنین هر کدام از زن و شوهر دیگرى را از آمیزش با دیگران نگاه مى‏دارد ولى مانع از آمیزش با خودش نمى‏شود چون لباس اوست و به تنش چسبیده است.

علم الله انکم کنتم تختاتون انفسکم فتاب علیکم وعفاعنکم - اختیان (مصدر تخاتانون) با خیانت یک معنى دارد و بعضى گفته‏اند به معناى نقص و کاستن هم استعمال شده و از جمله «کنتم تختانون» که دلالت بر استمرار دارد استفاده مى‏شود که این خیانت بین مسلمانان از همان هنگامى که روزه برایشان واجب شد دایر بود و پنهانى با معصیت خدا (آمیزش با زنان در شبهاى ماه رمضان) به خودشان خیانت مى‏کردند و از جمله «فتاب علیکم و عفا عنکم» معلوم مى‏شود که واقعاً معصیت مى‏کردند وگرنه توبه و عفو معنى نداشت و این معنى از این دو جمله مخصوصاً با انضمام آنها به یکدیگر به طور ظهور استفاده مى‏شود هر چند دلالت آن به حدّ صراحت نمى‏رسد.

بنابراین آیه دلالت دارد بر اینکه آمیزش با زنان در شبهاى روزه قبل از نازل‏شدن این آیه ممنوع بوده و به واسطه همین آیه حرمت آن برداشته و حکم حلیت براى آن قرار داده شد و جمعى از مفسرین نیز چنین تفسیر کرده‏اند و در خود آیه شواهدى بر این معنى موجود است: یکى جمله «احل لکم» که ظاهر آن جعل حلیت است، دیگرى جمله «کنتم تختانون» که ظاهرش گناه‏بودن آمیزش در سابق است، سوم جمله «فتاب علیکم و عفا عنکم» که باز دلالت بر گناه بودن آن دارد چنانکه گذشت و چهارم جمله «فالان باشروهن» که ظاهر آن جواز مباشرت از وقت نزول این آیه است نه قبل از آن زیرا اگر قبلاً حرام نبود مثلاً گفته مى‏شد: مباشرت براى شما اشکالى نداشته یا ندارد و بعضى گفته‏اند که آیه در مقام برداشتن حکم حرمت نیست زیرا در آیه روزه از خوردن و آشامیدن و آمیزش با زنان نهى نشده و ظاهراً چنانکه برخى از روایاتى که اهل سنت نقل کرده‏اند نیز گواهى مى‏دهد - مسلمانان از آیه روزه که مى‏فرماید: «روزه بر شما مقرر شد چنانکه بر پیشینیان مقرر بود» چنین فهمیده بودند که تمام احکام آن با روزه سابقین یکى است و نصرانیها در شب روزه تنها در اول شب مى‏خوردند و مى‏آشامیدند و آمیزش مى‏کردند مسلمانان هم همین روش را اتخاذ نمودند ولى این حکم از یک نظر براى جوانان و از نظر دیگرى براى سالخوردگان سخت بود، خوددارى از عمل جنسى براى جوانان و از خوردن و آشامیدن براى سالخوردگان کار آسانى نبود مخصوصاً جوانان در پنهانى به گمان خود گناه کرده و براى خودشان خیانتى قائل مى‏شدند و همچنین سالخوردگان خوددارى از خوردن و آشامیدن پس از خواب طاقت را از آنها ربوده بود و چه‏بسا که خواب آنها را در مى‏ربود از آب و غذا به خیالشان محروم مى‏ماندند. لذا این آیه نازل شد و بیان کرد که این امور در شب ماه رمضان براى مسلمانان حرام نبوده و تشبیهى که در آیه روزه شده (کما کتب...) تنها از جهت اصل وجوب است نه به لحاظ خصوصیات.

و در پاسخ دلیل‏هاى قول سابق چنین گفته: جمله «احل لکم» فقط دلالت بر محقق شدن حکم حلیت دارد و دیگر دلالتى بر اینکه قبلاً حرام بوده ندارد چنانکه در آیه «احل لکم صیدالبحر - شکار دریا براى شما حلال است» (سوره مائده، آیه 96) نیز چنین است زیرا صید از دریا براى کسانى که در حال احرام هستند پیش از نازل‏شدن این آیه هم حرام نبوده.

و اما جمله «کنتم تختاتون» منظور از آن این است که به گمان خودشان گناه و خیانت مى‏کردند و لذا «تختاتون انفسکم» تعبیر کرده نه «تختاتون اللَّه» بر خلاف آیه «لاتخونوا اللّه والرسول - خیانت نکنید به خدا و رسول» (سوره انفال، آیه 27) علاوه بر آنکه احتمال دارد معناى اختیان نقص باشد یعنى خدا مى‏داند که شما از بهره‏هاى خود مى‏کاستید و بعد از خوابیدن خود را از خوردن و آشامیدن و غیره محروم مى‏کردید و همچنین جمله «فتاب علیکم و عفا عنکم» هم صریح در حرمت نیست.

مؤلف تفسیرالمیزان: این تفسیر با ظاهر آیه مخالف است زیرا جمله‏هاى «احل لکم» و «کنتم تختاتون» و «فتاب علیکم و عفا عنکم» هر چند صریح در نسخ و برداشتن حکم حرمت نیستند ولى ظهور آنها را در این معنى نمى‏توان انکار کرد بعلاوه جمله «فالآن باشروهن» بخوبى دلالت بر آن دارد؛ زیرا اگر حکم آمیزش قبل از نازل‏شدن این آیه و بعد از آن هر دو جواز بود این تعبیر که مى‏فرماید: «اکنون با آنها آمیزش کنید» مناسب نبود و اما نهى‏نکردن آیات روزه از خوردن و آشامیدن و آمیزش در شب روزه منافاتى با حرمت آنها ندارد زیرا در آیات روزه اسمى از ترک این امور در روزه هم نشده و مسلماً پیغمبر اکرم(ص) حرمت آنها را در روزه بیان فرموده بود. بنابراین ممکن است ممنوع‏بودن آنها را در شب هم بیان کرده باشد و این آیه حکمى را که پیغمبر(ص) نسبت به شب روزه بیان فرموده بود نسخ کند.

اشکال : جمله «هن لباس لکم و انتم لباس لهن» سبب جواز «رفث» را بیان مى‏کند و چنانچه این حکم ناسخ باشد علت آن هم مختص به زمان نسخ باشد در صورتى که لباس بودن مردان براى زنان یا بالعکس اختصاص به زمان معینى ندارد و اگر اینگونه بیانات از قبیل بیان علت حکم هم نباشد (یعنى حکم دایر مدار آن نباشد بطورى که هر جا آن علت هست حکم هم باشد و هر جا نیست حکم هم نباشد) بلکه از قبیل بیان مصلحت و حکمت هم باشد باز اشکال وارد است زیرا در هر صورت نمى‏توان گفت که حکم منسوخ (حرمت آمیزش) برخلاف مصلحت و حکمت بوده است.

پاسخ : اولاً عین این اشکال در اختصاص حکم جواز به شب هم وارد است زیرا علت مذکور مختص به شب نیست.

و ثانیاً قیدهایى که در آیه اخذ شده «لیلةالصیام» «هن لباس لکم»، «کنتم تختانون» اشاره به سه علت است که به ترتیب در حکم آمیزش تأثیر دارد، اساساً موضوع لباس بودن مردان و زنان براى یکدیگر علت مطلق جواز آن است و چون روزه خوددارى از شهوات نفسانى مانند خوردن و آشامیدن و غیره مى‏باشد جواز آن را مقید به غیر مورد روزه مى‏کند سپس چون یک ماه بطور کلى خوددارى کردن موجب سختى و زحمت و باعث وقوع در خیانت مستمر است براى سهولت امر در شبها اجازه داده شده. بنابراین، معنى چنین مى‏شود: حکم لباس بودن را که از جهت روزه مقید به غیر ایام روزه کردیم و آمیزش با زنان را در شب و روز ماه رمضان منع نمودیم دانستیم که شما درباره آن به خودتان خیانت مى‏کنید خواستیم که تخفیفى به شما داده باشیم؛ لذا جواز آن را براى شبهاى روزه برگرداندیم و حکم روزه را به روز اختصاص دادیم پس روزه را تا شب به پایان رسانید و خلاصه اینکه: جمله «هن لباس لکم و انتم لباس لهن الخ» اگر چه علت یا حکمت (بیان مصلحت) جایز بودن آمیزش و مباشرت است الا اینکه غرض بالذات متوجه آن نیست بلکه غرض در آیه شریفه اساساً متوجه بیان حکمت جواز آمیزش در شب‏هاى روزه است. و این خود از مجموع «هن لباس لکم» تا جمله «فالان باشروهن» استفاده مى‏شود. بنابراین بیان حکمت مقصور بر حکم ناسخ (یعنى جواز آمیزش در شب) است و شامل حکم منسوخ (یعنى ممنوعیت آمیزش بطور مطلق در ماه روزه) بطور قطع نخواهد شد.

فالان باشروهن وابتغوا ما کتب‏الله لکم - امر به آمیزش چون بعد از نهى پیغمبر(ص) از آن است دلالت بر اجازه دارد و جمله «احل لکم» که در اول همین آیه ذکر شده این معنى را تأیید مى‏کند بنابراین معناى جمله مزبور این است: از این زمان (هنگام نازل شدن آن) آمیزش با زنان براى شما جایز است.

و ابتغاء (مصدر ابتغوا) یعنى جستجوکردن، و منظور از «ما کتب الله لکم» فرزند است که خدا براى نوع بشر از راه آمیزش مقرر فرموده و به وسیله غریزه جنسى که در سرشت انسان به ودیعت نهاده او را به طلب‏کردن اولاد واداشته و بر تهیه مقدمات آن گماشته است پس آدمى گرچه از اعمال غریزه جنسى جز لذت و شهوت غرضى ندارد ولى به حکم فطرت و نوشته خداوند به دنبال فرزند مى‏رود چنانکه پروردگار بقاء زندگى و رشد و نمو انسان را از راه خوردن و آشامیدن مقرر فرموده و با قلم تکوین نوشته است و در حقیقت غرض فطرى انسان هم از آنها همین است ولى در ظاهر از خوردن و آشامیدن جز لذت‏بردن و سیر و سیراب‏شدن منظورى ندارد.

بعضى از مفسران «ما کتب‏اللَّه» را به حکم جواز تفسیر کرده و گفته‏اند: منظور از نوشته خداوند که در این آیه امر بطلب‏کردن آن شده «وابتغوا ما کتب‏اللّه...» همان اجازه آمیزش است و جهت امر به آن این است که خدا همچنانکه دوست دارد به دستورات الزامیش عمل شود دوست دارد به احکام ترخیصى و چیزهایى را که اجازه داده نیز عمل شود، ولى این تفسیر از نظر اینکه در قرآن شریف لفظ «کتابت» در مورد جواز استعمال نشده، بعید است.

وکلوا واشربوا حتى یتبین لکم الخیطالابیض من الخیط الاسود من الفجر - فجر دو تا است یکى فجر اول، و آن را از جهت اینکه زود زائل مى‏شود کاذب و از نظر اینکه شبیه بدم گرگ است (دنب‏السرحان) مى‏نامند. و دیگرى فجر دوم که در آخر شب هنگامى که فاصله خورشید تا دایره افق هیجده درجه زیر افق است بصورت یک شعاع عمودى در طرف مشرق ظاهر مى‏شود و بعد پهن شده و به شکل خط سفیدى که به روى افق کشیده شده درمى‏آید و چون تا طلوع خورشید دوام داشته و به راستى از آمدن روز خبر مى‏دهد آن را «فجر صادق» مى‏گویند.

از اینجا معلوم مى‏شود که منظور از «خیط ابیض» همان فجر صادق بوده «و من» قبل از «الفجر» بیانى است (یعنى بیان مى‏کند که خیط ابیض همان فجر است) و جمله «حتى یتبین لکم الخیط الابیض من الخیط الاسود» از قبیل استعاره است و سفیدى فجر که مجاور سیاهى شب است به سفیدى رشته‏اى تشبیه‏شده که از رشته سیاه مجاور تمیز داده مى‏شود و نیز معلوم مى‏شود که منظور از این تحدید، اول آن از طلوع فجر صادق است زیرا بعداً سفیدى روز بالا آمده و دیگر خط سیاه و سفیدى نمى‏ماند.

ثم اتمواالصیام الى‏الیل - ابتداء امساک در جمله قبل - بواسطه اینکه آزادى در خوردن و آشامیدن بطلوع فجر تحدید شده - معلوم شد لذا براى رعایت اختصار بار دیگر وقت شروع روزه مستقلاً ذکر نشده و تنها انتهاى آن با این جمله بیان شده است و از اینکه پایان رساندن روزه را با تمام تعبیر کرده معلوم مى‏شود که روزه عبادت واحدى است که یک اثر مستقل دارد نه اینکه مرکب از امورى باشد که هر یک از آنها اثر خاصى دارد زیرا فرق بین تمام و کمال این است که «تمام» در موردى استعمال مى‏شود که هر یک از اجزاء داراى اثر مخصوص بخودى نباشد برخلاف کمال که معنایش پایان یافتن وجود یک چیز مرکبى است که هر یک از اجزاء آن داراى اثر مستقل باشد. شاهد بر این مطلب این آیه است: «الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتى - امروز دینتان را برایتان کامل کردم و نعمت خویش بر شما تمام نمودم» (سوره مائده، آیه 3) که در مورد دین چون مرکب از امورى مانند نماز و روزه و حج و غیره است و هر یک از آنها اثر خاصى دارد «اکمال» استعمال شده ولى در مورد نعمت چون امر واحد و بسیطى فرض شده «اتمام» استعمال شده است.

ولا تباشروهن وانتم عاکفون فى‏المساجد - عکوف و اعتکاف به معناى ملازم‏شدن است و اعتکاف در جایى عبارت است از ماندن در آن بطورى که از آن خارج نشود «اعتکاف» عبادت مخصوصى است که از جمله احکام آن ماندن در مسجد و بیرون نیامدن از آن (مگر از روى احتیاج) و روزه گرفتن مى‏باشد و چون در شب روزه اجازه آمیزش با زنان داده شد ممکن است کسى گمان کند که در شبهاى اعتکاف هم مانعى ندارد لذا براى جلوگیرى از این توهم جمله فوق ذکر شده است.

تلک حُدُودُاللَّهِ فلاتقربوها - اصل معناى حد (مفرد حدود) منع است و همه استعمالات و مشتقات آن هم به همین معنى برمى‏گردد مانند: حد شمشیر، حد اعمال نامشروع، حد خانه، حدید و امثال آنها. و منظور از حدود الهى که در این آیه از نزدیک‏شدن به آنها نهى شده یا معاصى است و نزدیک شدن به آنها هم ارتکاب آنهاست بنابراین معناى آیه چنین مى‏شود: چیزهایى را که در هنگام روزه یا اعتکاف قدغن شده مرتکب نشوید؛ و یا منظور از حدود احکام الهى و از نزدیک شدن به آنها تعدى‏کردن یعنى رعایت آنها را ننمودن و پرهیز و تقوى نورزیدن است بنابراین معنى چنین مى‏شود احکامى را که خدا مقرر فرموده رعایت کنید و از آنها تعدى و تجاوز ننمائید.»*** )1( طباطبایى سید محمدحسین، تفسیرالمیزان، ج‏2، ص 58 تا ص 65 ***

سوره بقره آیه 191

وَاقْتُلوُهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ اَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَیْثُ اَخْرَجُوکُمْ وَالْفِتْنَةُ اَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَلاتُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ حَتّى‏ یُقاتِلُوکُمْ فیهِ فَاِنْ قاتَلُوکُمْ فَاقْتُلُوهُمْ کَذلِکَ جَزآءُ الْکافِرینَ.

ض   ترجمه‏

هر جا مشرکان را دریافتید بکُشید و از شهر و دیارشان برانید چنانکه آنان شما را از وطن آواره کردند و فتنه‏گرى که آنها کنند سخت‏تر و فسادش بیشتر از جنگ است و در مسجدالحرام با آنان نبرد مکنید مگر آنکه آنها پیشدستى کنند در اینصورت رواست که آنها را در حَرَم به قتل رسانید. این است جزاى کافران.

 ض   شأن نزول‏

«چنین روایت شده که این آیه درباره مردى از اصحاب رسول خدا(ص) نازل شد که یکى از کفار را در ماه حرام کشته بود سپس مؤمنین از آن مرد صحابى عیب‏جویى مى‏کردند و کار او را زشت مى‏شمردند و خداوند این آیه را نازل فرمود و بیان کرد که ایجاد فتنه در دین بزرگتر از کشتن مشرکین در ماه حرام است اگر چه جایز هم نباشد.»*** )1( محقق محمدباقر، شأن نزول آیات، ص 62 ***

ض   تفسیر

واقتلوهم حیث ثقفتموهم واخرجوهم من حیث اخرجوکم والفتنة اشد من القتل‏

ثقافت مصدر «ثقفتموهم» یعنى یافتن و معناى این جمله همان معناى آیه 5 از سوره توبه است که مى‏فرماید: «فاقتلواالمشرکین حیث وجد تموهم - مشرکان را هر جا یافتید بکشید.»

«فتنه» امرى است که وسیله آزمایش قرار مى‏گیرد و لذا گاهى به خود امتحان و گاهى به چیزهایى که غالباً با آن ملازم است مانند شکنجه و آزار و سختى و گرفتارى و عواقب سوء آنها مانند گمراهى و شرک نیز گفته مى‏شود، و در قرآن شریف در همه این معانى استعمال شده و منظور از آن در این آیه شرک به خدا و انکار پیغمبر به واسطه آزار و شکنجه‏دادن مؤمنان است و بنابراین معناى آیه این است: کار را بر مشرکان سخت گیرید و ایشان را هر جا یافتید بکشید تا مجبور شوند دست از خانه و زندگیشان کشیده و از شهر و دیارشان بیرون روند چنانکه آنان قبل از هجرت، با پیغمبر و یاران و بعد از آن با مؤمنان رفتار مى‏کردند و کار ایشان سخت‏تر بود چون فتنه‏انگیزى مى‏کردند و فتنه از قتل بالاتر است زیرا کشتن تنها زندگى دنیا را از بین مى‏برد ولى فتنه باعث خرابى دو جهان است.

ولاتقاتلوهم عند المسجدالحرام حتى یقاتلوکم فیه...- این آیه از کارزار در نزدیکى خانه خدا نهى مى‏کند براى اینکه مادامى که مشرکان هتک حرمت آن را نکرده‏اند احترام آن از طرف مسلمانان محفوظ باشد، و مرجع ضمیر «فیه» کلمه «مکان» است که «عندالمسجد...» بر آن دلالت دارد.»*** )1( طباطبایى سیدمحمدحسین، تفسیرالمیزان، جلد 2، ص 80 و 81. ***

سوره بقره آیه 196

وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَیْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ وَلا تَحْلِقُوا رُءُوسَکُمْ حَتّى‏ یَبْلُغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ فَمَنْ کانَ مِنْکُمْ مَّریضاً اَوْبِه‏ اَذًى مِّنْ رَأْسِه‏ فَفِدْیَةٌ مِّنْ صِیامٍ اَوْصَدَقَةٍ اَوْنُسُکٍ فَاِذآ اَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَیْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ فَمَنْ لَّمْ یَجِدْ فَصِیامُ ثَلثَةِ اَیَّامٍ فِى‏الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذا رَجَعْتُمْ تِلْکَ عَشَرَةٌ کامِلَةٌ ذلِکَ لِمَنْ لَمْ یَکُنْ اَهْلُهُ حاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا اَنَّ اللَّهَ شَدیدُالْعِقابِ.

ض   ترجمه‏

همه اعمال حج و عمره را براى خدا به پایان رسانید اگر ترس و منعى پیش آید فرستادن قربانى را که کارى سهل است به جاى آرید و سر متراشید تا آنگاه که قربانى شما به محل ذبح برسد پس هر کس که بیمار باشد یا دردسر شود که سر بتراشد از آن فدا کند به روزه داشتن یا صدقه‏کردن یا ذبح گوسفند پس از آنکه منع و ترس برطرف شود هر کس از عُمره تمتع به حج باز آید هر چه میسّر و مقدور است از جنس شتر و گاو و گوسفند آنجا قربانى کند و هر کس به قربانى تمکّن نیافت سه روز در حجّ روزه بدارد و هفت روز هنگام مراجعت که ده روز تمام شود و این عمل براى کسى است که اهل شهر مکه نباشد اى بندگان به این احکام عمل کنید و از نافرمانى خدا بترسید و بدانید که عذاب خدا سخت است.

ض   شأن نزول‏

«اصحاب ما گویند که این قسمت از آیه (فمن کان منکم مریضاً) درباره مردى بنام کعب بن عجرة نازل گردید هنگامى که در مناسک حج در سرش شپش پیدا شده بود و او را از آزار مى‏داد.»*** )1( میبدى صاحب کشف‏الاسرار و بخارى از عامّه و صاحب روض‏الجنان از خاصه گویند کعب بن عجرة الانصارى مشغول پختن طعام بود و موى زیادى در سر داشت که بخاطر تمیز نبودن شپش افتاده بود رسول خدا(ص) به وى گفت مثل اینکه از این وضع در رنج و زحمت مى‏باشى گفت بلى یا رسول‏الله سپس این آیه نازل شد و به او فرمود سر خود را بتراش و در ازاء آن سه روز روزه بدار یا اطعام مسکین بنما، و یا گوسفندى ذبح کن و نیز صاحب تفسیر برهان از خاصّ

 

حقی که به مسجد باید داد 

خبرگزاری شبستان: مسجد خانه خدا و شریف‏ترین مکان روی زمین، جایگاه مناسبی برای امر به معروف و نهی از منکر، رفع مشکلات مسلمانان و آمادگی به منظور جهاد و مبارزه با دشمنان خدا و انسانیت است.

خبرگزاری شبستان: مسجد خانه خدا و شریف‏ترین مکان روی زمین، جایگاه مناسبی برای امر به معروف و نهی از منکر، حل مشکلات مسلمانان و آمادگی به منظور جهاد و مبارزه با دشمنان خدا و انسانیت است.

مسجد، مرکزی است که امروز قدرش مجهول و فردای قیامت برای آنان که حقش را ادا نکردند، بزرگ‏ترین اندوه و حسرت و واسطه شرمساری و خجالت در پیشگاه حضرت دوست است.

 * مسجد در قرآن‏ 
کتاب خدا برای مسجد فضیلتی بس بلند و مقامی بس ارجمند قائل است که توجه به عمق آن آیات، انسان را به معنویت و روحانیت و ارزش مسجد آگاه می‏ کند.

آنان که با مسجد دشمنی ورزند و دست به خرابی ظاهر و باطن مسجد بیالایند و سعی در تعطیلی بنای مسجد یا متوقف شدن مسایل الهی در آن کنند، بنا به فرموده قرآن از ستمکارترین مردم روی زمینند.

خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: و چه کسانی ستمکارتر از کسانی می‏باشند که از بردن نام خدا در مساجد خدا جلوگیری کردند، و در خرابی آنها کوشیدند؟ آنان را شایسته نیست که در آن [مراکز عبادت‏] درآیند، جز در حال ترس [از عدالت و انتقام خدا]. برای آنان در دنیا خواری و زبونی و در آخرت عذابی بزرگ است. 
 در آیه دیگری آمده است: بگو: پروردگارم به میانه‏روی [در همه امور و به اجتناب از افراط و تفریط] فرمان داده، و [امر فرموده‏]: در هر مسجدی [به هنگام عبادت‏] روی [دل‏] خود را [آن گونه‏] متوجه خدا کنید [که از هر چیزی غیر او منقطع شود]، و او را در حالی که ایمان و عبادت را برای وی از هر گونه شرکی خالص می‏کنید بخوانید؛ همان گونه که شما را آفرید، [پس از مرگ به او] بازمی‏گردید.

خداوند همچنین در آیه دیگری می فرماید: آباد کردن مساجد خدا فقط در صلاحیت کسانی است که به خدا و روز قیامت ایمان آورده و نماز را بر پا داشته و زکات پرداخته و جز از خدا نترسیده‏اند؛ پس امید است که اینان از راه یافتگان باشند. 
همچنین می فرماید: قطعا مسجدی که از نخستین روز بر پایه تقوا بنا شده شایسته‏تر است که در آن [به نماز و عبادت‏] بایستی، در آن مردانی هستند که خواهان پاکیزگی [و طهارت جسم و جان‏] هستند و خدا پاکیزگان را دوست دارد.

 * مسجد در روایات‏ 
روایات و احادیث اسلامی درباره مسجد، مسایل بسیار مهمی را طرح کرده‏اند که بر تمام مسلمانان لازم است آنها را رعایت کرده و از این راه خشنودی حضرت حق و پیامبر اکرم (ص) را جلب کنند.

راوی می‏گوید: از حضرت صادق (ع) شنیدم که مساجد به پروردگار عالم از همسایگانی که در آن شرکت نمی‏کنند، شکایت بردند. خطاب رسید که: به عزت و جلالم سوگند، در صورت استخفاف به مساجد یک نماز از آنان قبول و آنان را به عدالت در بین مردم آشکار نمی‏ کنم و به رحمتم نمی‏رسند و در بهشت مجاور من نخواهد بود.

  پیامبر خدا (ص) فرمود: در دنیا مهمان باشید، این دلبستگی‏ها و آرزوها شایسته مهمان نیست، مساجد را به عنوان خانه اصلی خود بگیرید، دل ها را به رقت عادت دهید، زیاد اندیشه کنید و از خشیت حق گریه داشته باشید، موت و اهوال قیامت را نصب العین قرار دهید، این چه زندگی غلطی است که ساختمانی کرده‏اید که در آن سکنی ندارید و آن قدر جمع کرده‏اید که برای شما قدرت خوردن نیست، از خدایی که به سوی او باز می‏گردید، پروا کنید!

 * پیامبر اکرم (ص) فرمودند: حق مساجد را بدهید که آن دو رکعت نماز است پیش از اینکه در آن بنشینید.

* پیامبر اکرم (ص) فرمود: هر کس به مسجدی از مساجد خدا برای نماز جماعت برود، برای هر قدمی که برمی‏دارد هفتاد هزار حسنه منظور شود و به همان اندازه درجاتش بالا رود.

 * آن حضرت همچنین در جای دیگری فرمودند: در قیامت، سه چیز به حضرت حق شکایت برند: قرآن، مسجد، عترت. 
قرآن می‏گوید: پروردگارا! مرا از نظر معنی تغییر داده و پاره کردند. مسجد می‏گوید: پروردگارا! مرا بیکار گذاردند و ضایع کردند. عترت می‏گوید: الهی! ما را کشتند و راندند و آواره کردند.

پیامبر صلی الله علیه و آله می‏فرماید: من برای احقاق حق اینها در پیشگاه حضرت حق زانو می‏زنم. خداوند می‏فرماید: من به محاکمه خائنان به این سه برنامه سزاوارترم.

 * پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله همچنین در اهمیت مسجد فرمودند: برای مساجد مردمی است که از شدت علاقه و توجه به مسجد، گویی مانند میخ های کوبنده به مسجدند، ملائکه همنشین آنانند، چون غایب شوند، از آنان جستجو کنند و به هنگام بیماری از آنان عیادت کنند و به وقت حاجت به آنان کمک دهند.

* خاتم پیامبران همچنین می فرمایند: نشستن در مسجد به انتظار نماز عبادت است، اگر حدثی در آن نباشد. گفتند: حدث چیست؟ فرمود: غیبت‏. 
  * امام علی (ع): نشستن در مسجد در نزد من بهتر است از نشستن در بهشت؛ چرا که در نشستن در بهشت خشنودی من است و در نشستن در مسجد، رضایت پروردگارم.

 

 

اعمال‌ اشتباه، پاسخ‌های صحیح/۶

فلسفه واجب شدن نمازهای پنج‌گانه/ چرا برای نماز وضو می‌گیریم

پیامبر اعظم(ص) درباره وجوب نماز عصر می‌فرمایند: آن ساعتی که آدم(ع) از درخت نهی شده خورد و از بهشت رانده شد، نماز عصر واجب شد. پس خداوند نسل او را تا روز قیامت به این نماز فرمان داد و این نماز از محبوب‌ترین نمازها نزد خدای سبحان است.

 به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری فارس، بعضی از اعمالی که در میان مردم رایج است و عده بی‌شماری به انجام آنها اهتمام می‌ورزند بعضاً به تصور اینکه آن عمل صحیح است انجام می‌دهند اما در حالی که از شیوه درست آن غافل هستند، از این رو بر آن شدیم تا مواردی را که شیوع بیشتری در جامعه دارد از کتاب «عمل‌های اشتباه، پاسخ‌های صحیح» اثر حجت‌الاسلام علی سنجرانی برای علاقه‌مندان ذکر کنیم.

حکمت گفتن هفت بار تکبیر قبل از تکبیرة‌الاحرام چیست؟

پاسخ: شیخ طوسی با سند خود، از امام صادق(ع) نقل کرده که فرمود: امام حسین(ع) دیر به سخن آمد تا آنجا که بیم می‌رفت نکند حرف نزند و بی سخن باشد روزی رسول خدا(ص) در نماز بود و در طرف راست او حسین‌ بن ‌علی (ع) ایستاده بود. پیامبر(ص) (برای ورود به نماز) تکبیر گفت: حسین(ع) نتوانست تکبیر را درست بگوید رسول خدا(ص) پیوسته تکبیر می‌گفت و حسین(ع) پیوسته تلاش می‌کرد که آن را درست بگوید و نمی‌توانست تا اینکه حضرت رسول (ص) هفتمین تکبیر را فرمود در این هنگام امام حسین(ع) تکبیر را صحیح و کامل أدا کرد. امام صادق(ع) فرمودند. بدین علت تکبیرهای هفتگانه در ابتدای نماز سنت شد.

به چه دلیل ما باید در طول شبانه روز پنج وعده نماز بخوانیم؟

پاسخ: پیغمبر اکرم(ص) فرمودند: هرگاه وقت زوال رسد آفتاب در حلقه (نصف‌النهار) خود در آید چون در آن داخل شد، آفتاب زوال یابد و همه خلایق مادون عروش، پروردگارم را تسبیح گویند و آن ساعتی است که پروردگارم بر من رحمت فرستد، از این رو خدای بر من و بر امت من نماز آن ساعت را واجب فرموده است زیرا فرمود: «اَقِمِ الصَّلوةَ لِدُلُوکِ الشَّمْسِ» نماز را زوال آفتاب بپای دار» و آن ساعتی است که در قیامت جهنم را آورند از این رو هیچ مؤمنی در آن لحظه در حال سجده یا رکوع یا ایستاده در نماز خود نخواهد بود مگر آنکه خدا تن او را بر آتش حرام فرماید.

و اما نماز عصر، آن ساعتی است که آدم(ع) از آن درخت نهی شده خورد و او را از بهشت پایین آورد. پس خداوند نسل او را تا روز قیامت به این نماز فرمان داد این نماز از محبوب‌ترین نمازها نزد خدای سبحان است، از این رو پروردگارم به من سفارش فرمود: تا از میان همه نمازها آن را (مخصوصاً) مراعات کنم، او فرمود: «بر نمازها و نماز میانه مواظبت کنید؛ «حافِظُوا عَلَی الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطی» بنابراین نماز میانه همان نماز عصر است.

و اما نماز مغرب، آن ساعتی است که خدای سبحان توبه آدم را پذیرفت پس میان خوردن از درخت نهی شده و توبه آدم سیصد سال از روزهای دنیا فاصله بوده ـ و یک روز ایّام آخرت، چون هزار سال دنیا است ـ پس آدم ـ که صلوات خدا بر او باد ـ سه رکعت نماز گزارد، یک رکعت برای گناه خودش و یک رکعت برای گناه حوا و یک رکعت برای توبه خود، از این رو خدا توبه او را پذیرفت و بر امت من این نماز سه رکعتی را واجب فرمود و آن ساعتی است که دعا در آن مستجاب است و پروردگارم به من وعده داده که سؤال کننده خود را نا امید نفرماید او فرمود: «فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِینَ تُمْسُونَ وَحِینَ تُصْبِحُونَ»؛ پس خدا را تسبیح گویید، آنگاه که به مغرب در می‌آیید و آنگاه که به بامداد در می‌آیید.»

و اما نماز عشاء، پس چون قبر را تاریکی ویژه‌ای است و قیامت را تاریکی ویژه‌ای است خداوند این نماز را برای من و امّتم فرمان داد و هیچ‌ گامی به سوی نماز عشاء برداشته نمی‌شود مگر آنکه خدای سبحان گودال‌های آتش را بر او حرام فرماید و قبرش را روشن کند و در روز قیامت نوری که با آن از صراط بگذرد به او بخشد، نماز عشا نمازی است که خدای سبحان آن را، برای پیامبران پیش از من برگزید.

و اما نماز صبح، زیرا آفتاب هنگام طلوع از شاخ شیطان سر بزند، از این رو خدای سبحان به من فرمان داد تا پیش از طلوع آفتاب نماز فجر گزارم و امّتم پیش از آنکه کفار سجده بر خورشید آرند برای خدا سجده کنند و شتاب به آن، نزد خدا محبوب‌تر است و آن نمازی است که فرشتگان شب و روز (هردو) آن را شاهدند.

چرا برای نماز وضو می‌گیریم؟

پاسخ: در روایتی داریم پیغمبر اکرم(ص) در سؤال آن شخص یهودی که از پیامبر(ص) فرمود: همین که شیطان به وسوسه برخاست و آدم(ع) را به آن درخت نهی شده نزدیک کرد و آدم به آن نگریست طراوت صورتش برفت پس ایستاد، این اولین گامی بود که به سوی گناه برداشته شد سپس درخت را گرفت و آن را شکافت و از آن خورد چون از آن خورد لباس‌ها از او پریدند و نور از بدنش برفت اینجا بود که آدم (ع) (پشیمان شده) دست خویش بر سر نهاد و گریست.

چون خداوند توبه او را پذیرفت بر او و فرزندان او واجب فرمود که این چهار عضو را بشویند فرمود که صورت را بشویند زیرا آدم به آن درخت نگریست دست‌ها را تا آرنج بشویند زیرا دستان خویش به سوی گناه دراز کرد، سر را مسح کند زیرا دست خویش(هنگام پشیمانی و پیش از پذیرش توبه) بر فرق سر نهاد و فرمود که پاها را مسح کند زیرا که به سوی گناه برفتند.

 

 اهمیت و ثواب ساختن مسجد

خبرگزاری شبستان: هر کس دوست دارد پس از مرگ جسمش تازه باشد به نظافت و پاکیزگی مسجد بپردازد و هر کس دوست دارد جایگاه خود را در بهشت ببیند مساجد را فرش کند...

خبرگزاری شبستان: عبدالله بن مسعود گفت که رسول خدا(ص) فرمود: هنگامی که به معراج رفتم، جبرییل به من گفت: به بهشت و دوزخ فرمان داده شد که بر تو عرضه شوند. پیامبر (ص) فرمود: بهشت و نعمت هایش و جهنم و عذاب هایش را دیدم. در بهشت هشت در است که بر هر یک چهار کلمه است و هر کلمه از دنیا و آن چه در آن است برای کسی که بداند و بدان عمل کند بهتر است و جهنم دارای هفت در است که بر هر یک سه کلمه نوشته شده است و هر کلمه از دنیا و آن چه در آن است برای کسی که بداند و بدان عمل کند بهتر است؛ آن گاه جبرئیل به من گفت: ای محمد، آن چه را که بر روی درها نوشته شده بخوان.

 من آن ها را خواندم و دیدم که بر روی در ششم بهشت نوشته شده است: لا اله الا الله، محمد رسول الله، علی ولی الله. هر کس می خواهد قبرش وسیع و گشاده باشد باید مسجد بسازد و هر کس می خواهد کرم ها جسم او را در زیر زمین نخورند در مسجدها سکنی گزیند و هر کس دوست دارد جسمش تر و تازه باشد و پوسیده نشود، به نظافت و پاکیزگی مسجد بپردازد و هر کس دوست دارد جایگاه خود را در بهشت ببیند مساجد را فرش کند. (1)

 ابن عباس و دیگران از پیامبر(ص) روایت کرده اند که در خطبه ای طولانی فرمود: هر کس که در کار تزویج زن و مرد مومنی باشد و آن دو را به هم برساند، خداوند عزوجل هزار زن بهشتی را به تزویج او در آورد که هر یک در قصری از گوهر و یاقوت باشد و هر کس که در دنیا مسجدی بسازد خداوند برایش در ازای هر وجب از آن مسجد یا در برابر هر ذراع آن، شهرهایی در مقیاس چهل هزار سال راه، از جنس طلا و نقره و در و یاقوت و زمرد و زبرجد بنا نماید که در هر شهری چهل هزار هزار قصر باشد و در هر قصری چهل هزار هزار منزل باشد و در هر منزلی چهل هزار هزار حجره باشد و در هر حجره ای چهل هزار هزار تخت باشد و بر هر تختی همسری از زنان بهشتی باشد و هر همسری را هزار هزار خدمتکار مرد و چهل هزار هزار خدمتکار زن باشد. همچنین به هر حجره ای چهل هزار هزار سفره گسترده شده باشد و بر هر سفره ای چهل هزار هزار ظرف بوده باشد در هر ظرفی چهل هزار هزار نوع غذا نهاده باشد و خداوند به دوست و ولی خود نیرویی عطا کند که بر آن زنان و غذا و شراب در یک روز وارد شود. (2)

1/ بحارالانوار: 8/144/67
2/ احادیث مشابه: بحارالانوار: 83/ 367/ 25؛ 76/369/30.

 

 آیا پیاده ‌رفتن به مسجد موضوعیت دارد؟

خبرگزاری شبستان: در هر قدمی که به سوی مسجد برمی‌دارید تا هنگامی که به منزل برمی‌گردید حسنه برایتان نوشته می‌شود و ۱۰ گناه از شما پاک و ۱۰ درجه بر ارزش و اعتبار شما افزوده می‌شود.

 خبرگزاری شبستان: در متون روایی برای پیاده‌رفتن به مسجد آثاری ذکر شده است که در ذیل به صورت اجمال به آنها اشاره می‌کنیم:

1. امام صادق (ع) می‌فرماید: 
کسی که به سوی مسجد گام برمی‌دارد بر هیچ تر و خشکی پا نمی‌گذارد مگر اینکه از زمین اول تا هفت برای او تسبیح می‌کنند. (1)

2. امام صادق (ع) می‌فرماید:
خداوند متعال به هیچ چیز مثل سکوت و رفتن به سوی خانه‌اش عبادت شده است. (2)

3. رسول خدا (ص) فرمود:
در هر قدمی که به سوی مسجد برمی‌دارید تا هنگامی که به منزل برمی‌گردید 10 حسنه برایتان نوشته می‌شود و 10 گناه از شما پاک و 10 درجه بر ارزش و اعتبار شما افزوده می‌گردد. (3)

4. خداوند متعال هنگامی که اراده می‌کند تا همه اهل زمین را عذاب کند و یک نفر هم استثنا نشود، پس هنگامی که به سالخوردگان می‌نگرد که برای اقامه نماز به سوی مساجد گام برمی‌دارند و کودکانه به آموختن قرآن می‌پردازند بر همگان رحم می‌کند و عذاب آنان را به تأخیر می‌اندازد. (4)

5. امام محمد باقر (ع) به محمد بن مکندر می‌فرماید:
آنان را که در تاریکی شب به سوی مسجد می‌روند به نوری ساطع در قیامت بشارت باد. (5)

6. رسول خدا (ص) فرمود: 
در قیامت فرمان داده می‌شود مردانی در آتش افکنده شوند، پس خداوند به مالک دوزخ خطاب می‌فرماید: به آتش بگو که قدم‌هایشان را نسوزاند چون به سوی مسجدها گام برمی‌داشتند. (6)

از مطالعه مجموعه روایاتی که در ارتباط با رفتن به سوی مسجد وارد شده این‌گونه برداشت می‌شود که پیاده‌رفتن موضوعیت دارد.

پی‌نوشت:
1. تهذیب احکام: ج 3، ص 255، ح 26
2. وسائل‌الشیعه: ج 5، ص 200، ح 6327
3. همان: ج 5، ص 201، ح 6328
4. همان: جلد 5، ص 198، ح 6322
5. بحارالانوار: ج 80، ص 382، ح 52
6. همان: ج 8، ص 235

 

 

 ارتکاب گناه در مسجد چه حکمی دارد؟

خبرگزاری شبستان: مسجد جایگاه عبادت و انس‌گرفتن با معبود و گرفتن پاداش الهی است و این مطلوب زمانی حاصل می‌شود که انسان با اقامت در مسجد مرتکب گناه معصیت نشود.

خبرگزاری شبستان: گناه‌کردن در هر مکان و زمانی ممنوع است اما چون مسجد جایگاه عبادت و انس‌گرفتن با معبود و گرفتن پاداش الهی است و این مطلوب زمانی حاصل می‌شود که انسان با اقامت در مسجد مرتکب گناه و معصیت نشود، اجتناب از آن بیش از جاهای دیگر لازم است.

 امام صادق (ع) از پدرش و او از رسول خدا (ص) نقل می‌کند که فرمود: نشستن در مسجد به انتظار برپایی نماز عبادت است تا زمانی که حدثی از شخصی صادر نشود. گفته شد: ای رسول خدا، مقصود از حدث چیست؟ فرمودند: غیبت کردن (1).

 روشن است که هر گناه دیگری هم در مسجد انجام شود همین اثر را دارد و این امر اختصاص به غیبت‌کردن ندارد. در روایت دیگری از وجود مقدس پیامبر خاتم آمده است: سخن زور و ظالمانه در مسجد اعمال نیک انسان را می‌بلعد، آن‌گونه که چهارپا علف را می‌خورد. (2)

 اذیت و آزار دیگران در مسجد نیز در شمار اعمالی است که موجب بی‌بهره‌گی انسان از فضایل و آثار ارزشمند مسجد خواهد بود. در روایت دیگری از حضرت می‌خوانیم:
«هنگامی که یکی از شما وضوی خود را نیکو بگیرد و به سوی مسجد حرکت کند و انگیزه او به جای آوردن نماز در مسجد باشد در مقابل هر گامی که به سوی خانه خدا برمی‌دارد یک درجه وی را بالا می‌برد و یک گناه و لغزش از او محو می‌شود تا اینکه به مسجد داخل شود. وقتی به مسجد داخل شد اوقاتی را که صرف نماز و مقدمات آن نموده است برای او به عنوان نماز محسوب می‌شود و فرشتگان بر شخص نمازگزار تا وقتی که در محل نمازش اقامت نموده است، درود می‌فرستند و می‌گویند: خدایا وی را رحمت کن! خدایا، او را بیامرز! خدایا توبه او را بپذیر! البته این امر تا زمانی است که در مسجد کسی را مورد آزاد خود قرار ندهد و گناهی از او سر نزند.» (3)

پی‌نوشت: 
1. شیخ صدوق، الامالی: ص 420، ح 11، المجلس الخامص والستون
2. مستدرک الوسائل، ج 3، ص 371
3. صحیح مسلم، ج 5، ص 162/ صحیح بخاری: ج 1، ص 264

 

ویژگی‌های معنوی مسجد در قرآن و روایات

خبرگزاری شبستان: خداوند بشارت می دهد کسانی که در تاریکی شب به سوی مسجد گام برمی‌دارند به نوری درخشان در روز قیامت بروند و شاید این به آن دلیل است که مساجد مراکز انوار الهی هستند.

 خبرگزاری شبستان:  در قرآن کریم، آیه‌ای وارد شده که معروف به آیه «رفع مساجد» است. خداوند متعال در سوره نور می‌فرماید: «در خانه‌هایی که خدا اجازه فرموده است که رفعت یابند و در آنها نام او به بزرگی یاد شود، هر صبح و شام تسبیح و تنزیه ذات پاک او کنند.»(1)

 طبق آیه شریفه، اولین ویژگی مساجد آن است که خانه‌های خدا در روی زمین هستند و به فرمان پروردگار بنیاد شده‌اند. مفسران در تفسیر کلمه «بیوت» می‌گویند: مراد از بیوت بر اساس روایات یا بیوت انبیا و ائمه اطهار (ع) است و یا مساجد.

 صاحب مجمع‌البیان در تبیین اینکه مراد از «بیوت» مساجد باشد به روایتی از رسول گرامی اسلام استناد می‌کند که می‌فرماید: مساجد خانه‌های خدا در روی زمین هستند. همان‌گونه که ستارگان برای اهل زمین می‌درخشند مساجد نیز برای اهل آسمان درخشان و نورانی هستند. صاحب تفسیر مجمع‌البیان در تأیید اینکه ممکن است بیوت انبیا هم مراد باشد به روایاتی استناد می‌کند.(2)

 علامه طباطبایی در تفسیر المیزان می‌فرماید: از مصادیق یقینی این بیوت مساجد می‌باشند که آماده‌اند تا ذکر خدا در آنها گفته شود و صرفا برای این کار ساخته‌اند، همچنان که فرمود: «و مساجد یذکر فیها اسم الله کثیرا»(3). «و مساجدی که نام خدا در آن بسیار برده شود.»(4)

ویژگی دوم این مراکز الهی آن است که چون دارای اهمیت ویژه‌ای هستند، خداوند فرمان رفع و منزلت آنها را صادر نموده است.

 علامه طباطبایی می‌نویسد: مراد از رفع بیوت، رفع قدر و منزلت و تعظیم آنهاست و چون عظمت و علو خاص خدای تعالی است و احدی شریک او نیست، مگر آنکه منتسب به او باشد که به مقدار انتساب‌اش به او از آن بهره‌مند می‌شود. پس اذن خدا به اینکه این بیوت رفیع‌المقام باشند به خاطر این است که این بیوت منتسب به خود اویند. علت رفعت این خانه‌ها همان یذکر فیها اسمه است یعنی همین که در آن بیوت نام خدا برده می‌شود.(5)

 ویژگی سوم این است که مساجد پایگاه عبادت و پرستش هستند، از این رو به موحدان و یکتاپرستان و عابدان در مسجد بشارت می‌دهد: بشارت دهید کسانی را که در تاریکی شب به سوی مسجد گام برمی‌دارند به نوری درخشان در روز قیامت و شاید این به آن دلیل است که مساجد مراکز انوار الهی هستند.(6)

 ویژگی چهارم آنکه مساجد از خصوصیتی برخوردارند که مردان الهی و عابد را به سوی خود جذب می‌کنند، به گونه‌ای که هر صبح و شام در آن به تسبیح خدا مشغول‌اند، بنابراین مساجد پایگاه عبادت و پرستش خداوند هستند و شاید بتوان گفت مهم‌ترین هدف از بیان مسجد همین عبادت خداوند است زیرا در دیگر آیات هم از کسانی که مانع عبادت و ذکر خدا در مسجد بشوند به عنوان ظالم یاد می‌کند.(7) علاوه بر این هدف نهایی و اساسی از آفرینش جن و انس در قرآن کریم عبادت است و بس: جن و انس را جز برای عبادت و پرستش نیافریدم.(8)

(1)بحارالانوار، ج23،ص325

(2)مجمع البیان، ج7،ص227 

(3)حج آیه 40

(4) المیزان، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، ج 15، ص 175

(5) المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، ج 15، ص174

(6) من لایحضره الفقیه، ج 1،ص 239، باب فضل المساجد،ح720

(7)بقره114

(8) الذریات 56

 

پاداش کسی که چراغ مسجد را روشن کند و مسجد را گرامی بدارد 

خبرگزاری شبستان: کسی که مسجد را گرامی دارد، خدا را در قیامت با شادمانی و بشارت ملاقات کند. پیامبر(ص) در این باره فرموده است: هفت چیز است که پس از مرگ، ثوابش برای بنده نوشته می شود از جمله آن مسجدسازی است.

خبرگزاری شبستان: آیات قرآن و روایات معصومین (س) مسلمانان را به ایجاد پایگاه فرهنگی و ساختن مراکز عبادی و تعمیر آن، ترغیب کرده و به بیان آداب بهره گیری از مسجد و برکات و آثار سازنده دنیوی و اخروی آن پرداخته است. بخشی از روایات ترغیب کننده به بنا و آبادانی اماکن فرهنگی همچون مسجد است.

1- تاسیس مسجد
تاسیس مسجد از مصادیق روشن باقیات صالحات است پیامبر (ص) در این باره فرمود: آنچه از کارها و نیکی های مومن پس از مرگش به او می رسد دانشی است که آن را منتشر کرده و فرزند صالح و نیز مصحف قرآنی است که خود بر جای گذاشته یا مسجدی است که ساخته است و باز فرمود: هفت چیز است که پس از مرگ، ثوابش برای بنده نوشته می شود که از جمله مسجدسازی است.

پاداش مسجدسازی
امام باقر (ع) فرمود: هر کس مسجدی بسازد، هر چند به اندازه لانه مرغ سنگخوار باشد خدا در بهشت برایش خانه ای می سازد.

رعایت سادگی در بنای مسجد
رسول خدا (ص) فرمود: مساجد خود را بی ایوان و کنگره بسازید (کنایه از ساده بودن و نداشتن زمینه مزاحمت برای همسایگان) و شهرهایتان را به لحاظ مکان و نمای زیبا به گونه ای بسازید که چشم نواز بوده و چشم انداز داشته باشد.

پیامبر (ص) فرمود: مسجدتان را زر و زینت نیارایید؛ آنگونه که یهود و نصارا کنیه های خود را آراستند.
مسجدسازی در مسیرها
پیامبر (ص) فرمود: مسجد بسازید و خاک و خاشاک آن را بیرون ببرید. هر کس برای خدا مسجدی بسازد خدا در بهشت برایش خانه ای می سازد. مردی عرض کرد: ای رسول خدا! مساجدی که در مسیرها و میان راهها ساخته می شوند نیز اینگونه اند؟ فرمود: آری و بیرون بردن خاکروبه از آنها، مهریه حوریان بهشتی است.

2- توسعه بنای مسجد
رسول خدا (ص) بر گروهی گذشت که به پی ریزی برای ساختن مسجدی مشغول بودند و گویا چون برای مسجد محدوده اندکی در نظر گرفته بودند.

فرمود: آن را گسترش دهید و (با اجتماع در آن) آن را پر کنید آنان براساس فرمان پیامبر (ص) مسجد را گسترش دادند.

3- آبادانی مسجد
امیرمومنان فرمود: هرگاه خدا اراده کند که اهل زمین را به عذابی گرفتار کند، می گوید: اگر نبودند کسانی که در بزرگی و عظمت من یکدیگر را دوست می دارند و مسجدهایم را آباد می سازند و در سحرگاهان به استغفار و طلب آمرزش می پردازند حتماً عذابم را نازل می کردم.

آبادانی مساجد نشانه جوانمردی است؛ امیرمومنان علی (ع) می فرماید: مروت و جوانمردی در شش چیز است سه چیز در حضر (وطن) و آنها تلاوت قرآن، آبادسازی مساجد برای خدا و دوست گزینی در راه خدایند و سه چیز در سفر و آنها بذل زاد و توشه به دیگران و حسن خلق با همسفران و نیکومعاشرت کردن (با مردم) اند.
پاداش احترام به مسجد
امیرمومنان (ع) می فرماید: کسی که مسجد را گرامی دارد، خدا را در قیامت با شادمانی و بشارت ملاقات کند و نامه اعمالش به دست راست او داده شود. پیامبر (ص) فرمود: کسی که آب دهانش را برای احترام به حق مسجد فرو برد، خدا آن را قوت بدنش قرار دهد و برایش حسنه ای نوشته شود و گناهی از او محو گردد و دردمندی از درونش برطرف گردد.

پرهیز از تحقیر مسجد
امیرمومنان (ع) فرمود: مرد مسلمان را مردک (زن مسلمان را زنک)، قرآن را قرآنک، و مسجد را مسجدک نخوانند.

سفارش به حضور در اجتماع مسجد
پیامبر (ص) می فرماید: شیطان گرگ انسان است؛ همانند گرگ گوسفند که گوسفند جدا شده از گله را می برد، پس، از جدایی و تفرقه بپرهیزید و بر شما باد به پیوستن به جماعت و عموم مسلمانان و حضور در مسجد.

امام صادق (ع) می فرماید: بزرگ منشی دوگونه است: در وطن و در سفر؛ ... و آنچه در وطن (مایه یا جلوه گاه) بزرگ منشی و سرافرازی است چند چیز است؛ از جمله حضور در مساجد.

پاداش روشن کردن چراغ مسجد
رسول خدا (ص) فرمود: کسی که در یکی از مساجد خدای بزرگ چراغی بیفروزد تا زمانی که نوری از ان چراغ در مسجد می تابد، فرشتگان و حاملان عرش خدا، پیوسته برای او استغفار می کنند.

4- بهداشت و نظافت مسجد
اهمیت پاکیزگی مسجد: امام صادق (ع) فرمود: کسی که اخلاط سر و سینه خود را به احترام مسجد در مسجد نیندازد بر دردی گذر نکند، مگر آنکه خدا آن درد را از او برمی دارد.

پاداش غبارروبی از مسجد: پیامبر (ص) فرمود: کسی که مسجدی را بروبد خدا در برابر آن برایش ثواب آزاد کردن بنده ای را می نویسد و کسی که خاشاکی اندک- به اندازه ای که در چشم فرو رود- از مسجد بیرون برد، خدا برایش رحمت دنیا و آخرت می نویسد و نیز فرمود: کسی که روز پنجشنبه (شب جمعه) مسجد را بروبد و از آن به اندازه خاک و غباری که در چشم رود بیرون برد بخشوده می شود.
نهی از بردن بوی سیر به مسجد: پیامبر (ص) برای آنکه اهل مسجد آزرده نشوند فرمود: هر کس سیر خورده است به مسجد ما نیاید.
امیرمومنان (ع) فرمود: هر کس غذای بدبو خورده است به مسجد نرود.
منبع: برگرفته از کتاب مفاتیح الحیات

 

آیه ۱۱۴ سوره بقره پاسخ می دهد

  تخریب کنندگان مسجد چه کسانی هستند

به گزارش خبرگزاری شبستان، یکی از مکانهای مقدّس و مهمّ در دین مقدّس اسلام مساجد است. مساجد به عنوان خانه خدا نه تنها از قداست خاصّی برخوردار است و از نظر تربیت افراد و تعمیق ایمان و اعتقادات مردم فوق العاده مؤثّر است بلکه از حیث سیاسی نیز بسیار مورد توجّه است. بطوری که درصدر اسلام مرکز اتخاذ تصمیمهای مهمّی بوده است. اخذ تصمیم برای جنگ و یا صلح و مدیریت جامعه در آنجا صورت می گرفته است. آیات متعددی در قران کریم در مورد جایگاه مهم مسجد، عمران و آبادانی آن اختصاص دارد.

عمران وخرابی مسجد

در قرآن کریم دو آیه وارد شده است که یکی در مورد تخریب مسجد است و دیگری در مورد عمران و آبادانی آن. در مورد تخریب مسجدسوره 114 بقره می فرماید: وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ أَنْ یُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ وَ سَعى فِی خَرابِها...» یعنی"چه کسی ستم کار تر از کسانی است که از بردن نام خدا در مساجد خدا جلوگیری می کند و سعی در ویرانی آنها دارند".

در آیة شریفه نکاتی وجود دارد که دقت در آنها، اهمیت و جایگاه و فلسفه وجودی مسجد را روشن می کند:

اولاً از آیه استفاده می شود که مسجد مکان ذکر خداست، همانطوری که از کلمه"مسجد"یعنی مکان سجده همین معنا بدست می آید. فلسفه وجودی مسجد ذکر خداست. حالا ذکر خدا ممکن است باخواندن نماز باشد یا قرائت قرآن یا مباحث علمی یا استماع پند و اندرز، فلذا هر چیزی که غیر از ذکر خدا باشد خارج از فلسفه وجودی مسجد است و باید در مسجد از آنها دوری کرد.پیامبر اسلام (ص) در این خصوص فرمود:"در آخرزمان قومی می آیند که در مسجد دور هم می نشینند و از محبت دنیا سخن می گویند؛ با آنها هم نشینی نکنید.خدا حاجتی برآنها ندارد ."

ثانیاً هرکس از ذکر خدا در مسجد ممانعت کند مسجد را تخریب کرده است. همانطوری که تخریب فیزیکی مسجد ، مانع ذکرخدا می شود. برخی ازکارهائی که در مسجد صورت می گیرد و موجب فرار مسلمانان از مسجد می شود و یا هر عملی که نتیجة آن تعطیل شدن مسجد می گردد، مانع ذکر خدا محسوب می شود. پس تخریب مسجد به دو نحو صورت می گیرد. یکی اینکه کسی بیاید ساختمان مسجد را خراب کند و مردم را از ذکرخدا و عبادت خدا در مسجد محروم سازد و دیگر اینکه کسی بیاید درب مسجد را ببندد و یا با رفتار بد خود مردم را از مسجد فراری دهد، این هم مسجد را خراب نموده است.

در اینجاست که باید آن کسانی که متولّی مسجد می شوند، دقت کنند.اگر متولّی مسجد درب مسجد را بست وفقط در محرم ورمضان باز کرد، عبادت خدا در مسجد را تعطیل نموده است. اگر وقت برای ادارة مسجد ندارد، یا نمی تواند اداره کند نباید این مسئولیت را بپذیرد. و یا کسانی که حوصله مردم داری را ندارند و یا تحمّل شنیدن حرف مردم را ندارند و با اخلاق تند و خشن با مردم برخورد می کنند ،و در نتیجه مردم را از حضور در مسجد برای عبادت باز می دارند مسجد را خراب کرده اند، اینها بجای اجر ومزد مستحق عذابند، باید از خدا بترسند و در امورات مسجد دخالت نکنند.

باید به این نکته دقّت کنیم، متولّی مسجد رئیس مردم نیست که فقط دستور بدهد آنجا بشینید و آنجا نشینید و ادعاکند ما،هر روحانی یا مداحی را آوردیم باید مردم پولش را بدهند و هیچ سوالی نکنند، این درست نیست بلکه متولّی مسجد خادم مردم است. چون کسانی که به مسجد می آیند مهمان خدا هستند ومتولّیان مسجد خود را برای خدمت به آنها آماده کرده اند نه برای ریاست به آنها ورفتار آمرانه کردن باآنها. پس هرکس در مسجد نمی تواند خادم باشد، بنابراین باید خود را گرفتار این مشکل نکنند وسدّ راه عبادت مردم نشود.

ثالثاً ظالم تر ازکسی که مردم را از عبادت در مسجد بازمی دارد وجود ندارد. چون هدف از خلقت موجودات، زمین ها،آسمانها برای انسان است و مسخّر انسان است وانسان نیز برای عبادت خلق شده است و مهم ترین عبادت، نماز است و بهترین مکان برای نماز، مساجد است. حالا هر کس بیاید کاری کند که مردم را از عبادت در مسجد محروم سازد در مقابل فلسفه خلقت ایستاده است و این خیلی مشکل است.

 

بانیان مسجد و دورى از بلا 
قال رسول الله -صلى الله علیه وآله -ان الله تعالى ، اذا انزل عاهة من السماء على اهل الارض صرفت من عمارالمساجد
خداوند وقتى مرضى را از آسمان بر مردم فرود آورد آن را از بانیان مساجد دور بگرداند. (نهج الفصاحه ، حدیث 682).

 

نماز همسایه مسجد 
قال رسول الله -صلى الله علیه وآله -لاصلاة لجار المسجد الا فى السمجد
نماز همسایه مسجد جز در مسجد پذیرفته نیست . (میزان الحکمه ، ج 4، ص 394).

 

 

مسجدى و پاداش او 
قال رسول الله -صلى الله علیه وآله -من کان القرآن حدیثه و المسجد بیته بنى الله بیتا فى الجنة
هرکس کلامش قرآن و خانه اش مسجد باشد، خداوند منزلى در بهشت براى او بنا مى کند. (وسائل الشیعه ، ج 3، ص 481).

 

 

حریم مسجد 
قال على - علیه السلام -حریم المسجد اربعون ذراعا و الجوار اربعون دارا من اربعة جوانبها
حریم مسجد چهل ذرع است و چهل خانه از چهار طرف همسایه مسجد است .
(وسائل الشیعه ، ج 3، ص 484، بحارالانوار، ج 84، ص 3).
نماز خانه اختصاصى 
عن مسمع قال : کتب الى ابوعبدالله - علیه السلام -انى احب لک ان تتخذ فى دارک مسجدا فى بعض بیوتک
مسمع مى گوید: امام صادق (ع ) در نامه اى به من نوشتند که : من براى تو دوست دارم که در یکى از اتاقهاى خانه مسکونى خود محلى را مسجد، (مخصوص خواندن نماز) قرار دهى (یعنى اتاقى را فقط براى نمازگزاردن اختصاص دهى و منظور، مسجد اصطلاحى نیست ) (محاسن البرقى ، ج 3، ص 445، بحارالانوار، ج 76، ص 122).

 

دعاهاى روایت شده در پى نماز

 

 

          

1 ـ امام جواد علیه السّلام :

هرگاه پیامبر صلّى الله علیه و آله از نمازش فارغ مى شد مى گفت: خدایا، آنچه را کرده و مى کنم، نهان و آشکار کرده ام، اسراف بر خود را و آنچه را که تو بهتر از من مى دانى، بر من بیامرز. خدایا تو پیش از همه و پس از همه هستى، جز تو خدایى نیست . به داناییت بر نهان و به تواناییت بر همه خلقت سوگند، تا آنگاه که زندگى را برایم بهتر مى دانى، مرا زنده نگاه دار و آنگاه که مرگ را برایم بهتر مى دانى، مرا بمیران . خدایا ، همانا من بیم از تو را در نهان و آشکار ، سخن حق را در خشم و خشنودى و میانه روى را در تنگدستى و توانگرى، از تو مى خواهم. نعمتى تمام ناشدنى و روشنى چشمى ناگسستنى را از تو مى خواهم . خشنودى به حکم تو، مرگى مبارک پس از زندگى و زندگانى آرام پس از مرگ، لذت نگاه به تو و شوق دیدارت و ملاقات تو بى رنجى گزنده و فتنه اى گمراه کننده را، از تو مى خواهم. خدایا ، ما را به زینت ایمان، مزیّن کن و راهنما و رهیافته قرار ده. خدایا ، ما را در میان آنان که ره نمودى، ره بنما . خدایا ، همانا من اراده قوى بر یافتن راه راست و و پایدارى در کار و استوارى در راه حق را از تو مى خواهم. سپاسگزارى نعمتت را، سلامتى کامل و اداى حقت را مى خواهم. اى پروردگار من ، دلى پیراسته و زبانى راستگو از تو مى خواهم. از آنچه که مى دانى آمرزش مى طلبم و نیکوترین آنچه که مى دانى از تو مى خواهم و از بدى آنچه مى دانى به تو پناه مى برم ، که تو مى دانى و ما نمى دانیم و تو به نهانها بسیار دانایى[1].

 

2 ـ ابو ایّوب انصارى:

در پشت سر پیامبرتان صلّى الله علیه و آله نماز نگزاردم ، جز اینکه هرگاه نمازش را به پایان مى برد ، مى شنیدم که مى گوید: خدایا همه خطاها و گناهانم را بیامرز، خدایا نعمتت را بر من ارزانى دار، مرا زنده بدار و روزیم ده و به کارها و خویهاى شایسته رهنمونم کن که جز تو به شایسته هاى آن دو (کارها و خویها) ره نمى نماید و جز تو از زشتهاى آن دو ، باز نمى دارد.

 

3 ـ پیامبر خدا صلّى الله علیه و آله ـ به علىّ علیه السّلام ـ :

هرگاه خواستى هر چه را مى شنوى و مى خوانى به یاد بسپارى، این دعا را در پى هر نماز بخوان : پاک و منزّه است آن که به مردمان مملکتش تجاوز نمى کند. پاک و منزه است آن که ساکنان زمین را کیفرهاى گونه گون نمى دهد، پاک و منزه است آن مهربان و بخششگر. خدایا ، در دل من نور و بینش و فهم و دانایى قرار ده، که تو بر هر کار توانایى.

 

4 ـ اصبغ از امام علىّ علیه السّلام :

هر کس دوست دارد از دنیا برود در حالى که از گناهانش پاک شده آنگونه که زر ناب از تیرگیها پاک مى گردد و هیچکس چیزى به ستم برده را از او مطالبه نکند، در پى هر یک از نمازهاى پنجگانه، تبار نامه خداوند ، قل هو الله احد ، را دوازده مرتبه بخواند . سپس دستانش را بگشاید و بگوید: خدایا به نام پنهان ، پوشیده، پاک، پاکیزه و خجسته ات از تو مى خواهم . به نام بزرگ و چیرگى همیشگیت از تو مى خواهم . اى بخشنده عطاها، اى آزاد کننده اسیران، اى رهایى دهنده مردم از آتش، بر محمّد و خاندان او درود فرست ، از آتش رهاییم ده، آسوده از دنیا ببر و به سلامت وارد بهشت گردان . آغاز دعایم را رستگارى، میان آن را کامیابى و پایان آن را نیکویى قرار ده ، که تنها تو به نهانها بسیار دانایى. سپس فرمود: این از امور نهانى است که پیامبر خدا صلّى الله علیه و آله به من آموخت و فرمان داد آن را به حسن و حسین نیز بیاموزم.

 

5 ـ امام صادق علیه السّلام :

پیامبر خدا صلّى الله علیه و آله روزى به اصحابش فرمود: آیا اگر هر چه لباس وظرف دارید گردآورید وروى هم بنهید، فکر مى کنید به آسمان برسد؟ گفتند: نه اى پیامبر خدا، فرمود: آیا شما را به چیزى راهنمایى نکنم که ریشه اش در زمین و شاخه اش در آسمان باشد؟ گفتند: چرا، اى پیامبر خدا. فرمود: هر یک از شما که از نماز واجبش فارغ شد ، سى بار بگوید: «و خدا پاک و منزّه است، سپاس براى خداست و جز خداوند، هیچ خدایى نیست و خدا بزرگتر است». همانا ریشه این ها در زمین و شاخه آن ها در آسمان است. آن ها خرابى، آتش، غرق شدن، در چاه افتادن، خوراک درنده شدن، مرگ بد و بلاى آسمانى را که در آن روز بر بنده فرود مى آید ، دفع مى کنند و آن ها ماندگارند.

 

6 ـ پیامبر خدا صلّى الله علیه و آله :

در پى هر نماز مى گویى: خدایا از نزد خود مرا ره بنما و از فضل و بخششت بر من فرو ریز و از رحمتت بر من بگستر و از برکتهایت ، بر من فرو فرست.

7 ـ امام علىّ علیه السّلام ـ از دعاى ایشان پس از نماز واجب ـ :

خدایا ، براى تو نماز گزاردم و حال آنکه مى دانى در نمازم، نقص و شتاب و فراموشى و غفلت و کسالت و سستى و از یاد بردن و ریا و خودنمایى و شک و دورى و گمان و عُجب و اندیشه کردن و فروگذاشتن از کمال واجبت ، مى باشد. اى خداى من ، از تو مى خواهم بر پیامبر و خاندانش درود فرستى و نقص نمازم را به تمام ، و شتابم را در آن به تأمل و استوارى و فراموشى ام را به بیدارى و غفلتم را به مواظبت و کسالتم را به نشاط و سستى ام را به پایدارى و از یاد بردنم را به یادداشتن و دورى ام را به کشش و ارتباط و ریایم را به اخلاص و خودنمایى ام را به پوشاندن و شکّم را به یقین و گمانم را به حجّت و اندیشه ام را به فروتنى و تحیّر و فروماندنم را به فرمانبردارى ، تبدیل فرمایى .همانا براى تو نماز گزاردم و به تو روى کردم و به تو ایمان آوردم و تو را قصد کردم . پس در نماز و دعایم ، رحمت و برکت قرار ده که زشتیهایم را بپوشاند و جایگاهم را گرامى دارد و رویم را سفید گرداند و عملم را پاکیزه کند و بار گناهم را سبک گرداند. خدایا ، با آن، سنگینى ام را سبک گردان و آنچه را نزد توست بهتر از آنچه از من مى بُرى ، قرار ده.

سپاس خداوندى که واجبى را از من ادا کرد که از نمازهاى واجب و نوشته شده بر مؤمنان بود . اى خداوند، اى بخشنده ترین بخشندگان.

8 ـ هر کس مى خواهد پیمانه اش را تمام گیرند، پس در پى هر نماز بگوید: پاک ومنزّه است پروردگارت، پروردگار عزّت، از آنچه مى گویند وسلام بر پیامبران و سپاس مخصوص پروردگار جهانیان است.

 

9 ـ امام باقر علیه السّلام :

کمترین چیزى که از دعا ، پس از (نماز) واجب کفایت مى کند ، این است که بگویى: خدایا ، همانا من هر نیکى را که به آن آگاهى دارى، از تو مى خواهم و از هر بدى که به آن دانایى، به تو پناه مى برم. خدایا، همانا من آسایش در همه کارهایم را از تو مى خواهم و از رسوایى دنیا و عذاب آخرت به تو پناه مى برم[2].

 

10 ـ امام صادق علیه السّلام :

هر کس در پى نماز واجب بگوید: «خود و خانواده و فرزندانم و هر کس که نگهداریش با من است را ، به خداى بزرگ و شکوهمند مى سپارم و به خدایى که همه چیز در برابر بزرگى اش وحشت زده و ترسان و خوار است، خود و خانواده، دارایى، فرزندان و هر کس را که نگهداریش با من است مى سپارم». در میان بالى از بالهاى جبرییل در بر گرفته وخود و خانواده و داراییش حفظ مى شود.

11 ـ دعایى است که در پى هر نماز خوانده مى شود، پس اگر بیمارى و رنج و دردى دارى ، هرگاه نمازت را به پایان بردى ، هفت بار با دست، سجده گاهت را مسح کن و این دعا را بخوان و دستت را بر جاى درد بکش و بگو: «اى کسى که زمین را بر آب و هوا را با آسمان نگه داشت و براى خود زیباترین نامها را انتخاب کرد، بر محمّد و خاندانش درود فرست و براى من اینگونه و آنگونه کن و این و آن را روزیم ده و از فلان و بهمان سلامتى ام بخش.

12 ـ خطاب به کسى که گفت: فدایت شوم، پیروان تو مى گویند: همانا ایمان دو گونه است: ماندگار و نماندنى . پس چیزى به من بیاموز که اگر آن را بگویم، ایمانم کامل شود ، ـ فرمود : در پى هر نماز واجب بگو: خشنودم به اینکه، خداوند، پروردگارم؛ محمّد، پیامبر؛ اسلام ، دین؛ قرآن، کتاب؛ کعبه ، قبله و علىّ ولىّ وامامم باشد. و به امامت حسن و حسین وامامان (صلوات الله علیهم) خشنودم . پس آنان را نیز از من خشنود کن که تو بر هر کار توانایى.

 

13 ـ علىّ بن مهزیار:

محمّد بن ابراهیم به ابوالحسن علیه السّلام [3] نوشت: اى سرور من ، اگر صلاح مى بینى، دعایى به من بیاموز که اگر در پى نمازهایم بخوانم خداوند براى من نیکى دنیا و آخرت را گرد آورد. پس امام علیه السّلام نوشت: مى گویى: از بدى دنیا و آخرت و بدى همه دردها، به روى کریمانه ات و عزت زوال ناپذیرت ، پناه مى برم .

 

هشت فایده مسجد

قال الحسن بن على – علیه السلام -من ادام الاختلاف الى المسجد اصاب احدى ثمان : ایة محکمة و اخا مستفادا و علما مستطرفا و رحمة و کلمة تدله على الهدى او ترده عن ردى و ترک الذنوب حیاء او خشیة
کسى که همواره به مسجد (براى اقامه نماز و غیره ) رفت و آمد کند، یکى از این هشت فایده بر او برسد:

۱ – استفاده از آیه روشنى از قرآن
۲ – یافتن رفیق نیک
۳ – فراگیرى علم تازه
۴ – برخوردارى از رحمتى که در انتظارش بود.
۵ – شنیدن سخنى که راهنماى راه باشد.
۶ – از انحراف در امان باشد.
۷ – موجب ترک گناه از روى حیا شود.
۸ – موجب ترک گناه بر اثر ترس گردد. (تحف العقول ، ص ۲۵۸).

 

 

مساجد، بازار آخرت 
قال رسول الله -صلى الله علیه وآله -المساجد سوق من السواق الاخرة ، قراها المغفرة و تحفتها الجنة
مساجد، بازارى از بازارهاى آخرت است که در آن بر سفره آمرزش مى نشینند و هدیه آن بهشت است . (بحارالانوار، ج 84، ص 4، مستدرک الوسائل ، ج 1، ص 226).

 

 

مساجد، خانه پارسایان 
قال رسول الله -صلى الله علیه وآله -ان المساجد بیوت المتقین ، و من کانت المساجد بیوته فقد ختم الله له بالروح و الرحمة و الجواز على الصراط الى الجنة
مساجد، خانه پارسایان است و هرکس مسجد خانه اش باشد (اوقات خود را در آن و به عبادت بگذارند) خداوند انجام کار او را رحمت و شادى قرار داده واجازه عبور از صراط به سوى بهشت را به او خواهد داد. (کنزالعمال ، ج 7، ص 659، حدیث 20785).

 

سوره بقره و توبه بیش از بقیه سوره ها مسجد دارند  

 خبرگزاری شبستان: در قرآن کریم جمعاً 26 بار کلمه مسجد، مساجد و مسجداً به کار رفته است (کلمه «مَساجِدُ» 6 بار و کلمه «مَسْجِد» 18 بار و «مَسْجِداً» 2 بار).

سوره‏هایى که داراى کلمه مساجد - مسجد - مسجداً مى‏باشند عبارتند از:

الف - کلمه «مَساجِدً» جمعاً 6 بار:

1 - سوره بقره 2 بار آیات 114 و 187

2 - سوره توبه 2 بار آیات 17 و 18

3 - سوره حج 1 بار آیه 40

4 - سوره جن 1 بار آیه 18

ب - کلمه «مَسْجِدً» جمعاً 18 بار:

1 - سوره بقره 6 بار آیات 144 - 149 - 150 - 191 - 196 - 217

2 - سوره مائده 1 بار آیه 2

3 - سوره اعراف 2 بار آیات 29 - 31

4 - سوره انفال 1 بار آیه 34

5 - سوره توبه 4 بار آیات 7 - 19 - 28 - 108

6 - سوره اسرى 2 بار آیات 1 - 7

7 - سوره فتح 2 بار آیات 25 - 27

 ج - کلمه «مَسْجداً» جمعاً 2 بار:

1 - سوره توبه 1 بار آیه 107

2 - سوره کهف 1 بار آیه 21

  از مجموع 28 بار کلمه مسجد - مسجداً و مساجد به کار رفته در آیات قرآن مجید 22 مورد مفرد مى‏باشند (مسجد - مسجداً) و 6 مورد جمع (مساجد) و در مجموع این آیات 15 بار کلمه مسجد با «الحرام» ترکیب شده است که از این تعداد 9 مورد مربوط به حج مى‏باشد و براى مواردى چون معراج پیامبر، عدم ورود مشرکان به مسجد و آبادانى مسجدالحرام براى هر کدام 1 مورد بوده است و نیز 1 مورد در سوره اسرا با لفظ الاقصى ترکیب شده است «مسجدالاقصى» 5 مورد بدون ترکیب آمده است از مجموع 6 مورد جمع به کار رفته در آیات کلام الهى 3 بار با کلمه ا... ترکیب یافته (مساجدا...) و بقیه کلمه جمع بدون همراه و ترکیب مى‏باشد.

 بنابر این مشاهده مى‏شود که سوره بقره با داشتن 8 آیه و بعد از آن سوره توبه با داشتن 7 آیه سوره‏هاى قرآنى هستند که بیش از بقیه سوره‏ها در آن کلمه مسجد و مساجد به کار رفته است. به همین منظور محتواى این دو سوره را در ذیل مورد بررسى قرار مى‏دهیم.

 محتواى سوره بقره‏

«این سوره طولانى‏ترین سوره قرآن مجید است که در فواصل مختلف، و به مناسبت نیازهاى گوناگون جامعه اسلامى، در مدینه نازل گردیده است. جامعیت این سوره از نظر بیان اصول اعتقادى اسلام و بسیارى از مسائل عملى (عبادى، اجتماعى، سیاسى و اقتصادى) قابل انکار نیست.

 چه این که در این سوره به مباحثى شرح ذیل اشاره شده است:

1 - بحثهایى پیرامون توحید و شناخت خدا مخصوصاً از طریق مطالعه اسرار آفرینش.

2 - بحثهایى در زمینه معاد و زندگى پس از مرگ، مخصوصاً مثالهاى حسّى آن مانند داستان حضرت ابراهیم(ع) و زنده‏شدن مرغها و داستان عزیز پیامبر.

3 - بحثهائى در زمینه اعجاز قرآن و اهمیت این کتاب آسمانى.

4 - بحثهائى بسیار مفصل و طولانى درباره یهود و منافقان و موضع‏گیریهاى خاص آنها در برابر اسلام و قرآن، و انواع کارشکنیهاى آنان در این رابطه.

5 - بحثهایى در زمینه تاریخ پیامبران بزرگ مخصوصاً ابراهیم(ع) و موسى(ع).

6 - بحثهایى در زمینه احکام مختلف اسلامى از جمله نماز، روزه، جهاد در راه خدا، حجّ و تغییر قبله، ازدواج و طلاق، احکام تجارت و دین، و قسمت مهمى از احکام ربا و مخصوصاً بحثهاى فراوانى در زمینه انفاق در راه خدا، و همچنین مسأله قصاص و

 تحریم قسمتى از گوشت هاى حرام و قمار و شراب و بخشى از احکام وصیت و مانند آن. و امّا نامگذارى این سوره به «بقره» به خاطر داستانى است در مورد گاو بنى‏اسرائیل که شرح آن در آیات 67 تا 73 آمده است».(تفسیر نمونه، جلد 1، ص 58)

 محتواى سوره توبه‏

«از آن جا که این سوره هنگام اوج گرفتن اسلام در جزیرةالعرب و پس از درهم شکسته‏شدن آخرین مقاومت مشرکان نازل گردیده است، محتواى آن داراى اهمیت ویژه و فرازهاى حسّاسى است.

قسمت مهمى از این سوره پیرامون باقیمانده مشرکان و بت‏پرستان و قطع رابطه با آنها، و الغاء پیمانهایى است بخاطر نقض مکرّر این پیمانها از طرف آنان که با مسلمانان داشتند تا بقایاى بت‏پرستى براى همیشه از محیط اسلام برچیده شود.

و از آنجا که با گسترش اسلام و در هم شکسته شدن صفوف دشمنان عدّه‏اى تغییر چهره داده، خود را در صفوف مسلمانان جاى دادند، تا در فرصت مناسب به اسلام ضربه کارى زنند، قسم مهم دیگرى از این سوره از منافقان و سرنوشت آنان سخن مى‏گوید، و به مسلمانان شدیداً هشدار مى‏دهد و نشانه‏هاى منافقان را برمى‏شمرد.

 بخش دیگرى از این سوره پیرامون اهمیّت جهاد در راه خدا است، زیرا در این موقع حساس غفلت از این موضوع حیاتى باعث ضعف و عقب‏نشینى و یا شکست مسلمانان مى‏گردید. بخش مهم دیگرى از این سوره به عنوان تکمیل بحثهاى گذشته از انحراف اهل کتاب (یهود و نصارى) از حقیقت توحید، و انحراف دانشمندانشان از وظیفه رهبرى و روشنگرى سخن مى‏گوید. و نیز در آیات دیگرى به تناسب بحثهاى مربوط به جهاد، مسلمانان را به اتّحاد و فشردگى صفوف دعوت مى‏کند و متخلّفین یعنى افراد سست و تنبلى که به بهانه‏هاى مختلف شانه از زیر بار وظیفه جهاد تهى مى‏کردند شدیداً سرزنش و ملامت و از مهاجرین نخستین و سایر مؤمنان راستین مدح و ستایش مى‏کند.

 از آنجا که جامعه گسترده اسلامى در آن روز نیازهاى مختلفى پیدا کرده بود، که مى‏بایست برطرف گردد، به همین مناسبت بحثى از زکات، و پرهیز از تراکم و کنز ثروت، و لزوم تحصیل علم، و وجوب تعلیم افراد نادان را یادآور مى‏شود. علاوه بر مباحث فوق، مباحث دیگرى مانند داستان هجرت پیامبر(ص)، مسأله ماههاى حرام که جنگ در آن ممنوع است، موضوع گرفتن جزیه از اقلیّت‏ها و امثال آن به تناسب مطرح گردیده است.»(تفسیرالمیزان، جلد 7، ص 273)

 در این بخش ابتدا آیات کلام‏ا... مجید که کلمه مسجد، مساجد و مسجداً در آن به کار رفته است خواهد آمد و بعد از آن ترجمه*** )2( ترجمه آیات از استاد محى‏الدّین مهدى الهى قمشه‏اى مى‏باشد. این آیات و سپس شأن نزول که براى شناخت بهتر و علت نزول آیات داراى اهمیت مى‏باشد قرار گرفته است.

 «نزول و فرود آمدن آیات بر دو قسم است، قسمتى از آیات قرآن ابتدا و بدون وقوع حادثه و یا پرسشى نازل شده و قسمتى دیگر از آن به دنباله واقعه یا حادثه و یا اینکه سئوال و پرسشى نزول یافته است و شناخت و وقوف بر تفسیر آیات بدون اطلاع بر قصه و یا بیان شأن نزول آیات مربوطه و شرح آن ممکن نخواهد بود. و بلکه باید گفت بیان شأن نزول و شرح سبب آیات طریق بسیار قوى و خوبى براى فراهم معانى آیات قرآن است. زیرا شناختن اسباب نزول و وقایع مربوط به آن به فهمیدن حقایق قرآن کمک مؤثر مى‏کند. چنانچه اگر معرفت کامل به نزول آیات در بین نباشد چه‏بسا در تفسیر و معانى آیات اشتباهاتى رخ دهد و به علت عدم شناخت و آگاهى به شأن نزول، در تفسیر و درک حقایق آیات قرآن انحرافى پدید آید.

 از جمله موضوعاتى که در معرفت شأن نزول لازم است، شناختن نفر یا نفراتى است که به نام آنها و یا براى آنها آیه یا سوره‏اى نازل گردیده که بعضى از آن آیات جنبه اختصاصى داشته و برخى از آنها علاوه بر جنبه اختصاصى، جنبه عمومى و تسرّى به دیگران را نیز دارا مى‏باشد.»(محقق محمدباقر، شأن نزول آیات)

 

چه کسانی همسایه ی مسجد محسوب می شوند؟

امیر المؤمنین علیٌّ علیه‏السلام :

لا صَلاةَ لِجارِ المَسجِدِ إلاّ فی المَسجدِ ، إلاّ أن یکونَ لَهُ عُذرٌ أو بهِ عِلَّةٌ ، فقیلَ : ومَن جارُ المَسجدِ یا أمیرَ المؤمنینَ ؟ قالَ : مَن سَمِعَ النِّداءَ .

امام على علیه‏السلام :

نماز همسایه مسجد جز در مسجد پذیرفته نیست ، مگر آن که عذرى داشته باشد یا بیمار باشد . عرض شد : اى امیر المؤمنین ! همسایه مسجد کیست ؟ فرمود : کسى که ندا (ى دعوت به اقامه نماز) را بشنود .

بحار الأنوار : 83 / 379 / 47 منتخب میزان الحکمة : 266

 

 

کیفر تخریب کنندگان مساجد/رسوایی در دنیا و عذاب عظیم در آخرت 

 

خبرگزاری شبستان: کسانی که با افکار، اعمال و برنامه های خود مردم را از حضور در مساجد و یاد خدا باز می دارند و در راه تعطیلی و تخریب آن قدم بر می دارند در دنیا گرفتار رسوایی و ذلت شکست می شوند و در آخرت برای آنان به تناسب بزرگی ستمشان عذاب بزرگی در نظر گرفته شده است: «بهره آن ها در دنیا رسوایی و در سرای دیگر عذاب عظیم است» و بدین ترتیب ایجاد مانع در راه حضور مردم در مساجد و یاد خدا و تلاش برای تخریب مراکز توحید در ردیف گناهانی قرار گرفته که خداوند در قرآن به صراحت وعده داده است.

مبارزه کنندگان مساجد
درست است که در برنامه الهی برای مانعان یاد خدا در مساجد و تخریب کنندگان آن، کیفر سخت دنیایی و آخرتی در نظر گرفته شده است و آنان به یقین به سزای کردار خود می رسند؛ اما در جامعه دینی و اسلامی نباید به چنین افرادی میدان داد تا بتوانند به راحتی دست به چنین عملی ظالمانه بزنند و مسلمانان باید چنان در مقابل آنان مقاومت و مبارزه کنند تا کسی از آنان نتواند آشکار و بدون ترس و وحشت وارد این مکان های مقدس شوند: «و شایسته نیست آنان جز با ترس و وحشت وارد این کانون های عبادت شوند.» 

ممکن است این قسمت از آیه اشاره به این حقیقت باشد که این گونه افراد ستمگر با عمل ظالمانه خود هرگز موفق نمی شوند مساجد و مراکز عبادت را در اختیار خود بگیرند بلکه سرانجام چنان می شود که جز با ترس و وحشت نمی توانند گام در آن بگذارند درست همان سرنوشتی که مشرکان مکه در مورد مسجد الحرام پیدا کردند.

خداوند جهاد با دشمنان و تخریب کنندگان مساجد را واجب کرد و در طول تاریخ به این وسیله معابد و مساجد بسیاری را از دستبرد و نابودی معاندان با فرهنگ دینی و توحیدی و از شر کسانی که وجود مساجد و معابد را در جامعه در تضاد با منافع خود می دانند حفظ کرده است: «و اگر خداوند بعضی از مردم را بوسیله بعضی دیگر دفع نکند، دیرها و صومعه ها و معابد یهود و نصاری و مساجدی که نام خدا در آن بسیار برده می شود ویران می گردد. و خداوند کسانی را که یاری او کنند یاری می کند؛ خداوند قوی و شکست ناپذیر است.»

مقصود از دفع برخی مردم به وسیله برخی دیگر فریضه جهاد است که یکی از مهم ترین فلسفه های آن حفظ دین و نمادهای دین از شر دین ستیزان است. » و در این آیه خدای تعالی مبارزه با تخریب کنندگان مساجد و معابد و دفاع از نمادهای دین را دفاع از خود خوانده و وعده قطعی داده است که دفاع کنندگان از مساجد و معابد را یاری و بر دین ستیزان پیروزشان خواهد کرد. البته خداوند قادر و شکست ناپذیر است و نیازی به امداد غیر خود ندارد.

بنابراین منظور از یاری خدا و دین او این است که او خواسته است بندگان مومنش دینداری خود در قالب جهاد و دفاع از مساجد و معابد به منصه ظهور برسانند و در عمل نشان دهند دیندار هستند.

 

پاک و آراسته به مسجد رفتن چه ثوابی دارد؟

الإمامُ الصّادقُ علیه‏السلام :

علَیکُم بِإتیانِ المَساجِدِ ؛ فإنّها بُیوتُ اللّه فی الأرضِ ، ومَن أتاها مُتَطَهِّرا طَهَّرَهُ اللّه‏ُ مِن ذُنوبهِ وکُتِبَ مِن زُوّارِهِ فَأکثِرُوا فیها مِن الصَّلاةِ والدُّعاءِ

امام صادق علیه‏السلام :

بر شما باد به رفتن مساجد ؛ زیـرا مـساجد خانه‏ هاى خدا در روى زمینند . هر که پاک و پاکیزه وارد آنها شود خداوند او را از گناهانش پاک گرداند و در زمره زائران خود قلمدادش کند . پس ، در مساجد نماز و دعا بسیار بگزارید .

حدیث های بزرگان در مورد مسجد

مسجد ، مکانی است برای انجام عبادت خداوند. اگر چه بسیار کوچک باشد.

رسول اکرم (ص) : در تورات نوشته شده که خانه ی من بر روی زمین مساجد است. خوش به حال کسی که در منزلش تطهیر کند و سپس برای زیارتم وارد خانه ی من شود. صاحبخانه اکرام کند میهمان را. (بحارالانوار جلد 83 صفحه 383)

امام صادق (ع) : " هر کس برای عبادت خدا وارد مسجد شود ، خداوند او را از زایران خود قرار می دهد. پس بسیار به مسجد بروید تا بیش تر زایر خدا شوید. (بحارالانوار جلد 83 صفحه 384)

 ساخت مساجد

امام صادق (ع) : هر کس مسجدی بسازد ، خداوند برای او خانه ای در بهشت می سازد. (وسایل الشیعه جلد 86 صفحه 485)

امام صادق (ع)امام علی (ع) در خانه اش اتاقی به شکل مسجد ساخته بود که بسیار بزرگ نبود.(بحارالانوار جلد 76 صفحه 161)

ثواب نماز خواندن در مسجد الحرام و مسجد النبی

پیامبر اکرم (ص) به ابوذر غفاری فرمود : " نماز خواندن در مسجدم صدهزار نماز ثواب دارد و نماز خواندن در مسجدالحرام نیز معادل صدهزار نماز در غیر مساجد است.

رفتار ما در مساجد

پیامبر اکرم به اباذر فرمود  : ای اباذر! صدایت در مسجد بلند نباشد." ( سخن بیهوده نگو)

مسجد را محل خرید و فروش قرار ندهید و از گفتن سخن باطل در مسجد بپرهیزید.(بحارالانوار جلد 77 صفحه 85 )
رفتن به سوی مساجد و نشستن درآن ها عبادت است.

پیامبر اکرم (ص : ( هر کس برای خواندن نماز جماعت ، گامی به سوی مسجد بردارد ، آن گامش برابر 70 هزار ثواب دارد و درجه ی او را خداوند به نسبت این ثواب ها بلند گرداند. اگردر حال رفتن به مسجد بمیرد ، خداوند 70 هزار فرشته را وکیل می کند که برای او استغفار کنند." (بحارالانوار جلد 83 صفحه 384)

پیامبر اکرم (ص) به ابوذر : " خداوند تا زمانی که در مسجد نشسته ای ، برای هر نفست یک درجه به شما اعطا می کند و فرشتگان بر تو درود می فرستند ، و برای هر نفست 10 ثواب نوشته و 10 گناه از گناهانت پاک می شود.( بحارالانوار جلد 85 صفحه 206)

پیامبر اکرم (ص) : " نشستن در مسجد به انتظار نماز عبادت است ، تا زمانی که غیبت نکند."

پیامبر اکرم (ص) : " نشستن در مسجد برای سه چیز باشد: 1- خواندن نماز 2- یاد خدا کردن 3- پرسش علمی. "

نرفتن به مسجد

امام صادق (ع) : " مساجد در روز قیامت از همسایگانی که در آن جا نماز نمی خوانند شکایت می کنند. بحارالانوار جلد 83 صفحه 348  

امام صادق (ع) : " سه چیز در روز قیامت شکایت می کند : 1- مسجدی که خراب شده و کسی در آن نماز نمی خواند. 2- قرآنی که در جای مرتفعی قرار داده شده و خاک روی آن نشسته است. 3- دانشمندی که گرفتار بی خردان باشد.

امام علی (ع : ( همسایه ی مسجد ، در خانه اش نماز ندارد. (ثواب نمازش کم است ) مگر این که عذر شرعی یا عرفی (مثل مرض) داشته باشد . هر کس صدای اذان مسجد را بشنود ، همسایه ی مسجد است."

 

مسجد هم مدرسه است هم دانشگاه 
مسجد دربیانات وکلام مقام معظّم رهبری: 
مسجد دربیانات وکلام مقام معظّم رهبری: 
مسجد در کلام امام باقر(ع) 
حرمت مسجد در احادیث اهل بیت(ع 
محور مورد توجه رهبری در حوزه مسجد چیست؟/ باز هم کمبود مسجد! 
پیام رهبر انقلاب به اجلاس سراسری نماز 
مساجدمعروف در بیان امام باقر(ع) کدامند؟/منافع هشتگانه حضور در مسجد 
نکاتی از شیوه های تبلیغ پیامبر(ص) در مسجد/ اعتدال؛ شیوه تبلیغ پیامبر 
نماز در سخنان معصومان(علیهم السلام) 
نماز در سخنان معصومان(علیهم السلام) 
مبادا به بهانه مقدس بودن مسجد طرح جدایی دین از سیاست اجرا شود 
امام بر حفظ رابطه مردم، مساجد و روحانیت تاکید داشتند 
مسجد مرکز معجزه است آن را رها نکنید/حفظ مساجد؛ تکلیف مسلمان ها 
مسجد مرکز معجزه است آن را رها نکنید/حفظ مساجد؛ تکلیف مسلمان ها 
کارکردهای سیاسی مسجد در اندیشه امام خمینی(ره) 
کارکردهای مختلف مسجد در انقلاب اسلامی 
ذکری که از هزار رکعت نماز بالاتر است 
محبوبترین خانه ها نزد خداوند مساجد هستند 
انتشار رایحه بیداری اسلامی از گلستانِ مسجد 

 

آیات و روایات اسلامی در مورد فضایل حضور در مسجد چه می گویند؟ 

آیات و روایات اسلامی مسجد را اساساً محل اجتماع و آمد و شدانسانهای برگزیده، صالح و تقوی پیشه معرفی کرده اند و حضور انسانها در مسجد را مایه برکات الهی و مانع تأخیر در نزول خشم و غضب الهی بر جامعه دانسته اند.

 خبرگزاری شبستان: واژه مسجد در فرهنگ قرآن به معنای مکانی است مقدس که در پیشگاه خداوند سجده می‌کنند. ابن خلدون تنها برای سه مسجد تمایز قائل است، مسجد مکه (مسجدالحرام)، مسجد مدینه (مسجدالنبی)، مسجد بیت المقدس (مسجد الاقصی).
با این حال واژه‌ مسجد سریعاً به خانه حضرت محمد (ص) که امت وی برای عبادت و مذاکره درباره امور مختلف در آن جمع می‌شدند خانه‌ای که از میان همه خانه‌ها تقدس یافته بود، اختصاص پیدا کرد. و معابد اسلامی که کمابیش از این نمونه پیروی می‌کرده و دارای همان عملکردها بودند، نیز مسجد نامیده شدند. 
در هر شهری مسجدی قرار دارد که همه امت در آنجا گرد هم آیند، زیرا هدف این گردهمائی تنها و اساساً عبادت نبود بلکه بیشتر اجتماعی بود، خلیفه یا نماینده او امام جماعت به ایراد خطبه در مسجد می‌پرداخت و این خطبه به هیچ روی بعد موعظه‌ای صرفاً مذهبی نبود بلکه همه مسائل سیاسی، نظامی و حتی مالی امت را مورد بحث قرار می‌داد که گاهی گفت و شنیدی نیز میان خطیب و مخاطبان رخ می‌داد. این‌گونه عملکردهای مسجد در حکومت الهی طبیعی است امام خطبه‌اش را از فراز کرسی پله‌داری بنام منبر ایراد می‌کرد و مکانش مسجدهای آدینه یا جامع هر شهر مسجدالجمع نامیده می‌شود. در این میان به بیان فضایل حضور در مسجد اشاره می کنیم تا مخاطبان با برکات رفت و آمد در این نهاد دینی آشنا شوند.
فضائل آثار رفت و آمد به مسجد 
مسجد به عنوان پایگاه عبادت با خداوند متعال و پایگاه جهاد فکری و تعلیم و تعلم معارف اسلامی است، در این پایگاه وحدت مسلمین، روح وحدت و یکپارچگی به دشمنان پیدا و پنهان جامعه اسلامی نمایش داده می شود. در شرع مقدس اسلام بسیار سفارش شده است که نماز را در مسجد بخوانید و بهتر از همه مسجدها، مسجدالحرام است و بعد از مسجدالحرام، مسجدالنبی (ص) و بعد مسجد کوفه و بعد از آن مسجد بیت المقدس و بعد از آن مسجد جامع هر شهر و بعد از آن مسجد محله و بعد از مسجد محله مسجد بازار است. زیاد رفتن به مسجد و رفتن در مسجدی که نمازگزار ندارد مستحب است و همسایه مسجد اگر در غیر مسجد نماز بخواند مکروه است و نیز مستحب است.

فضائل مسجد 
در فردای قیامت سکونت در جوار عرش الهی پاداش مسجد عنوان شده است و کسب مغفرت گناهان از خداوند متعال یکی دیگر از فوائد و آثار رفت و آمد به مسجد است. فرشتگان از اهل مسجد دیدار می کنند و زمین برای انسان های مسجدی تسبیح می گوید. امام صادق (ع) میفرماید: "کسی که به سوی مسجد گام بر دارد، بر هیچ خشک و تری پا نمیگذارد، مگر اینکه از زمین اول تا هفتم برای او تسبیح کنند".
فوائد علمی- اجتماعی و اخلاقی رفت و آمد به مسجد 
فائده و بهره‌ای که از رفت و آمد و انس با مسجد نصیب انسان مسلمان می‌شود تنها ثواب بردن و در سرای دیگر مشمول لطف الهی واقع شدن نیست بلکه در همین جهان نیز فوائد و آثار اصلاح تربیتی، علت اجتماعی و سیاسی فراوانی در سایه رفت و آمد به مسجد برای انسان مؤمن حاصل می شود که ما به موارد معدود از این فوائد به صورت خلاصه اشاره می‌کنیم.

مسجد مرکز یافتن دوستان الهی 
هیچ انسانی در زندگی اجتماعی خویش از دوستان خوب بی‌نیاز نیست. دوست خوب یاور انسان در طی راه سعادت و کمال و یار و غمخوار، در عرصه بروز مشکلات و سختیها است. مشکلاتی که لازمه اجتناب ناپذیر عالم بشری و زندگی اجتماعی است و هیچ انسانی هر قدر هم که توانا و نیرومند باشد گریزی از آنها ندارد بنابراین مسأله دوست‌یابی و اینکه انسان دوستان صمیمی و همدل خویش را از میان چه افرادی برگزیند از اهمیت خاصی برخوردار است. یکی از مراکزی که در روایات به عنوان کانون یافتن دوست خوب و صمیمی مطرح شده است مسجد است. در حدیثی از امام علی (ع) از مسجد به عنوان مرکز یافتن برادرانی که انسان را در مسیر الله یاری می‌دهند یاد شده است و در روایات دیگر نیز بر این امر تأکید شده است.
مؤمن بودن انسانهای مسجدی 
علت این امر آن است که مسجد اساساً محل اجتماع و آمد و شد انسانهای برگزیده و صالح و تقوی پیشه است و این مطلب در روایات متعددی به صراحت بیان شده است. در حدیثی از رسول اکرم (ص) آمده است، "هنگامی که دیدید مردی بر رفت و آمد به مسجد مداومت می کند وی را مؤمن بدانید". 

خداوند متعال می‌فرماید:" تنها آنان که ایمان به خداوند دارند مساجد خدا را آباد می‌کنند". پیامبر (ص) در حدیثی دیگر از مسجد به عنوان خانه انسانهای متقی یاد کرده است و فرموده‌اند: «الْمَسَاجِدُ بُیُوتُ الْمُتَّقِینَ وَ مَنْ کَانَتِ الْمَسَاجِدُ بَیْتَهُ ضَمِنَ اللَّهُ لَهُ بِالرَّوْحِ وَ الرَّاحَةِ وَ الْجَوَازِ عَلَى الصِّرَاط"."مساجد خانه انسانهای متقی است و خداوند متعال رحمت و راحت و عبور بر صراط را برای آنان که مساجد را خانه‌های خویش قرار داده‌اند ضمانت نموده است". و روایت دیگری انسانهای مسجدی را محفوظ از بلایا معرفی نموده است.
اهل مسجدی مانع نزول عذاب الهی 
در برخی از روایات صریحاً اهل مسجد را انسانهایی فرخنده و مبارک به شمار آورده‌اند در پاره‌ای دیگر از روایات وجود انسانهای مسجدی را مایه رفع بلا و تأخیر در نزول خشم و غضب الهی بر جامعه شناخته اند.

اهل مسجد انسانهایی جوانمرد و با مروت 
جوانمردی و بزرگواری نیز یکی از خصوصیاتی است که در باب دوست یابی کاملاً مورد توجه قرار می‌گیرد و در کوران حوادث این دوستان غیرتمند و جوانمرد هستند که مدافع انسان و یاور او خواهند بود اتفاقاً در روایات نیز یکی از خصوصیات انسانهای مسجدی جوانمرد بودن آن ذکر شده و حضور یافتن در مساجد یکی از لوازم مروت و جوانمردی به شمار رفته است.

سالم ماندن اهل مسجد از بلاهای آسمانی 
آنگاهی که در صورت ادامه عصیان و سرکشی انسانها بر اساس سنت و تغییر ناپذیری الهی عذاب و خشم خداوند نازل می‌شود این انسانهای مسجدی هستند که رحمت حق تعالی شامل حال آنان شده و از بلا و انتقام الهی مصون و محفوظ می‌مانند. 

در حدیثی از پیامبر (ص) آمده است: "إِذَا نَزَلَتِ الْعَاهَاتُ وَ الْآفَاتُ عُوفِیَ أَهْلُ الْمَسَاجِدِ”. "به هنگام نزول بلا و آفت اهل مساجد سالم و محفوظ هستند".
مسجد پناهگاهی در بروز حوادث و گرفتاریها 
هر انسان در گیر و دار مسائل زندگی طبعاً با برخی از ناراحتی‌ها و مشکلات روبرو خواهد شد. گاهی این ناراحتی‌ها به قدری شدید است که به صورت غم و اندوهی جانگاه ظاهر می‌شود و جلوی انسان را به قصد از پا در آوردن می‌فشارد. پناه بردن به مسجد و نماز و دعا در چنین اوقاتی یکی از راههای الیتام و رفع این گونه ناراحتی‌ها است.

مسجد بازار آخرت و برترین مکان در زمین 
در برخی از روایات با تعبیری لطیف از مسجدها به عنوان بازار آخرت یاد شده یعنی همان گونه که بازار محل خرید و فروش و مبادله کالا و متاع دنیوی است مسجد نیز محل کسب امور معنوی و اسبابی است که در سرای آخرت دارای کاربرد است. در حدیثی از رسول اکرم (ص) آمده: "المساجد سوق من السواق الاخرة قراها المغفرة و تحضتها الجنة"."مساجد بازاری از بازارهای آخرت است از کسانی که به آن وارد می‌شوند با مغفرت پذیرای می‌شود و هدیه آنان بهشت است". 

از سوی دیگر از آنجا که بیشترین اهتمام انسان مؤمن متوجه تهیه و تأمین اسبابی است که در سرای آخرت بدان نیاز دارد شوق و انس وی به بازار آخرت (مسجد) به مراتب بیش از علاقه او به بازارهای دنیااست و در جانب مقابل آنان که دنیا و حرص و آز بر متاع آن را وجه همت خویش قرار داده‌اند معمولاً سودجویی و سودگرایی انس بیشتری دارند. بنابراین طبیعی است که مؤمنین در هنگام رفتن به مساجد سعی کنند بر دیگران پیشی گیرند و به هنگام خروج دیرتر از همه مسجد را ترک گویند. و بالعکس اهل دنیا پیش از همه به بازار رفته و پس از همه خارج شوند و در برخی از روایات از آنان در رفتن به مسجد شتاب کرده و گوی بسقت را از دیگران می‌برند. به عنوان پرچمدار بهشتیان که در روز قیامت پیش از دیگران به بهشت وارد می‌شوید.
محبت و عشق مؤمن به مسجد 
پیامبر و اهل بیت تنها رفتن به مسجد را توصیه نفرموده‌اند بلکه از این بالاتر ما را به محبت ورزیدن و انس و علاقه قلبی داشتن به مسجد تشویق نموده‌اند و این امر ناشی از آن است که مسجد متعلق به حق تعالی و محبوب حق تعالی و محبوب انسان مسلمان است و مؤمن همان گونه که به ذات مقدس حضرت حق تعالی شدیدترین علاقه‌ها را دارد به مسجد هم که خانه اوست عشق می‌ورزد. چوب و سنگ و اشیایی که به عنوان اجزای مسجد به کار رفته است قبل از اینکه اجزای مسجد باشد آن ربط خاص را با خداوند متعال نداشتند اما اینکه به عنوان اجزای مسجد به کار برده شده‌اند این ارتباط آنها را در دید انسان مؤمن محبوب و دوست داشتنی می‌کند و باعث می‌شود وی از صمیم قلب به در و دیوار خانه خدا عشق ورزیده و به آن بوسه زند.

اهتمام مسلمین و سیره نویسان به ثبت و ضبط مساجد 
بر اساس همین دید و نگرش مسلمانان صدر اسلام و به تبع آنان سیره‌نویسان اسلامی اهتمام کامل خویش را به کار برده و مساجدی را که به دست مبارک پیامبر (ص) و یاران صدیق آن حضرت در مناطق مختلف اعم از شهرها و روستاها و اردوگاهای جنگ و حتی در راهها و کوهستانهای دور دست ساخته شده ثبت و ضبط نموده‌اند. در موارد زیادی مصلی و جایگاهای نماز آن حضرت را هم که عنوان مسجد نداشته است مشخص کرده‌اند با عنایت بر اینکه کتابهای سیره پیامبر (ص) معمولاً در قرن دوم هجری به بعد نوشته شده است روشن می‌شود که مسلمانان صدر اسلام و به خصوص اصحاب پیامبر (ص) و آل او تا چه میزان نسبت به این امر اهتمام داشته‌اند و به گونه‌ای که سیره‌نویسان سالها بعد با مراجعه به آنان توانسته‌اند این مکانها را بطور مشخص در نوشته‌های خود ذکر کنند.

مسجد و همسایه آن 
فقها با استناد به تأکیدات خاص به رفت و آمد به مسجد نماز خواندن در مسجد را برای همسایه مسجد مستحب مؤکد شمرده‌اند و ترک نماز در مسجد توسط همسایه مسجد را مکروه شمرده‌اند. 

فقیه اهل بیت مرحوم سید محمد کاظم یزدی در عروة الوثقی می‌فرماید: برای همسایه مسجد مکروه است که بدون عذری مانند باران نماز را در غیر آن مسجد بجای آورد. همسایه مسجد کیست؟ در برخی از روایات همسایه مسجد را چهل خانه از هر طرف ذکر نموده‌اند. 
در حدیثی از امیرالمؤمنین (ع): "حَرِیمُ الْمَسْجِدِ أَرْبَعُونَ ذِرَاعاً وَ الْجِوَارُ أَرْبَعُونَ دَاراً مِنْ أَرْبَعَةِ جَوَانِبِهَا”. "حریم مسجد چهل ذراع و همسایه‌های آن چهل خانه از چهار طرف است". در حدیث دیگری، کسانی که صدای اذان را می‌شنوند به عنوان همسایگان مسجد معرفی شده‌اند.
لزوم رعایت اخلاق در رفت و آمد به مسجد 
رفت و آمد به مسجد با انگیزه و اغراض فاسد نه تنها موجب ثواب نیست بلکه‌ای بسا سایر اعمال نیک انسان را نیز تیره می‌کند. هدف از آمدن به مسجد انسان خود را در معرض ریا و سمعه قرار دادن نیست بلکه معمولاً در دید و نگاه دیگران و انگیزه افراد مختلف است. برخی برای بدست آوردن پاداش و ثواب الهی در سرای دیگر، گروهی به منظور کسب علوم و معارف دینی و پاره‌ای به قصد تعظیم شعائر الهی و به پا داشتن نماز که تبلور روح عبادات و بندگی و نیز نمایش روح وحدت و یکپارچگی امت اسلامی است.

تعمیر و آباد نگاه داشتن مساجد 
یکی از مستحبات مسجد ساختن و تعمیر کردن آن است. در رساله‌های عملیه می‌خوانیم ساختن مسجد و تعمیر مسجدی که نزدیک به خرابی باشد مستحب است و در روایات که از معصومین (ع) وارد شده نیز بر هر سه امر تأکید شده است هم ساختن هم تجدید بناء و مرمت و هم رفت و آمد به مساجد مورد تشویق و ترغیب قرار گرفته است. قرآن مجید عمارت مساجد الهی را تنها در صلاحیت اهل ایمان قرار داده آنجا که فرموده‌اند: "إِنَّما یَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِر". "تنها کسانی مساجد خدا را عمران می‌کنند که به خداوند و روز جزاء ایمان آورده باشند. همچنین تعمیرات برای مساجد مانع نزول عذاب الهی می‌شوند".

شرایط برای تعمیرکنندگان مساجد 
شرط اول: مربوط به جنبه اعتقادی آنان است که سیر حقیقی انسانهای خداجو و مؤمن به مبدأ و معاد است. 

شرط دوم: از به پا دارندگان نماز یا سند نماز به عنوان مظهر بندگی و راز و نیاز با خداوند مختص انسانهایی است که بندگی و عبودیت را از قلب و اعضا و جوارح خویش سرایت داده‌اند. 
شرط سوم: آبادکنندگان مساجد کسانی هستند که زکات یعنی حقوق مالی واجب خویش را ادا می‌کنند نه اینکه ساختن و تعمیر مسجد بهانه‌ای برای شانه خالی کردن از زیر بار وجوهات و حقوق شرعی باشد. 
شرط چهارم: چهارمین ویژگی آبادکنندگان مساجد می‌فرمایند آنان تنها خشیت خدا را در دل دارند.
ضرورت حفظ مساجد و آثار اسلامی 
تبرک جستن به آثار و وسایل متعلق به پیامبر اکرم (ص) از جمله مسائلی است که میان مسلمانان مطرح بوده. پیامبر (ص) نه تنها به هیچ گونه از آن نهی ننموده بلکه به انواع مختلف این امر را تأکید و امضاء می‌نمودند و این مسأله در نزد هر کس که کمترین آشنایی با سیره و تاریخ پیامبر (ص) و به خصوص کتابهای معتبر اهل سنت (سنی) داشته باشد امر بدیهی به شمار می‌آید.

 

از تهیه پیش نویس ساماندهی وضعیت مساجد تا ارسال ۹۱۳ مقاله به اجلاس نماز 
ارمغان‌های نماز اول وقت برای مؤمنان 
دوری از مسجد باعث بلا و گرفتاری می شود 
ضرورت آموزش‌های نظامی در مساجد 
از شناسایی مستمندان محل تا پیشروی در دستگیری محرومان 
نقش مسجد در ایجاد تمدن نوین اسلامی(بخش دوم) 
راهبردها و راهکارهای جذب جوانان به مسجد 
آسیب شناسی عوامل اقتصادی در دوری جوانان از مسجد 
نقش مسجد در ایجاد تمدن نوین اسلامی(بخش اول) 
هشت اثرپر برکت مسجد رفتن 
ادامه هشت مزیت حضور در مساجد در کلام امام علی (ع) 
هشت مزیت حضور در مساجد در کلام حضرت امیرالمؤمنین على(ع) 
نقش حیاتی و حمایتی مسجد در قانون پذیری جامعه 
نقش مساجد در تعالی اخلاق فردی و اجتماعی 
مسجد، نخستین پایگاه آموزش در اسلام 
نماد پردازی در هنر اسلام 
مسجد و جایگاه ویژه آن در اسلام (بخش سوم) 
نقش حیاتی و حمایتی مسجد در قانون پذیری جامعه 
مسجد وجایگاه ویزه آن در اسلام (بخش دوم) 
راهکارهای جذب جوانان به مسجد و نماز جماعت 

 

پاداش کسانی که سهمی در غبارروبی مساجد دارند، چیست؟

خبرگزاری شبستان: گرایش به زیبایی و تمییزی در وجود همه انسان ها نهفته است؛ از این رو بهترین و مقدس ترین مکان ها یعنی مساجد باید در نهایت تمییزی و نظافت باشد تا انسان از حضور در آن جا خسته و دلزده نشود، بلکه همواره دل تنگ این مکان ها گردد. از این رو می بینیم در روایات، پاداش های زیادی برای نظافت کنندگان مسجد در نظر گرفته شده است که برخی از آن ها را بررسی می کنیم:
 آمرزش گناهان
رسول خدا (ص) فرمود: مَن کَنَسَ یَوم الخمیسِ و لیله الجمعهِ فاخرجَ مِنه مِن الترابِ ما یذرُ فی العین غفراللهُ تعالی له.

«کسی که خانه خدا را در روز پنج شنبه و شب جمعه خاک روبی کند و به اندازه غباری که در چشم می رود از مسجد خاک برگیرد، خداوند او را مورد آمرزش خویش قرار می دهد.»
از حدیث مزبور استفاده می شود که نظافت مسجد در روز پنج شنبه و جمعه از فضیلت خاصی برخوردار است، ولی این کار در هر زمان دیگری هم صورت گیرد پسندیده است؛ چون نفس عمل مهم است. علاوه بر این، مهم نیست که حتماً مقدار زیادی خاک روبه و آشغال از مسجد بیرون کنند؛ مهم اهمیت دادن به نظافت و تمییز نگه داشتن مساجد است که باید از سوی تک تک مسلمانان صورت پذیرد.
سالم ماندن جسد پس از مرگ
عبدالله بن مسعود از رسول خدا(ص) در حدیثی طولانی نقل می کندکه آن حضرت فرمودند: در شب معراج دیدم که بر در ششم بهشت نوشته بود: و مَن اراد ان لا تاکلُه الدیدان تحتُ الارض فلیکنس المساجد.

«و هر کس بخواهد کرم ها او را در زیر زمین نخورند، مساجد را جارو کند.»
 اشتیاق بهشت و حوریان بهشتی به ملاقات او
امام کاظم (ع) از پدرش نقل می کند که: ان الجنه و الحور لتشتاقُ الی من یَکسحُ المساجد و یاخذ منها القذی.
«بهشت و حوریان مشتاق ملاقات کسانی هستند که مساجد را جارو کنند و به اندازه خاشاکی که در چشم می رود از آن خاک برگیرند.»
 برخورداری از رحمت متقین
امام صادق (ع) از پدران بزرگوارش از رسو.ل خدا(ع) نقل می کند که آن حضرت فرمود:» مَن قَمّ مسجداً کتبَ الله له عتقُ و من اخرجَ ما یقذی عیناً کتب الله له کِفلینِ من رحمته.
«کسی که مسجدی را جارو کند، خداوند پاداش آزاد کردن بنده ای برای او می نویسد و اگر مسجد به اندازه خاشاکی که در چشم او می رود غبار برگیرد خداوند عزو جل دو بهره و نصیب از رحمت خویش را به وی عطا می فرماید.»
قرآن کریم برخورداری از رحمت مضاعف و دو چندان الهی را یکی از آثار تقوا معرفی می کند، آن جا که می فرماید: یا ایها الذینَ آمنوا اتقواللهَ و آمنوا بِرسوله یوتکم کِفلینِ مِن رحمتهِ.
«ای اهل ایمان! اگر تقوای الهی پیشه سازید و به رسول خدا ایمان آورید، خداوند رحمت مضاعف خویش را به شما عطا خواهد کرد.«
 منابع:
140 سوال پیرامون مسجد/ دفتر مطالعات و پژوهش های مرکز رسیدگی به امور مساجد/ محقق: مرتضی رستگار.

 

ثواب نشستن در مسجد تا چه اندازه است؟ 
ثواب نشستن در مسجد تا چه اندازه است؟ 
رفتن به مسجد چه ثوابهایی دارد؟ 
مسجد سازی چه ثوابی دارد؟ 
آداب حضور در مسجد چیست؟ 
فواید ارتباط با مسجد 
مسجد درآ یا ت 
مسجد در آینه روایا ت 
سوره توبه آیه 7: 
حرمت مسجد در احادیث اهل بیت(ع 
آیات مسجدی قرآن کریم همرا با ترجمه و تفسیر 
حقی که به مسجد باید داد 
اعمال‌ اشتباه، پاسخ‌های صحیح/۶ 
احادیث مسجد(۱) 
آیا پیاده ‌رفتن به مسجد موضوعیت دارد؟ 
ارتکاب گناه در مسجد چه حکمی دارد؟ 
ویژگی‌های معنوی مسجد در قرآن و روایات 
پاداش کسی که چراغ مسجد را روشن کند و مسجد را گرامی بدارد 
تخریب کنندگان مسجد چه کسانی هستند 
بانیان مسجد و دورى از بلا 

 

مسجد از دیدگاه قرآن و عترت

 حسن دهقان

« إِنَّمَا  یَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلاَةَ وَآتَى الزَّکَاةَ وَ لَمْ یَخْشَ إِلاَّ اللّهَ فَعَسَى أُولئِکَ أَن یَکُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِینَ»؛  مساجد خدا را تنها کسانى آباد مى‏کنند که ایمان به خدا و روز قیامت آورده، و نماز را برپا دارند و زکات را بپردازند و جز از خدا نترسند، امید است چنین گروهى ازهدایت یافتگان باشند.

حضور در مسجد از مصادیق مهم و اصلى عمارت و آباد نگه داشتن آن است، به‏گونه‏اى که بدون آن، مسجد اساساً فاقد عمران و آبادى خواهد بود. از این رو، در روایات از مساجدى که مسلمانان آن را رها کرده و در آن نماز نمى‏گزارند، به مسجد خراب تعبیر شده است.

در بررسى کلمات و بیانات قرآن کریم و نیز سنت در باره مسجد، نکته مهمى که توجه انسان را به خود جلب مى‏کند، تأکید و تشویق

فوق‏العاده پیشوایان دین مبین اسلام بر رفت و آمد به مساجد و انس گرفتن با خانه خداست، تا آنجا که فقهاى اسلام با استناد به همین تأکیدات فراوان گفته‏اند: در شرع مقدس اسلام، بسیار سفارش شده است که نماز را در مسجد بخوانند و بهتر از همه مسجدها، مسجدالحرام است و بعد از آن،مسجد پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله و بعد مسجد کوفه و بعد از آن مسجد بیت‏المقدس و بعد از آن، مسجد جامع هر شهر و بعد از آن، مسجد محله و بعد ازمسجد محله، مسجد بازار (مسلمانان) است.

مستند این‏گونه احکام و فتاوا، روایات فراوانى است که پیشوایان دین ضمن بیان آثار و فواید رفت و آمد به مسجد، مخصوصاً به منظور

برپایى نمازهاى واجب روزانه ترغیب و تشویق نموده‏اند.

نوشتار حاضر با استفاده از منابع اصیل اسلامى به ده موضوع اصلى پرداخته است. امید آنکه خداوند متعال این جهد متواضع را قبول

درگاهش بفرماید.

 مسجد مرکز پرستش خالصانه

«... وَ أَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلاَ تَدْعُوا مَعَ  اللَّهِ أَحَداً»؛  و اینکه مساجد از آن خداست، پس هیچ‏کس را با خدا نخوانید. برخى گفته‏اند: یعنى «و لأنّ المساجد للّه‏ فلا تدعوا»، بنابراین، لام در لأنّ به لا تدعوا مى‏باشد؛

یعنى هیچ کس را با خدا در مسجدها نخوانید؛ زیرا مساجد مخصوص خدا و عبادت اوست.

پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله در حدیثى قدسى مى‏فرمایند: «قال اللّه‏ تبارک و تعالى: إنّ بیوتى فى الارض المساجدُ، تضیى‏ء لأهل السماء کما تضیى‏ء النجوم لأهل الأرض. الا طوبى لمن کانت المساجدُ بیوته. الا طوبى لعبد توضّأ فى بیته ثم زارنى فى بیتى. الا إنّ على المزور کرامة الزائر. الا بشّر المشائین فى الظلمات الى المساجد بالنّور الساطع یوم القیامة». خداوند متعال مى‏فرماید:

«خانه‏هاى من در زمین، همان مساجد است که براى اهل آسمان مى‏درخشند، آن‏گونه که ستارگان براى اهل زمین مى‏درخشند.

خوشا به حال آنان که مساجد را خانه خویش قرار داده‏اند. خوشا به حال بنده‏اى که در خانه خویش وضو مى‏گیرد، آنگاه مرا در خانه‏ام زیارت مى‏کند. آگاه باشید که بر زیارت شونده لازم است که زائر خویش را بزرگ شمرده و به وى احسان نماید. کسانى را که در دل تاریکى شب به سوى مساجد؛ گام بر مى‏دارند، به نورى درخشان در روز قیامت بشارت دهید».

همان گونه که ملاحظه مى‏شود، در این حدیث قدسى، از انسانى که به مسجد رفت و آمد دارد به زائر خدا تعبیر شده که حق تعالى را در خانه او زیارت مى‏کند. بنابراین، مسجد، یعنى محل زیارت خداوند متعال مکانى که انسان با انجام عبادات خالصانه خویش در آن، در اوج تقرب به حق تعالى قرار مى‏گیرد و ملکوت این عبادت و حضور خالصانه درمسجد به صورت نورى درخشان در تاریکى‏هاى عالم قیامت، براى او جلوه‏گر خواهد شد. تشبیه مساجد به ستاره‏هاى درخشان آسمان نیز اشاره به همین معناست.

ممکن است این تشبیه اشاره به این معنا داشته باشد که همان‏گونه که ستاره‏ها در دل تاریکى شب، مایه زینت آسمان و نیز وسیله‏اى براى راهیابى و هدایت کسانى هستند که در دریاها و یا بیابان‏ها، راه خویش را گم کرده‏اند، مساجد نیز مایه زینت عالم خاک و انوار هدایتى هستند که انسان‏هاى خداجو باید مسیر هدایت و راه سعادت خویش را از این مراکزمبارک بیابند. شاید نبى مکرم اسلام صلى‏الله‏علیه‏و‏آلهاز همین معنا خبر داده است،

آنگاه که فرمود: «المساجد انوار اللّه‏»؛ مساجد، انوار الهى هستند.

«قال رسول اللّه‏ صلى‏الله‏علیه‏و‏آله لابى ذرّ: یا اباذر، ان اللّه‏ تعالى یعطیک مادُمْتَ جالساً فى المسجد بکلّ نَفَسٍ تَنَفَّسْتَ درجةً فى الجنّة و تصلّى علیک الملائکةُ،و تُکْتَبُ لک بکُلّ نَفَسٍ تَنَفَّسْت فیه عشرُ حسنات و تُمْحى عنک عشرُ سیّئاتٍ»؛

پیامبر خدا به ابوذر فرمود: اى ابوذر! تا زمانى که در مسجد نشسته‏اى،خداى تعالى به تعداد هر نفسى که مى‏کشى یک درجه در بهشت به تو مى‏دهد و فرشتگان بر تو درود مى‏فرستند و براى هر نفسى که در مسجدمى‏کشى، ده حسنه برایت نوشته مى‏شود و ده گناه از تو پاک مى‏گردد.

«قال رسول اللّه‏ صلى‏الله‏علیه‏و‏آله: الجلوس فى المسجد لانتظاره الصلاة، عبادةً مالم یُحْدث. قیل: یا رسول اللّه‏! و مالحدث؟ قال الاغتیاب»؛ حضرت نیز مى‏فرماید:

نشستن در مسجد به انتظار نماز، عبادت است مادام که حدثى سرنزده باشد. عرض شد: یا رسول اللّه‏! حدث چیست؟ فرمود: غیبت کردن.

امام صادق علیه‏السلام طى حدیثى طولانى، آداب مراقبت در مسجدها رااین‏گونه بیان مى‏فرماید: هرگاه به درِ مسجد رسیدى بدان که تو به آستان خانه پادشاهى بزرگ و پرشکوه آمده‏اى که جز پاکان بر بساط او قدم نگذارند و اجازه نشستن در مجلس او جز به صدیقان داده نشود، وانگهى تو بر بساط خدمتگزارى و چاکرى پادشاه قدم گذاشته‏اى. پس اگراز هیبت و شکوه پادشاه غافل مانى، خطرى بزرگ تو را تهدید مى‏کند،خواه به عدالت و یا با فضل و کرمش، مى‏تواند.

در پیشگاه او به ناتوانى و تقصیر و درویشى خود اعتراف کن؛زیرا که تو براى پرستش و همدمى با او آمده‏اى. رازهایت را با او در میان

نه و بدان که اسرار درون خلایق، همگى یا آشکارشان بر او پوشیده نیست. در برابر او همچون درویش‏ترین بندگان باش و دلت را از هر علقه و دل مشغولى که حجاب میان تو و پروردگارت شود، خالى کن؛ زیرا که او جز پاک‏ترین و خالص‏ترین را نمى‏پذیرد و بنگر که از کدام دیوان نامت بیرون مى‏آید، اگر حلاوت مناجات با او و لذت گفتگو با وى را چشیدى و بر اثر رویکرد او به تو و اجابتش، جام رحمت و کرامت او را سرکشیدى، هر آینه لایق چاکرى و خدمتگزارى او شده‏اى، اینک به مسجددرآى که در امن و امان خواهى بود.

مسجد، مرکز ذکر و یاد الهى

قرآن کریم مى‏فرماید: «... وَلَوْلاَ دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِیَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمَسَاجِدُ یُذْکَرُ فِیهَا اسْمُ  اللَّهِ کَثِیراً وَلَیَنصُرَنَّ اللَّهُ مَن یَنصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِیٌ عَزِیزٌ»؛  و اگر خداوند، بعضى از مردم را به وسیله بعضى دیگر دفع نکند، دیرها و صومعه‏ها و معابد یهود و نصارى و مساجدى که نام خدا درآن بسیار برده مى‏شود، ویران مى‏گردد و خداوند کسانى را که یارى او کنند (و از آیینش) دفاع کنند، یارى مى‏کند، خداوند قوى و شکست‏ناپذیر است.

در برخى از روایات، با تعبیرى لطیف از مسجد به‏عنوان بازارآخرت یاد شده، یعنى همان‏گونه که بازار، محل خرید و فروش و مبادله کالا و متاع‏هاى دنیوى است، مسجد نیز محل کسب امور معنوى و اسبابى است که در سراى آخرت داراى کاربرد و تأثیر مى‏باشد. در حدیثى ازحضرت رسول اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله نقل شده است: «المساجدُ سوقٌ من اسواقِ الآخرة قِراها المغفرةُ و تُحْفَتُها الجنّة»؛ مساجد، بازارى از بازارهاى آخرت است.

از کسانى که به آن وارد مى‏شوند، با مغفرت پذیرایى مى‏شود و هدیه آنان بهشت است.

بیشترین اهتمام انسان مؤمن، متوجه تهیه و تأمین اسبابى است که در سراى آخرت به آن نیاز دارد و شوق و انس وى به بازار آخرت

(مسجد) به مراتب بیش از علاقه او به بازارهاى دنیاست. بنابراین، مؤمنان باید در هنگام رفتن به مساجد، بر دیگران پیشى بگیرند و به هنگام خروج،دیرتر از همه مسجد را ترک گویند. به روایت ذیل در این زمینه توجهکنید: «عن ابى‏جعفر محمد بن على الباقر علیه‏السلام عن آبائه علیهم‏السلام، قال: قال رسول اللّه‏ صلى‏الله‏علیه‏و‏آله لجبرئیل: أىُّ البقاعِ أحَبُّ إلى اللّه‏ تعالى؟ قال: المساجدُ و أحّبُ اهلها الى اللّه‏ اوّلُهم دخولاً الیها و آخرهُم خروجاً منها»؛ امام باقر علیه‏السلام از پدران خویش و آنان از رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله نقل مى‏کنند: آن حضرت از جبرئیل علیه‏السلام سؤال کرد: کدام مکان‏ها نزد خداوند محبوب‏تر است؟ جبرئیل عرض کرد:

مساجد، و دوست داشتنى‏ترین اهل مسجد نیز کسى است که پیش از همه به مسجد داخل و پس از همه از مسجد خارج شود. پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود:

کدام مکان‏ها نزد خدا مبغوض‏ترین است؟ جبرئیل عرض کرد: بازارها و مبغوض‏ترین اهل آن نزد خداوند کسى است که قبل از همه به بازار وارد و پس از همه از آن خارج مى‏شود.

در برخى از روایات، از آنان که در رفتن به مسجد شتاب کرده و گوى سبقت را از دیگران مى‏برند، به عنوان پرچمدار بهشتیان، که در

روز قیامت پیش از دیگران به بهشت وارد مى‏شوند، یاد شده است.

پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله خطاب به ابوذر مى‏فرماید: «یا اباذر! طوبى لأصحاب الألْوِیَة یوم القیامة یحملونها فیسبقون الناس الى الجنّة، ألا (و) هم السابقون الى المساجدبالاسحار و غیرها»؛ اى ابوذر! خوشا به حال پرچم‏داران روز قیامت که پرچم‏ها را به دوش گرفته و پیش از دیگران به بهشت وارد مى‏شوند.آنان همان کسانى هستند که در سحرگاهان و دیگر اوقات در رفتن به مسجد بر دیگران پیشى مى‏گیرند.

تردد به مساجد، موجب پاک شدن از گناهان مى‏شود.

امام صادق علیه‏السلام فرمود: «علیکم باتیان المساجد، فانها بیوت اللّه‏ فى الارض،و من اتاها متطهراً طهّره اللّه‏ من ذنوبه و کنت زوّاره فأکثروا فیها من الصلاة و الدعا»؛ بر شما باد به رفتن مساجد؛ زیرا مساجد خانه‏هاى خدا در روى زمین هستند. هرکس پاک و پاکیزه وارد مسجد شود، خداوند او را ازگناهانش پاک گرداند و در زمره زائران خود قلمدادش کند، پس درمساجد نماز و دعا بسیار بگزارید.

ثواب رفتن به سوى مسجد به منظور شرکت در نماز جماعت

آن‏قدر زیاد است که پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «من مشى الى مسجد یَطْلب فیه الجماعة کان له بکلّ خطوة سبعون الف حسنةٍ و یُرفعُ له من الدّرجات مثلُ ذلک و إن مات و هو على ذلک و کلّ اللّه‏ُ به سبعین الف ملکٍ یعودونه فى قبره و یؤنسونه فى وحدته و یستغفرون له حتى یبعث»؛ هر کس براى شرکت در نماز جماعت به مسجدى رود، براى هر قدمى که بر مى‏دارد، هفتاد هزار حسنه منظور شود و به همان اندازه درجاتش بالا رود و اگر در آن حال بمیرد، خداوند هفتاد هزار فرشته بگمارد که در قبرش به عیادت او روند و انیس تنهایى او باشند و تا زمانى که برانگیخته شود، برایش آمرزش طلبند.

باز از آن حضرت نقل شده است که فرمود: «کُلُّ جلوس فى المسجد لغوٌ الاثلاثةً، قراءة مصلّ او ذکر اللّه‏ او سائل عن علمٍ»؛ هر نشستنى در مسجد لغو و بیهوده است. مگر نشستن سه کس: نمازگزارى که (قرآن) قرائت کند،کسى که ذکر خدا بگوید و کسى که به دنبال دانشى باشد».

شایسته نیست مسلمان از مسجدى عبور کند و در آن مسجد، نمازى نخواند، پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «لاتجعلوا المساجد طرقاً حتى تصلّوا فیها رکعتین»؛ مسجدها را گذرگاه خود قرار ندهید، مگر آنکه دو رکعت نماز در آن بخوانید.

و حضرت على علیه‏السلام مى‏فرماید: «من اختلف الى المسجد أصاب احدى الثمان: اخاً مستفاداً فى اللّه‏ او علماً مستطرفاً او آیة محکمة او رحمة منتظرة او کلمةً تردّه عن ردىً او یسمع کلمةً تدُلّه على هدى او یترکُ ذنباً خشیةً او حیاءً»؛

هر کس به مسجد رفت و آمد کند، به یکى از این هشت چیز دست یابد: برادر دینى سودمند یا دانشى جدید یا آیتى محکم و استوار یا رحمتى منتظره یا سخنى که او را از هلاکت برهاند یا شنیدن جمله‏اى که او را به راه راست هدایت کند یا آنکه گناهى را از ترس یا شرم ترک گوید.

پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «لایرجع صاحب المسجد بأقلّ من إحدى ثلاثٍ: إمّا یدعو به یدخلُه اللّه‏ُ به الجنّة و إمّا دعاءٌ یدعو به لیصرف اللّه‏ُ به عنه بلاء الدنیا و إمّا اخٌ یستفیدهُ فى اللّه‏ عزّوجلّ»؛ ملازم مسجد، دست کم با یکى از این سه چیز به خانه‏اش بر مى‏گردد: یا دعایى که به درگاه خدا مى‏کند و خدا با آن، او را به بهشت مى‏برد، یا دعایى که به سبب آن خداوند بلاى دنیا را از او بر مى‏گرداند و یا برادرى که در راه خداى عزّوجلّ از وجودش بهره‏مند مى‏شود.

جلوگیرى از یاد خدا در مسجد؛ بزرگترین ظلم قرآن کریم مى‏فرماید: «وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللّهِ  أَنْ یُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِی خَرَابِهَا»؛ کیست ستمکارتر از آن کس که از بردن نام خدا در مساجد او جلوگیرى کرد و سعى در ویرانى آن‏ها نمود؟

اینکه قرآن کریم مى‏فرماید: «کسى که تلاش در تخریب و ویرانى مساجد (از یاد خدا در مساجد جلوگیرى) مى‏کند، ظالم‏ترین انسان است، به قرینه تقابل روشن مى‏شود کسى که در عمران و آبادى مساجد تلاش مى‏کند، در بهترین وضعیت ایمانى به سر مى‏برد».

خرابى و ویرانى مسجد، منحصر به تخریب فیزیکى نیست که مسجدى را خراب کنند و به جاى آن منزل یا مغازه بسازند، بلکه هر برنامه‏اى که از رونق مسجد بکاهد، تلاش در ویرانى مسجد محسوب مى‏شود.

از این آیه شریفه، نتیجه مى‏گیریم ظالم‏ترین فرد، کسى است که نه خود به مسجد مى‏رود و نه مى‏گذارد دیگران به مسجد روند یقیناً این‏گونه افراد یا منافق هستند یا مشرک یا کافر، چون از رونق انداختن مسجد ـ به علت تجمع مسلمانان در آن به منظور اتحاد، نیایش،تصمیم‏گیرى در راستاى اهداف دین مبین اسلام، بسیج نیروها و رفع مشکلات و منازعات و ایفا نمودن نقش محورى و مؤثر در جامعه اسلامى ـ آرمان پلید آنان را زودتر به منصه ظهور و عمل مى‏رساند.

هشدارهاى اهل‏بیت عصمت و طهارت علیهم‏السلام، نقش مسجد را گوشزد نموده است. امام صادق علیه‏السلام فرمود: «شکتِ المساجدُ الى اللّه‏ تعالى الذین لایشهدونها من جیرانها فأوحى اللّه‏ عزّوجلّ الیها: و عزّتى و جلالى لاقبلْتُ لهم صلاةً واحدةً ولا اظهرتُ لهم فى الناس عدالةً ولا مالتهم رحمتى ولا جاورونى فى جنتّى»؛ مسجدها از حاضر نشدن همسایگان در خود به درگاه خداى تعالى شکایت کردند، خداوند عزّوجلّ به آن‏ها وحى فرمود: «به عزّت و جلالم سوگند! که حتى یک نماز از آنان نپذیرم و عدالتى از آنان در میان مردم آشکار نکنم و رحمت من به آنان نرسد و همسایه من در بهشت نشوند».

در روایتى دیگر از آن حضرت نقل شده است: «ثلاثةٌ یشکون الى اللّه‏ عزّوجلّ: مسجدٌ خرابٌ لا یصلى فیه اهلُه و عالمٌ بین جهال و مصحفٌ معلّقٌ قد وقع علیه غبارٌ لا یقرأ منه»؛ سه چیز نزد خداى عزوجل، شکایت مى‏کنند:

مسجد خرابى که اهالى آن در آن نماز نخوانند و دانشمندى که در میان عدّه‏اى نادان قرار گرفته باشد و قرآنى که در کنار طاقچه‏ها گذاشته شده و غبار رویش را گرفته باشد و کسى آن را نخواند.

لزوم انگیزه‏هاى صحیح در مسجدسازى

قرآن کریم مى‏فرماید: «... لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ یَوْمٍ أَحَقُّ أَن تَقُومَ فِیهِ فِیهِ رِجَالٌ یُحِبُّونَ أَن یَتَطَهَّرُوا وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُطَّهِّرِینَ أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْیَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللّهِ وَرِضْوَانٍ خَیْرٌ...»؛ ...آن مسجدى که از روز نخست بر پایه تقوا بنا شده، شایسته‏تر است که در آن (به عبادت) بایستى، در آن مردانى هستند که دوست مى‏دارند پاکیزه باشند و خداوند پاکیزگان را دوست دارد. آیا کسى که شالوده آن را بر تقواى الهى و خشنودى او بنا کرده است، بهتر است یا...؟

مسجدسازى، عملى عبادى است و صرف ساختن بناى مسجد، بدون قصد قربت، مطلوب و مقبول درگاه الهى نیست. آیات و روایاتى که از ساختن و تعمیر مساجد به عنوان فضیلتى بزرگ یاد کرده‏اند، ناظر به مساجدى است که ساختن آن‏ها برخاسته از انگیزه‏هاى الهى باشد.

لازم است مسجد براساس تقوا و رضایت الهى بنا نهاده شود و اساساً در قاموس قرآن مجید آنچه که قابلیت عروج و صعود به درگاه

الهى را داراست، همان تقوا و صاحبان آن، یعنى انسان‏هاى تقواپیشه است و نه صورت و ظاهر عمل. در روایات موجود (در کتب عامه و خاصه) تصریح شده که ثواب مسجدسازى از آن کسانى است که با انگیزه‏هاى سالم اقدام به ساختن مساجد مى‏نمایند.

نبى مکرم اسلام صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «مَن بنى مسجداً لیذکر اللّه‏ُ فیه بنى له بیتٌ فى الجنّه»؛ هر کس مسجدى را به قصد اینکه یاد خدا در آن بشود، بسازد، خانه‏اى در بهشت براى او ساخته مى‏شود.

در روایتى دیگر فرمود: «من بنى مسجداً للّه‏ بنى اللّه‏ُ له فى الجنّة مثلَهُ»؛

کسى که مسجدى را براى خدا بنا نماید، خداوند خانه‏اى مانند آن در بهشت براى وى بنا خواهد نمود.

در برخى روایات، از اینکه مسجدسازى از حالت عبادى خارج شود و به عنوان عملى که مایه فخر و مباهات افراد و جمعیت‏ها نسبت

به یکدیگر باشد، نهى شده است. پیامبر اکرم در مقام سرزنش و بیان انحراف امت و نشانه‏هاى برپایى قیامت مى‏فرماید: «لاتقوم السّاعةُ حتّى یتباهى الناسُ بالمساجد»؛ از نشانه‏هاى قیامت آن است که مردم، مسجد را وسیله فخرفروشى قرار مى‏دهند.

اساسا در روایات از ساختن هر بنایى به غیر از مسجد هم،در صورتى که با انگیزه فخر و مباهات باشد، نهى شده است. رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «... و من بنى بنیاناً ریاءً و سُمْعةً حَمَلهُ اللّه‏ُ یوم القیامة من الارض السّابقه و هو نارٌ یشتعل منه ثم یطوقُ فى عنقه و یلقى فى النار فلایحبسه شى‏ءٌ منها دون قعرها إلاّ أن یتوب. قیل: یا رسول اللّه‏! کیف یبنى ریاءً و سمعةً؟ فقال: یبنى فضلاً على ما یکفیه استطالهً‏به على جیرانه و مباهاة لإخوانه»؛

کسى که بنایى را به منظور خودنمایى و به گوش دیگران رساندن بسازد،خداوند این بنا را تا زمین هفتم در حالى که به صورت آتشى در گردن اوست، بر وى حمل مى‏کند و او را در آتش مى‏افکند. چیزى این شخص را از سقوط به قعر جهنم حفظ نمى‏کند، مگر اینکه توبه کند. عرض شد:

اى رسول خدا! از روى ریا و سمعه ساختن بنا به چیست؟ فرمود: اینکه انسان زاید بر نیاز خود و به قصد فخرفروشى بر همسایگان و مباهات نمودن به برادران خود، بنایى را بسازد.  

اهمیت رعایت انگیزه‏هاى الهى و اغراض صحیح در مسجدسازى تا به آنجاست که در برخى روایات، مساجدى که از روى انگیزه‏هاى

ناسالم بنا شده، مورد نکوهش قرار گرفته‏اند. امام باقر علیه‏السلام در مورد بعضى از مساجد کوفه مى‏فرماید: «جُدِّدت اربعة مساجد بالکوفه فرحاً لقتل الحسین علیه‏السلام: مسجد الاشعث و مسجد جریر و مسجد سمّاک و مسجد شبث بن ربعىّ»؛ چهار مسجد در کوفه به انگیزه اظهار خوشحالى ازشهادت امام حسین علیه‏السلام، تجدید بنا شد: مسجد اشعث، مسجد جریر،مسجد سمّاک و مسجد شبث بن ربعى.

در روایت دیگرى از این مساجد که نه تنها تجدید بناى آن با انگیزه‏اى ناسالم صورت گرفته، بلکه اساساً بنیان اولیه آن با هدف تضعیف

دین پى‏ریزى شده است، به مساجد ملعونه تعبیر شده  و ائمه علیهم‏السلام از نمازگزاردن در آن نهى نموده‏اند.

شرایط و ویژگى آبادکنندگان مساجد

از نظر اسلام، مسجد مرکز عبادت و بندگى خدا و مرکز اجتماع فرهنگى مسلمانان است، از این رو، هم متولیان مسجد باید افراد صالح شایسته و مؤمن باشند و هم برنامه‏هایى که در مسجد اجرا مى‏شود باید سازنده، رشد دهنده و آموزنده باشد. بنابراین، معماران و آبادکنندگان مساجد باید اهل ایمان و تقوا و پرهیزکارى باشند، نه کسانى که اعتقادى به خدا و قیامت ندارند. اهمیت مسجد به عنوان یک کانون حساس و مقدس، ایجاب مى‏کند تنها کسانى که از قضایل برجسته و شرایطى خاص برخوردارند، به تعمیر آن همت گمارند.

قرآن کریم مى‏فرماید: «ما کان للمشرکین ان یعمروا مساجد اللّه‏ شاهدین على انفسهم بالکفر اولئک حبطت اعمالهم و فى النار هم خالدون، انّما یعمر مساجد اللّه‏ من آمن باللّه‏ و الیوم الآخر و اقام الصّلوة و آتى الزکوة ولم یخش الا اللّه‏ فعسى اولئک ان یکونوا من المهتدین»؛ مشرکین ـ در حالى که خود بر کفر خویش گواهى مى‏دهند ـ شایسته آن نیستند که مساجد خدا را آباد کنند. اعمال آن‏ها تباه و خود در آتش جاودانند. تنها کسانى مساجد خدا را آباد مى‏کنند که به خداوند و روز قیامت ایمان داشته و نماز به پاى دارند

و زکات بدهند و تنها خشیت خداوند را در دل داشته باشند. چنین کسانى امید است که از هدایت یافتگان باشند.

از این آیات استفاده مى‏شود مشرکان و بیگانگان از دین اسلام، حقى در آبادى و تعمیر مساجد ندارند. معماران و متولیان مساجد باید

داراى سه شرط باشند:

الف) از نظر اعتقادى، مؤمن به خدا و قیامت باشند.

ب) از جهت عملى، نماز را به پا دارند و اهل زکات باشند.

ج) از لحاظ روحى، شجاع و با صلابت باشند.

مشرکان تا پیش از نزول این آیه، در تعمیر مسجدالحرام شرکت جسته و با حضور خود در اطراف خانه خدا در ایام خاص و موسم حج

و یا پرداخت کمک‏هاى مالى، خانه خدا را رونق صورى و ظاهرى مى‏بخشیدند، ولى این آیه شریفه، آنان را از تعمیر مساجد الهى منع نمود و مرزبندى جدیدى را میان شرک و کفر با تعمیر مساجد اعلام مى‏کرد.

بنابراین، مى‏توان چنین نتیجه‏گیرى نمود که تأکید قرآن مجید بر وجود اوصاف و شرایطى خاص براى آبادکنندگان مساجد، در حقیقت داراى دو جنبه فردى و اجتماعى است: از جنبه فردى، شرایط مذکور از آن رو اهمیت پیدا مى‏کند که آباد کردن مسجد بدون آن ویژگى‏ها، عملى بى‏روح و پیکرى بى‏جان است که در بارگاه ربوبى، بى‏ارزش است و عامل را نفع و ثمرى نخواهد بخشید. از بعد اجتماعى نیز از آنجا که مسجد داراى نقش‏هاى مهم اجتماعى است، آبادکنندگان آن باید انسان‏هایى صالح و برگزیده باشند تا مسجد قادر به ایفاى نقش حیاتى خویش باشد.

در مورد کیفیت آباد کردن مساجد به روایتى از رسول اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله،در پاسخ سؤال ابوذر در این خصوص، اشاره مى‏شود: «لا ترفع فیه الاصوات و لایخاض فیها بالباطل ولا یشترى فیها ولا یباع واترک اللّغو مادمت فیها فإن لم تفعل فلا تلومنَّ یوم القیامة الاّ نفسک»؛ در آن‏ها (مساجد) صدا بلند نشود، به سخنان و امور نادرست و بیهوده پرداخته نشود، در آن‏ها خرید و فروش صورت نگیرد و تا زمانى که در مسجد هستى از کارهاى لغو و بیهوده دست بکش. اگر چنین نکنى، در روز قیامت نباید کسى جز خودت را ملامت کنى.

متقین، سرپرستان مساجد

با قطع نظر از آیات 17 و 18 سوره توبه، مى‏توان گفت: قرآن کریم در جاى دیگرى با بیانى موجز و مختصر، شرایط لازم را براى متولیان مساجد ذکر نموده: «وَ مَا لَهُمْ أَلاَّ یُعَذِّبَهُمُ اللّهُ  وَهُمْ یَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا کَانُوا أَوْلِیَاءَهُ إِنْ أَوْلِیاؤُهُ إِلاَّ الْمُتَّقُونَ وَلکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لاَ یَعْلَمُونَ»؛

چرا خداوند کفار و مشرکان را عذاب نکند؟ در حالى که آنان با وجودى که سرپرست و متولى مسجدالحرام نیستند، راه آنان را بر بندگان خدا بسته و مانع از ورود مؤمنان به مسجدالحرام مى‏شوند؟ سرپرستى مسجدالحرام تنها از آنِ انسان‏هاى متّقى است، ولى بیشتر آن‏ها این را نمى‏دانند.

از آنجا که با وجود تقوا، کلیه اوصاف و شرایطى که در آیه 18 سوره توبه ذکر شده، حاصل خواهد بود، مى‏توان گفت: این آیه، شرایط لازم براى متولیان مساجد را ذکر نموده است. امّا توّهم اینکه لزوم تقوا تنها در مورد متولیان مسجدالحرام شرط است، پندارى نادرست مى‏باشد؛ زیرا هر مسجد دیگرى نیز به دلیل آنکه خانه خدا و محل تقوا و عبادت و کانون هدایت است، متولیانى تقواپیشه را مى‏طلبد و تفاوت مسجدالحرام و دیگر مساجد از این جهت تنها به شدت و ضعف است؛

یعنى اهمیت ویژه و موقعیت مسجدالحرام اقتضا مى‏کند که متولیان و گردانندگان آن از مرتبه والایى از تقواى الهى برخوردار باشند.

لزوم پیش‏بینى چنین شرایطى براى متولیان مسجد، تا حد زیادى به نقش حیاتى و حساس که یک مسجد باید در جامعه اسلامى ایفا نماید، مربوط مى‏شود. اگر مسجدى بخواهد حقیقتاً مرکز عبادت و بندگى خداوند متعال و پایگاه جهاد فکرى و کانون تعلیم و تعلم معارف اسلامى  باشد و به هنگام جنگ و بروز خطرات براى جامعه اسلامى، پایگاه تجمع رزمندگان و محل تقویت و پشتیبانى نیروهاى جهادگر و در عین حال، مظهر تبلور وحدت جامعه اسلامى باشد، بسیار طبیعى است که باید ازمتولیان و گردانندگان مؤمن، موحّد و خداجو برخوردار باشد؛انسان‏هایى که شعائر الهى را به پاى داشته و در بجا آوردن واجبات دینى خویش کوشا و در یک کلام متقى و پرواپیشه باشند.

در طول دوران قبل و بعد از پیروزى انقلاب اسلامى در ایران نیز آشکارا مشاهده شد مساجدى که داراى متولیان و گردانندگانى صالح

و شایسته بودند، توانستند به خوبى نقش اصیل خویش را در جامعه اسلامى ایفا نمایند.

حرمت نماز خواندن در مساجد منافقان

قرآن کریم مى‏فرماید: «وَالَّذِینَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِرَاراً وَکُفْراً وَتَفْرِیقاً بَیْنَ الْمُؤْمِنِینَ وَإِرْصَاداً لِمَنْ حَارَبَ اللّهَ وَرَسُولَهُ مِن قَبْلُ وَلَیَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنَا إِلاَّ الْحُسْنَى وَاللّهُ یَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَکَاذِبُونَ لاَتَقُمْ فِیهِ أَبَداً...»؛

و کسانى که مسجدى ساختندبراى زیان به مسلمانان، و تقویت کفر و تفرقه‏افکنى میان مؤمنان و کمینگاه براى کسى که از پیش باخدا و پیامبرش مبارزه کرده بود، آن‏ها سوگند یاد مى‏کنند که جز نیکى و خدمت چیزى نداشته‏ایم،اما خداوند گواهى مى‏دهد که آن‏ها دروغگو هستند، هرگز در آن (مسجد) به عبادت نایست!

اسلام از نمازگزاردن در مساجدى که با هدف تضعیف دین بنا شده است، نهى نموده و از اینکه خداوند متعال، رسول اکرم  صلى‏الله‏علیه‏و‏آله را ازنمازگزاردن در مسجدى که از ابتدا بر بنیان تقوا، پى‏ریزى شده فرمان مى‏دهد، روشن مى‏شود که نمازگزار نیز باید توجه کند که در چه مسجدى نماز مى‏گزارد و همراه با پرهیز از وسوسه‏هاى شیطانى و دقت‏هاى نابجا،مواظب باشد که نماز خواندن او در برخى مساجد، به‏گونه‏اى رونق بخشیدن به جمع دشمنان نباشد.

در مجمع البیان در تفسیر آیه «وارصاداً لمن حارب اللّه‏ و رسوله من قبل» آمده است: یعنى آن مسجد (مسجد ضرار) را براى بازگشت ابوعامرراهب ساخته و آماده کرده بودند. ابوعامر همان کسى است که قبلاً با خدا و رسولش جنگیده بود. داستانش چنین است که وى در جاهلیت جامه پشمى پوشیده و رهبانیت پیش گرفته بود، اما وقتى پیامبربه مدینه رفت، بر آن حضرت حسادت ورزید و احزاب را علیه ایشان بسیج کرد. او پس از فتح مکه به طائف گریخت و چون مردم آنجا مسلمان شدند، او به شام و از آنجا به روم رفت و مسیحى شد.ابوعامر پدر حنظله (غسیل‏الملائکه) است.

رسول خدا  صلى‏الله‏علیه‏و‏آله او را ابوعامر فاسق نامید. وى به منافقان پیغام داده بود: خود را آماده کنید و مسجدى بسازید؛ زیرا من نزد قیصر رفته و با سپاهیان او آمده و محمد  صلى‏الله‏علیه‏و‏آله را از مدینه بیرون مى‏کنم! منافقان منتظربرگشت ابوعامر بودند، اما او پیش از رسیدن به نزد پادشاه روم،به هلاکت رسید.

خداوند پیامبر خود را از نیت پلید و باطن کثیف منافقان آگاه کرد...و رسول خدا در برگشت از غزوه تبوک، عاصم بن عوف عجلانى و مالک بن رخشم را فرستاد و فرمود: «به سوى این مسجدى که طرفدارانش ستمگرند، بروید و آن را ویران کنید و بسوزانید و دستور داد محل آن را به زباله‏دانى و جاى انداختن لاشه‏ها و مردارها تبدیل کنند».

استفاده از زینت هنگام ورود به مساجد

از جمله آداب مسجد، زینت کردن به هنگام داخل شدن در مسجد است.قرآن کریم مى‏فرماید: «یَا بَنِی آدَمَ خُذُوا زِینَتَکُمْ عِندَ کُلِّ مَسْجِدٍ...»؛

اى‏فرزندان‏آدم!زینت خودرابه‏هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید.

مراد از به همراه داشتن زینت در تمام مساجد، آن است که انسان به هنگام حضور در مسجد، زینت‏هاى نیکو و پسندیده را به همراه داشته باشد و البته این کار طبعاً براى نماز و طواف و سایر کارهایى است که جنبه یاد خدا دارد. پس فرمان خدا به زینت کردن در هنگام ورود به مساجد، در حقیقت به معناى مطلوب بودن زینت براى نماز و دیگر عبادات مشابه مى‏باشد و شامل زینت کردن در نمازهاى عید و جماعات یومیه و سایر عبادات نیز مى‏شود.

انسان در نماز لازم است دو نوع زینت داشته باشد:

الف) زینت ظاهرى: در روایت است که امام سجاد علیه‏السلام به هنگام نماز، زیباترین لباس خود را مى‏پوشید و بعد این آیه را تلاوت مى‏نمود: «خذوا زینتکم عند کل مسجد».

ب) زینت‏معنوى:حالت خشوع درنمازاست،در حدیث است که‏امام‏على علیه‏السلامفرمود: «الخشوع زینة الصلاة» . قرآن‏کریم در وصف

مؤمنان مى‏فرماید: «آنان کسانى هستند که در نماز خویش،خشوع دارند». «قد افلح المؤمنون الذین هم فى صلوتهم خاشعون».

زینت کردن هنگام ورود به مساجد شامل لباس زیبا، بوى خوش،آراستگى و نظافت نیز مى‏شود.

لزوم طهارت در رفتن به مساجد

از آداب مسجد آن است که انسان در صورت امکان از محل اقامت خویش با حالت طهارت به سوى خانه خدا حرکت کند و در هنگام ورود به مسجد نیز با طهارت باشد. در روایتى آمده است: «کسى که در خانه خویش وضو گرفته و سپس در مسجد حضور مى‏یابد به زائر خداوند تعبیر شده است».

قرآن کریم مى‏فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا  لاَ تَقْرَبُوا الصَّلاَةَ وَأَنْتُمْ سُکَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلاَ جُنُباً إِلاَّ عَابِرِی سَبِیلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا...»؛

اى کسانى که ایمان آورده‏اید! در حال مستى به نماز نزدیک نشوید تا بدانید چه مى‏گویید، و همچنین هنگامى که جنب هستید ـ مگر اینکه مسافر باشید ـ تا غسل کنید.

در ذیل این آیه، روایتى از امام باقر علیه‏السلام وارد شده است که فرمود:

«أنّ معناه لا تقربوا مواضع الصلاة من المساجد و انتم جنب الا مجتازین»؛ معناى آیه شریفه «ولا جنباً الاّ عابرى سبیل» آن است که در حال جنابت به مساجد داخل نشوید، مگر اینکه بدون توقف، تنها از آن عبور کنید.

تردیدى نیست که مسجد در شریعت اسلامى مکانى مقدس و با عظمت است و هتک حرمت مسجد از محرمات قطعى است و برخى ازفقها تعظیم و بزرگداشت آن را واجب شمرده‏اند.

این فضایل براى مساجد از آن رو است که آن‏ها خانه‏هاى خداوندند و انسان را از گناهان تطهیر مى‏نمایند. امام صادق علیه‏السلام مى‏فرماید:

«علیکم باتیان المساجد، فانها بیوت اللّه‏ فى الارض من اتاه متطهراً طهّره‏اللّه‏ من ذنوبه و کتب من زواره»؛ بر حضور در مسجد، مواظبت کنید! چرا که مساجدخانه‏هاى خداوند در زمینند، کسى که با حالت طهارت وارد مسجد شود،خداوند او را از گناهانش تطهیر مى‏نماید و نام وى را در زمره زائران خویش مى‏نویسد.

در حدیث دیگرى، با طهارت به مسجد رفتن از جمله اسبابى به شمار رفته که مایه جلب دعاى خیر فرشتگان الهى در حق انسان مؤمن است. ابوسعید خدرى مى‏گوید: رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: آیا مایل هستید شما را به چیزى راهنمایى کنم که مایه پوشیدن و آمرزش گناهان و باعث افزایش حسنات و خوبى‏هاست؟ عرض شد: آرى اى رسول خدا. فرمود:

نیکو وضو گرفتن در سختى‏ها، فراوان پیاده به مسجد رفتن و انتظار نماز کشیدن بعد از نماز هر کس که با حالت طهارت از خانه خود خارج شود و نماز جماعت را با مسلمانان بجا آورد، آنگاه در مسجد، منتظر برپایى نماز دیگرى بماند، ملائکه الهى در حق وى دعا کرده و مى‏گویند:

خداوندا! او را بیامرز، خداوندا! او را رحمت فرما. پیاده رفتن به سوى مسجد قرآن کریم مى‏فرماید: «... وَنَکْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ...»؛ ... و آنچه را که پیش فرستاده‏اند و نیز آثار آن را مى‏نویسیم.

در تفسیر مجمع البیان در ذیل این آیه آمده است: مراد از آثار،گام‏ها و قدم‏هاى مؤمنین به سوى مسجد است و سبب تفسیر آن است که ابوسعید خدرى روایت کرده است که بنى‏سلمه در منطقه‏اى از مدینه ساکن بودند، روزى از دورى خانه‏هاى خویش از مسجد و مشقت و سختى حضور در نماز پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله به آن حضرت شکایت کردند، آنگاه این آیه نازل شد.

در حدیثى از پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله این چنین نقل شده است: «انّ اعظم الناس اجرا فى الصلاة ابعدهم الیها ممشى فأبعدهم»؛ برترین مردم از نظر پاداش در نماز، کسانى هستند که پیاده‏روى آنان به مسجد بیشتر است.

در صورت امکان، انسان باید فاصله بین محل کار یا خانه تا مسجد را پیاده طى کند. این امر در حقیقت ابراز نوعى بزرگداشت و تعظیم نسبت ه صاحب خانه است. همان‏گونه که انسان به هنگام وارد شدن به خانه‏هاى صاحبان فضیلت و بزرگان سعى مى‏کند کوچک‏ترین کارى که نشانه بى‏اعتنایى باشد از وى سر نزند، در مورد مساجد، این امر باید به مراتب بیشتر مورد توجه قرار گیرد. از این رو، اولیاى الهى و صالحان از سر تعظیم و اظهار تواضع به درگاه ربوبى، با وجود اینکه امکانات حج سواره بر ایشان فراهم آمده است، ولى در طول عمر خویش بارها فاصله بین کعبه معظمه و محل اقامت خویش را پیاده طى مى‏کردند.

در روایات بسیارى در منابع عامه و خاصه، از پیاده روى به سوى مسجد به عنوان عملى پسندیده یاد و آثار و فضایلى نیز براى آن ذکر شده است. جابر بن عبداللّه‏ نقل مى‏کند: «کانت دیارنا نائیةً عن المسجد فأردنا ان نبیع بیوتنا فنقرب من المسجد فنهانا رسول اللّه‏  صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فقال: ان لکم بکل خطوة درجةً»؛ خانه‏هاى ما از مسجد پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله دور بود، خواستیم خانه‏هایمان را بفروشیم و به مسجد نزدیک شویم. رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله ما را از این کار نهى نموده و فرمودند: «شما در برابر هر گامى که به سوى مسجد بر مى‏دارید،درجه‏اى در نزد خدا دارید».

در روایت دیگرى آن حضرت فرمود: «من مشى الى مسجد من مساجد اللّه‏ فله بکل خطوة خطاها حتى یرجع الى منزله عشر، حسنات و محى عنه عشر سیئاتٍ وَ رفع له عشر درجاتٍ»؛ کسى که به سوى یکى از مساجد، پیاده حرکت کند، خداوند در مقابل هر قدمى که در مسیر رفت و برگشت بر مى‏دارد، به او ده حسنه پاداش مى‏دهد و ده بدى را از او دور کرده و وى را دو درجه بالا مى‏برد.

منظور از ترفیع درجه و ارتقاى مرتبه، که در این احادیث ذکر شده، تنها پاداش و ثواب نیست، بلکه از آنجا که پیاده‏روى به سوى مسجد، خود موجب تقویت روح تواضع و تحکیم جوهره عبودیت در وجود انسان است، گویا مؤمن با گام‏هایى که به سوى مسجد بر مى‏دارد،در حقیقت به درجه والاترى از عبودیت و در نتیجه، تقرّب به خداوند متعال نایل مى‏شود. البته این امر منافاتى با فضل الهى و دادن پاداش و اجر اخروى ندارد. شاید بتوان حدیث زیر را مؤید این مطلب قرار داد:

امام صادق علیه‏السلام فرمود: «ما عبداللّه‏ بشى‏ءٍ مثل الصمت و المشى الى بیته»؛ خداوند به وسیله هیچ عملى مانند سکوت و پیاده حرکت کردن به سوى خانه‏اش عبادت نشده است.  

منابع و مآخذ

1 ـ قرآن کریم، ترجمه آیت‏اللّه‏ العظمى مکارم شیرازى.

2 ـ اصول کافى، محمد بن یعقوب کلینى.

3 ـ الامالى، محمد بن على بن بابویه قمى (صدوق).

4 ـ الامالى، شیخ طوسى.

5 ـ بحارالانوار، علامه محمدباقر مجلسى.

6 ـ تفسیر جوامع الجامع، امین الاسلام ابوعلى فضل بن حسن طبرسى.

7 ـ تفسیر کبیر، فخر رازى.

8 ـ تفسیر مجمع‏البیان، امین‏الاسلام ابوعلى فضل بن حسن طبرسى.

9 ـ تفسیر المیزان، علامه طباطبائى.

10 ـ تفسیر نمونه، جمعى از دانشمندان زیر نظر آیت‏اللّه‏ العظمى مکارم شیرازى.

11 ـ تفسیر نور، محسن قرائتى.

12 ـ الخصال، محمد بن على بن بابویه قمى (صدوق).

13 ـ رساله توضیح المسائل، امام خمینى رضوان اللّه‏ تعالى علیه.

14 ـ روضة الواعظین، فتال نیشابورى.

15 ـ سنن ابن‏ماجه، ابوعبداللّه‏ محمد بن یزید قزوینى.

16 ـ صحیح بخارى، محمد بن اسماعیل بخارى.

17 ـ صحیح مسلم، مسلم بن حجاج قشیرى نیشابورى.

18 ـ صحیفه نور، مجموعه سخنان و رهنمودهاى امام خمینى قدس‏سره .

19 ـ مستدرک الوسایل، میرزا حسن نورى طبرسى.

20 ـ مکارم الاخلاق، رسول‏زاده خویى.

21 ـ وسایل الشیعه، شیخ محمد حسن حر عاملى.

22 ـ یکصد و چهارده نکته از قرآن کریم درباره نماز، اکبر دهقان. 

مهدلو 

 

مسجد باید اینگونه باشد

منبع : پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت ایت الله خامنه ای , قرائتی، محسن

مسجد به عنوان جایگاه عبادت مسلمانان، از مهم ترین نهادهای جامعه ی اسلامی با کارکردی چندمنظوره به شمار می آید و همواره در طول تاریخ اسلام نقشی بنیادین و اصلی ایفا نموده است. در پیروزی انقلاب اسلامی، مسجد به عنوان پایگاه اصلی انقلاب نقش آفرینی کرد و امروز هم مسجد در کانون تحولات بیداری اسلامی در منطقه قرار دارد. اما مسجد مورد نظر اسلام و طراز انقلاب اسلامی چگونه باید باشد؟ حجت الاسلام و المسلمین محسن قرائتی، رئیس ستاد اقامه نماز کشور و صاحب تفسیر نور، ویژگی های خاصی را برای مسجد از زوایای مختلف برشمرده است. در ادامه بخش هایی از سخنان ایشان را ملاحظه می کنید:

اهمیت مسجد

در اهمیت مسجد همین بس که خداوند می فرماید من کره ی زمین را که خلق کردم، ابتدا مسجدالحرام را برای عبادت قرار دادم. « إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذی بِبَکَّةَ مُبارَکاً وَ هُدیً لِلْعالَمین: نخستین خانه‏ای که برای [عبادت‏] مردم، نهاده شده، همان است که در مکه است و مبارک، و برای جهانیان [مایه‏] هدایت است» (آل عمران، ۹۶).

 پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در بدو ورود به مدینه اولین کاری که انجام دادند، ساختن مسجد بود. در قبا مسجد ساختند، بعد از ورود به مدینه هم مسجد ساختند.

 مسجد خیلی مورد توجه اسلام است. اصولاً محل های عبادت حتی اگر مربوط به غیر مسلمانان باشد، در اسلام احترام زیادی دارد. در قرآن آمده است که: «وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِیَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ یُذْکَرُ فیهَا اسْمُ اللَّهِ کَثیرا: و اگر خدا بعضی از مردم را با بعض دیگر دفع نمی‏کرد، صومعه‏ها و کلیساها و کنیسه‏ها و مساجدی که نام خدا در آنها بسیار برده می‏شود، سخت ویران می‏شد» (حج، ۴0) می فرماید: باید مقابل متجاوزین ایستاد وگرنه صومعه ها و دیرها و مساجد که محل عبادت هستند، خراب می شود. پس باید عده ای قیام کنند تا این مراکز عبادت آسیبی نبیند.

در سال های دفاع مقدس، بیش از ۹۰ درصد شهدای ما از مساجد بودند و نه از مراکز دیگر. بنابراین ما باید به مسجد بیش از آن چه که امروز بها می دهیم توجه کنیم. روحانیون ما باید توجه بیشتری به مسجد داشته باشند. این گونه نباشد که عده ای از روحانیون به خاطر مشغله ها ی دولتی مساجد را رها کنند. مسجد همواره در اولویت است.

کارکردهای مسجد

در اسلام نماز خواندن در مسجد آن قدر اهمیت دارد که می گویند اگر انسان نماز اول وقتش را تأخیر بیندازد، اما در مسجد بخواند، بهتر است از این که نمازش را اول وقت و در خانه بخواند.

مسجد در اسلام محلی است که باید استفاده ی چند منظوره داشته باشد. در صدر اسلام، مسجد کوفه محل مشورت، قضاوت، سؤال و جواب، عبادت و دیگر امور بود. مسجد باید به محور فعالیت های دینی و فرهنگی در جامعه ی اسلامی تبدیل بشود. مؤمنین باید مسجد را محور فعالیت های خودشان قرار بدهند. حتی برنامه ی روزانه ی خود را با توجه به وقت نماز در مسجد تنظیم کنند. مؤمنین می توانند قرار ملاقات های خود را در مسجد قرار دهند.

برنامه های مسجد

مسجد باید به گونه ای باشد که همه ی مردم به راحتی در برنامه های آن شرکت کنند. این گونه نباشد که مسجد در اختیار حزب یا گروه خاصی باشد و این مسأله باعث شود که عده ای از مردم به مسجد نیایند. مراکز فرهنگی دیگر مانند حسینیه ها باید مؤید مسجد باشند و نه رقیب آن. این گونه نباشد که مثلاً در ایام محرم در کنار مسجدی، یک حسینیه برپا شود و جوان ها به حسینیه بروند و پیرمردها به مسجد.

مساجد ما باید علاوه بر این که محل عبادت، نماز و دعا باشند، هرکدام پاسخگوی یک نیاز مشخص و ویژه ای هم باشند. مثلاً یک مسجدی باشد که پاسخگوی شبهات جوانان باشد و بتواند برای کسانی که سالی یک بار و آن هم در شب قدر به مسجد می آیند، حرف داشته باشد. آدم شبهه دار مانند آدم تیرخورده است. باید تیر را از پایش کشید. باید شبهه ی او را برطرف کرد وگرنه شاید از دست برود.

یک مسجدی باشد که در آن برای بچه ها قصه بگویند. بچه ی کوچک که تحمل دعای طولانی را ندارد. بنابراین در کنار مساجد ما باید یک اتاقکی باشد که بچه ها در آن بازی کنند. برای آنها اشعار و سرودهای خوب دینی بخوانند. در یکی از کشورهای کوچک عربی برای بچه های ابتدایی سرود درست کرده بودند بر وزن این شعر فارسی که «من راست می گم همیشه، دروغ سرم نمی شه» آنها می گفتند «ساداتی الائمه، بابُ نَجاة الأمّة، اَوّلهم علیٌّ، آخرهم مهدیٌ». باید برای بچه ها خوراک بچگانه درست کنیم و در مسجد این خوراک را عرضه کنیم.

یک مسجد دیگری باید باشد که برای اساتید دانشگاه برنامه های ویژه داشته باشد. منبر و وعظ و نماز و امام جماعت این مسجد باید جور دیگری باشد. یعنی ما باید برای انواع نیازها، انواع پاسخ ها را در مسجد عرضه کنیم.

در حدیث داریم کسی که به مسجد برود، هشت مطلب نصیبش می شود. یکی از آنها علم مستطرف است. علم مستطرف یعنی حرف تازه. یعنی پیشنماز باید هر روز مطالعه ی جدید کند و مطالب جدیدی را به مردم عرضه کند.

جلسات معرفتی و معنوی مسجد باید به صورت تناوبی برگزار شود. این طور نباشد که دهه ی اول محرم در یک خیابان چندین جا روضه باشد، اما چند ماه بعد هیچ خبری از مجلس وعظ در آن خیابان نباشد. همچنین مناسب است پیشنماز مسجد، در مناسبت های مختلف از روحانیون منبری خوب دعوت کند که مردم نهایت استفاده را از برنامه های مسجد ببرند.

در مسجد همه ی افراد حق برابر دارند. اگر یک بچه ی دوساله آمد در مسجد نشست، هیچ کس حق ندارد او را از سر جایش بلند کند. همه ی مسلمانان در مسجد یک حق مساوی دارند.

درب مسجد نباید بعد از نماز بسته شود. این آفت مسجد است. در خیلی از مسجدها نماز که خوانده می شود، درب مسجد بسته می شود. توجیه شان هم این است که ما نمی توانیم یک مسجد بزرگ را با کولرها یا بخاری ها و چراغ های روشن باز نگهداریم برای این که یک نفر می خواهد نماز بخواند. بله این درست است، اما شما می توانید در حیاط مسجد، یک جایی را بگذارید مخصوص نماز خواندنِ بعد از وقت جماعت. یک وقت کسی مسافر است، رهگذر است، می خواهد نماز بخواند، درب مسجد باید باز باشد.

غیر از صدای اذان نباید صدایی از مسجد پخش شود؛ چه به اسم مناجات، چه به اسم پیش خوانی یا سحرخوانی. هیچ مرجعی اجازه نمی دهد که شما قبل از اذان صبح مردم را از خواب بیدار کنید. فقط برای اذان می شود مردم را برای نماز از خواب بیدار کرد.

ساختمان مسجد

مسجد باید محکم، ساده و بدون تزئینات باشد. اگر مساجد ما این گونه می بود، ما الان نباید هیچ شهرک و روستای بدون مسجد داشته باشیم. اما اگر برویم دنبال هزینه های تزئینات برای مسجد، هزاران منطقه ی بی مسجد خواهیم داشت. مسجد باید کوچک و فراوان و در دسترس باشد. نه این که بزرگ، کم تعداد و دور از دسترس باشد. مگر چقدر انسان همت می کند که بلند شود مسافت زیادی را طی کند تا به یک مسجد برسد؟

مسجد باید جایگاهی داشته باشد برای کسانی که نمی توانند داخل مسجد شوند اما می خواهند از برنامه های مسجد استفاه کنند. مسجد امام علی علیه السلام در هامبورگ که مرکز تبلیغ دکتر بهشتی بود، یک بنای دایره شکلی بود که از یک دایره ی مرکزی و یک حاشیه ی پیرامونی تشکیل شده بود. مسلمانان در دایره ی مرکز آن و غیر مسلمانان یا کسانی که نمی توانستند وارد مسجد شوند، در حاشیه ی پیرامونی می نشستند. به این ترتیب وقتی کسی سخنرانی می کرد و جمعیت را نگاه می کرد، همه در یک سطح قرار می گرفتند و این امکان وجود داشت که همگان از برنامه های مسجد استفاده کنند.

کاشی کاری های مسجد باید در موضوعات و معارف مسجد و قابل استفاده برای مردم باشد. مثلاً شکیات نماز، شرایط امام جماعت و آداب مسجد را با خط خوانا و زیبا در آن نوشته باشند. یعنی کاشی کاری ها باید الهام بخش باشد. ما آمده ایم با خط کوفی که هیچ کس از آن سر در نمی آورد، آیات و روایات را در کاشی کار ی های مساجد می نویسیم و مثلاً دیوار مسجد را تزئین می کنیم. این خطوط ناخوانا چه فایده ای دارد؟

تقسیم مسجد برای آقایان و خانم ها باید بر اساس نفرات باشد. این گونه نباشد که بیشتر فضای مسجد را به آقایان بدهند و قسمت کوچک تر را به خانم ها. فضای مسجد که ارث نیست که مردان دو برابر زنان حق داشته باشند! اگر تعداد خانم ها در مسجد بیشتر است، فضای بیشتری هم باید برای آنها اختصاص داد. نباید این گونه باشد که امکانات خوب برای یک قسمت باشد و امکانات نامناسب برای یک قسمت دیگر. اگر مساجد دو طبقه است، طبقه ی بالا را برای خانم ها نگذارند، چون که خانم ها از نظر جسمانی ضعیف تر از آقایان هستند و بالا رفتن از پله ها برای آنها مشکل تر است.

مسجد را باید در محلی ساخت که آن مکان خوش سابقه باشد. قرآن می گوید در محل غار اصحاب کهف مسجد بسازید و این به خاطر سابقه ی خوب آن مکان است.

رابطه ی مردم و مسجد

وقتی مردم به مسجد می روند، باید زینت های خودشان را همراه ببرند. قرآن صریحاً گفته: «یا بَنی آدَمَ خُذُوا زینَتَکمْ عِنْدَ کلِّ مَسْجِدٍ: ای فرزندان آدم! زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید» (اعراف، ۳۱) مؤمنان باید با بهترین لباس و عطر در مسجد حاضر شوند.

آیه ی دیگر می فرماید «الْمالُ وَ الْبَنُونَ زینَةُ الْحَیاةِ الدُّنْیا: مال و فرزند، زینت زندگی دنیاست» (کهف، ۴۶) اموال و اولاد زینت است. مسجد می روی، زینتت را همراهت ببر. یعنی دست فرزندت را بگیر و او را هم به مسجد ببر. مال زینت است. یعنی مسجد می روی پول همراهت ببر تا فقیری سیر شود یا نیاز مؤمنی برطرف شود.

مسجد نباید تبدیل شود به محل عبادت پیرمردها و پیرزن ها. همه ی مردم در همه ی سنین باید به مسجد بیایند. این گونه نباشد که مثلاً پیرمردها بیایند مسجد و جوان ها در مغازه و در حال کسب وکار باشند. خداوند در آیه ی ۱۰۱ سوره ی نساء به پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: وقتی در جنگ و رویارویی با دشمن هستی و می خواهی نماز بخوانی، همه ی لشکر به تو اقتدا نکنند. مثلاً اگر دویست نفر هستید، صد نفر به تو اقتدا کنند، صد نفر نگهبانی بدهند که دشمن حمله نکند. رکعت اول را بخوان، رکعت دوم که گفتی بحول الله و قوّته أقوم و أقعد، این ۱۰۰ نفر که به تو اقتدا کرده اند، قصد فُرادی کنند و خودشان سریع نماز را به پایان برسانند و بروند اسلحه را از آن گروه دیگر بگیرند تا آنهایی که نگهبانی می دادند، به رکعت دوم نماز برسند. یعنی در یک نماز دو رکعتی، همه ی سپاه شرکت کنند. ما از این چه می فهمیم؟ از این می فهمیم که مثلاً اگر دو زن در خانه هستند که یکی از آنها سالخورده و دیگری جوان است، این گونه نباشد که همیشه زن سالخورده به مسجد بیاید و زن جوان به کارهای منزل و رسیدگی به فرزندان برسد. بلکه یک روز او به مسجد بیاید و روز دیگر زن جوان تر به مسجد بیاید. یکی از آفت های جامعه ی ما این است که مسجدی ها یک قشر هستند و در غیر مسجد یک قشر دیگر هستند.

متولیان مسجد

در هر مسجدی یک نهاد باید متولی و مدیر امور باشد. این گونه نباشد که چندین شخص و مجموعه و نهاد و کانون داعیه ی اداره ی مسجد را داشته باشند. از قدیم گفته اند آشپز که دو تا شد، آش یا شور می شود یا بی نمک. حالا بعضی اوقات ما در مسجد ۱۳یا ۱۴ نفر آشپز داریم! آشپز مسجد باید یک نفر باشد تا بتواند یک تصمیم جدی برای مسجد بگیرد و او باید رئیس مسجد باشد. حتی مسجد نباید در اختیار واقف باشد. واقف هم وقتی مسجد را وقف کرد، دیگر کدخدای مسجد نیست. این طور نیست که عزل و نصب با او باشد.

هیئت امنای مسجد بایدافراد باتقوا باشند. قرآن می فرماید: «إِنْ أَوْلِیاؤُهُ إِلاَّ الْمُتَّقُونَ: سرپرست آن، فقط پرهیزگارانند» (انفال، ۳۴) اولیای مسجد فقط باید افراد باتقوا و آدم های شجاع باشند. «إِنَّمَا یعْمُرُ مَسَاجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْیوْمِ الآخِرِ وَ أَقَامَ الصَّلاَةَ وَ آتَی الزَّکاةَ وَ لَمْ یخْشَ إِلاَّ اللّهَ: مساجد خدا را تنها کسی آباد می‏کند که ایمان به خدا و روز قیامت آورده، و نماز را برپا دارد، و زکات را بپردازد، و جز از خدا نترسد » (توبه، ۱۸) فقط کسانی حق تعمیر مسجد را دارند که علاوه بر ایمان به خدا و قیامت، نترس باشند. آدم ترسو وقتی متصدی مسجد شد، مسجدداری اش هم همراه ترس می شود.

هر پولی را نباید برای مسجد پذیرفت. قرآن می گوید مشرکین حق ندارند پول بدهند برای تعمیر مسجد. «مَا کاَنَ لِلْمُشْرِکِینَ أَن یَعْمُرُواْ مَسَاجِدَ الله: مشرکان را نسزد که مساجد الهی را آباد کنند» (توبه، ۱۷) بلکه مسجد باید با پول پاک آدم باتقوا و شجاع ساخته شود.

پیشنماز مسجد باید کسی باشد که افراد زیادتری را به مسجد بکشاند. باید از نظر قرائت بهترین باشد. باید از دیگران عادل تر باشد. پیشنمازهای پیرمرد که قدرت ارتباط با نسل جوان را ندارند، باید با یک طلبه ی جوان خوش سلیقه در کار امامت جماعت مسجد شریک شوند. شرکت در کار تبلیغات اسلامی و دینی در قرآن آمده است. خدا وقتی به حضرت موسی گفت: برو پیش فرعون که او طغیان کرده است، موسی گفت برای من وزیر و یاوری قرار بده و برادرم هارون را در کار من شریک کن. (طه، آیات ۲۴ تا ۳۳) مثلاً هر دو باهم به مسجد بروند. آن پیرمرد نماز را بخواند و این طلبه ی جوان با جوانان ارتباط بگیرد. یک طلبه ی جوان برای درس دادن، پاسخ دادن به سؤالات مردم، عیادت از بیماران، تقدیر و تشکر و خدمات اجتماعی توانایی دارد، اما آن پیرمرد توانایی این کارها را ندارد. پیرمرد ۷۰-۸۰ ساله که نمی تواند با بچه ی سیزده ساله ارتباط برقرار کند.

روحانی مسجد باید از احوال نمازگزاران اطلاع داشته باشد. پیغمبر صلّی الله علیه وآله وسلّم فرمودند: هر کسی که فرزنددار شد، به من خبر دهید. هر کسی هم از دنیا رفت، به من خبر دهید. منِ امام جماعت نباید بیایم در مسجد، نماز بخوانم و بروم و نفهمم چه کسی فرزنددار شده، چه کسی ازدواج کرده، و چه کسی از دنیا رفته است.

باید بین امام جماعت و نمازگزاران ارتباط عاطفی برقرار باشد. حضرت رسول صلّی الله علیه وآله وسلّم نماز که می خواندند، بلند می شدند در صفوف نگاه می کردند و سراغ افراد غایب را می گرفتند. اگر می گفتند فلانی مریض است، حضرت می فرمودند برویم عیادت کنیم. اگر می گفتند مسافرت است، حضرت در حقش دعا می کردند. مسجد سالن حضور و غیاب امت اسلامی است.

مردم هم باید پیشنماز را دوست داشته باشند. اگر مردم در یک مسجدی با روحانی مسجد مشکل دارند و رابطه شان شکرآب است، آن روحانی باید از آن مسجد به مسجد دیگری برود. حدیث داریم اگر پیش نماز محبوبیت نداشته باشد، آن نماز جماعت قبول نیست. صحیح است، اما قبول نیست.

خادم مسجد هم باید کسی باشد که اولاً جوان، خوش صدا و خوش قیافه باشد. ثانیاً استاد قرآن باشد و خودش بتواند به بچه های محله قرآن بیاموزد و سوم این که حداقل تحصیلاتش دیپلم باشد. اگر جوانی این گونه بود می تواند خادم مسجد شود و زندگی اش هم از این طریق تأمین شود.

 

۸ موهبت الهی که در مسجد نصیب انسان می شود

 

مسجد به عنوان خانه الهی و محل تجمع مسلمانان فضلیت و عظمتی خاص از نظر مکانی دارد از این رو هم در آیات قران و هم روایات اهل بیت (ع) نسبت به توجه و اهتمام حضور در آن توصیه های فراوانی شده است.

کلیب صیداوى از امام صادق (ع) روایت کرده که در تورات آمده است: «مساجد، خانه‏هاى من در روى زمین‏اند، پس خوشا بر احوال آن بنده‏اى که در خانه خود وضو بسازد و تطهیر کند سپس مرا در خانه‏ ام (مسجد) زیارت کند، بهوش باشید که احترام میهمان بر صاحب خانه لازم است.»

و در حدیث دیگرى آمده است: «مژده باد به کسانى که در تاریکى شب به مساجد روى آورند، زیرا که در روز قیامت نور درخشانى (سراپاى) آنان را در بر خواهد گرفت.»

و اصبغ بن نباته از امیر المؤمنین (ع) روایت کرده است: «کسى که پى در پى (و در مواقع نمازهاى واجب) به مسجد مى‏رود، یکى از این هشت موهبت نصیب او خواهد شد: ۱- برادر مؤمنى که در راه خدا به او فایده رساند؛ ۲- دانش مفیدى که او را به حق رهنمون گردد؛ ۳- آیت آشکارى که او را به کار آید؛ ۴- رحمتى که از حضرت حق انتظار داشته، مى‏رسد؛ ۵- سخن حکمت آمیزى که او را از کارهاى نکوهیده باز دارد؛ ۶- سخن هدایت اثرى که او را به کارهاى خیر راهنمائى کند؛ ۷- ترک گناه از بیم الهى؛ ۸- ترک گناه بخاطر شرم.»

جالب آنکه روایات حتی بر چگونگی رفتن به مسجد نیز اشاره کرده و برای کیفت های مختلف آن ثوابی را برشمرده اند.

چنان که محمد بن مروان از امام صادق (ع) درباره ثواب پیاده رفتن به مسجد روایت کرده است که فرمودند: «هر کس با پاى پیاده به طرف مسجد روانه گردد، پاى خود را بر روى هیچ تر و خشکى نمى‏گذارد مگر آنکه آن زمین تا زمین هفتم بجاى او خدا را تسبیح کند.»

همچنین، سکونى از امام صادق (ع) و آن حضرت (ع) از پدران بزرگوارش علیهم السّلام روایت کرده است که رسول خدا (ص) فرمودند: «هر کس که قرآن کلام او، و مسجد خانه او باشد، خداوند براى او خانه‏اى در بهشت بنا سازد.»

و عبد اللَّه بن جعفر از امام صادق (ع) روایت کرده است که رسول خدا (ص) فرمودند: «خداوند متعال به بندگان خود فرموده است که: «مساجد، خانه‏هاى من در روى زمین‏ هستند، که در نظر اهل آسمان مى‏درخشند بسان درخشش ستارگان براى ساکنان زمین، خوشا به حال آن بنده من که مساجد (خانه‏هاى من) خانه‏هاى او باشند، خوشا بر آن بنده‏اى که در خانه خود وضو بسازد و مرا در خانه خودم (مسجد) زیارت کند که گرامى داشتن میهمان بر صاحب خانه لازم و واجب است؛ به آنان که در تاریکى شب به طرف خانه‏هاى من (مساجد) قدم بر مى‏دادند بشارت باد که در روز قیامت با نورى درخشان در صف محشر حضور خواهند یافت.»

و از امیر المؤمنین (ع) روایت است که فرمودند: «هنگامى که ساکنان زمین، معصیت مى‏کنند و به گناه آلوده مى‏گردند، اراده خداوند متعال بر عذاب تمامى اهل زمین تعلّق مى‏گیرد، ولى وقتى ببیند که پیران آنها براى اداى نماز به طرف خانه‏هاى او (مساجد) روانه‏اند، و کودکان آنها به فراگیرى کتاب او (قرآن) مشغولند به حال آنان ترحّم مى‏کند و عذاب خود را به تأخیر مى‏اندازد.»

منبع: برگرفته از ثواب الاعمال

 

فضیلت مساجد در آیات و روایت


هیچ روزی نیست مگر این که فرشته ای در گورستان ها (به مردگان) ندا می کند: به چه کسانی غبطه می خورید؟ می گویند: به اهل مساجد که نماز می گزارند و ما قدرت بر آن نداری و روزه می گیرند و ما نمی توانیم روزه بگیریم.


مسجد

دین مبین اسلام در خصوص مسائل اجتماعی مسلمانان اهمیت فراوانی قائل شده و آنچه که از آیات و روایات فراوان به دست می آید حکایت از توجه دادن مسلمین به تجمع و اجتماع، وحدت و یکپارچگی و دوری از هر نوع تک روی، انزوا و رهبانیت است.

به همین منظور مکان های خاصی در نظ گرفته شده که اولین و مهم ترین آنها پایگاه مسجد می باشد.

مسجد مرکزی معنوی، عبادی، علمی، سیاسی، و حکومتی است که مقر فرماندهی و مدیریت جامعه پیرامون خود است.

مسجد یک پایگاه قوی عبادی است که محل عبودیت، بندگی، یاد خدا و دوری از هر نوع شرک و بت پرستی (از نوع قدیم و جدید) می باشد.

مسجد یک پایگاه فکری و اعتقادی است که تعلیم و فراگیری معارف بلند الهی، انسانی و اسلامی از اهداف عالیه آن است.

مسجد وعده گاه مؤمنین، برقراری صفا و صمیمیت بین آنها، آموزش وحدت و یکپارچگی است که بسیاری از مشکلات اجتماعی مسلمانان در آن دفع و رفع می شود.

در بیان فضیلت مساجد از بیان آیات و روایات بهره می بریم باشد که حق مطلب شایسته ادا شود :

«إِنَّمَا یَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلاَةَ وَآتَى الزَّکَاةَ وَلَمْ یَخْشَ إِلاَّ اللّهَ فَعَسَى أُوْلَـئِکَ أَن یَکُونُواْ مِنَ الْمُهْتَدِینَ» (التوبة - آیه 18 ) ؛ مساجد خدا را تنها کسانی آباد می کنند که به خدا و روز قیامت ایمان دارند و نماز برپا می کنند و زکات می دهند و جز از خدا نترسیده اند. امید است آنان از هدایت یافتگان باشند

آیات

«وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا»  (سوره  الجن آیه : 18 ) ؛ مساجد اختصاص به خدا دارد، پس هیچ کس را با خدا مخوانید.

«إِنَّمَا یَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلاَةَ وَآتَى الزَّکَاةَ وَلَمْ یَخْشَ إِلاَّ اللّهَ فَعَسَى أُوْلَـئِکَ أَن یَکُونُواْ مِنَ الْمُهْتَدِینَ» (التوبة - آیه 18 ) ؛ مساجد خدا را تنها کسانی آباد می کنند که به خدا و روز قیامت ایمان دارند و نماز برپا می کنند و زکات می دهند و جز از خدا نترسیده اند. امید است آنان از هدایت یافتگان باشند.

روایات

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم

قال الله تبارک و تعالی: الا انّ بیوتی فی الارض المساجد، تضیء لاهل السّماء کما تضیء النجوم لاهل الارض الا طوبی لمن کانت المساجد بیوته، الا طوبی لعبد توضا فی بیته ثمّ زارتی فی بیتی الا انّ علی المرور کرامة الزائر، الا بشر المشّائین فی الظّلمات الی المساجد بالنور السّاطع یوم القیامة؛ خداوند فرموده است: بدانید که خانه های من بر روی زمین، مسجدها هستند. مسجدها برای اهل آسمان نور می دهند همان گونه که ستارگان برای اهل زمین. هان! خوشا به حال کسی که خانه اش مسجد باشد. هان! خوشا به حال بنده ای که در خانه اش وضو بگیرد سپس مرا در خانه ام زیارت کند، بدانید که احترام زیارت کننده بر عهده کسی که زیارت گردیده ثابت است. هان! کسانی را که در تاریکی ها به سوی مسجدها می روند به نور درخشان روز قیامت نوید ده.(بحار الانوارج 84،ص 14)

مسجد

المساجد سوق من اسواق الاخرة، فراها المغفرة و تحفتها الجنة؛ مسجدها از بازارهای آخرت به شمار می روند، وسیله پذیرایی آن ها آمرزش و هدیه شان بهشت است.(همان)

من بنی مسجداً و لو مفحص قطاة بنی الله له بیناَ فی الجنة؛ هر کس مسجدی هر چند به اندازه سینه مرغ سنگ خواره ای بسازد خداوند خانه ای در بهشت برای او بنا می کند.

الصّلاة فی مسجد الحرام مائة الف صلاة، و الصّلاة فی مسجد المدینه عشرة آلاف صلاة؛ نماز در مسجد الحرام برابر با صد هزار نماز و در مسجد مدینه برابر با ده هزار نماز است.(همان)

الصلاة فی مسجدی تعدل الف صلاة فی غیره الا المسجد الحرام فانه افضل منه؛ نماز در مسجد من با هزار نماز در غیر آن برابری می کند، به جز مسجد الحرام که از مسجد من با فضیلت تر است.(جامع الاحادیث شیعهج 4ص 512)

یا جبرئیل! ای البقاع احب الی الله عز و جل؟ قال: المساجد، و احبّ اهلها الی الله اولهم دخولاً و آخرهم خروجا منها؛ ای جبرئیل! کدام زمین ها نزد خدا محبوب تر است؟ فرمود: مساجد؛ و محبوب ترین اهل مساجد نزد خدا کسانی هستند که از همه زودتر وارد و از همه دیرتر خارج می شوند.(همان ص 428)

المساجد بیوت المتقین، و من کانت المساجد بیته؛  ضمن الله له با لرّوح و الرّاحة و الجواز علی الصّراط؛ مسجدها خانه های پرهیزگاران اند، و هر کس مسجد خانه او باشد خداوند آسایش و راحتی و عبور از صراط را برای او ضمانت خواهد کرد.(همان ص 473)

ما من یوم الا و ملک ینادی فی المقابر من تعبطون؟ فیقولون: اهل المساجد یصلون و لا تقدر و یصومون و لا تقدر؛ هیچ روزی نیست مگر این که فرشته ای در گورستان ها (به مردگان) ندا می کند: به چه کسانی غبطه می خورید؟ می گویند: به اهل مساجد که نماز می گزارند و ما قدرت بر آن نداری و روزه می گیرند و ما نمی توانیم روزه بگیریم.(همان ص 441)

اذا نزلت العاهات و الافات عوفی اهل المساجد؛ هنگامی که آفت ها و بلاها نازل می شوند اهل مساجد در امان خواهند بود.

همسایه مسجد جز در مسجد نماز نگزارد مگر اینکه عذری داشته باشد یا بیمار باشد. پرسیدند: ای امیرالمومنان! همسایه مسجد کیست؟ فرمود: هر کس صدای اذان را بشنود

امیرالمومنان علی علیه السلام

صلاة فی بیت المقدس تعدل الف صلاة ...؛ یک نماز در بیت المقدس با هزار نماز برابر می کند... .

لا صلاة لجار المسجد الا فی المسجد الا ان یکون له عذر او به علة، فقیل له: و من جار المسجد یا امیرالمومنین؟ قال: من سمع النذاء؛ همسایه مسجد جز در مسجد نماز نگزارد مگر اینکه عذری داشته باشد یا بیمار باشد. پرسیدند: ای امیرالمومنان! همسایه مسجد کیست؟ فرمود: هر کس صدای اذان را بشنود.(روضه المتقین ج 2 ص 99)

حریم المسجد اربعون ذراعاً و الجوار اربعون داراً من اربعة جوانب؛ حریم مسجد چهل ذراع، و حریم همسایه از چهار طرف چهار طرف چهل خانه است.(روضه الواعظین جلد 2 ص 336 )

امام حسن علیه السلام

مسجد

اهل المسجد زوار الله، و حق علی المرور التحقة لزائره؛ اهل مسجد زائران خدا هستند و هدیه زائر بر عهده کسی است که زیارت گردیده است.(کلمه الامام الحسن ص 41)

امام باقر علیه السلام

صلی فی مسجد الخیف سبع مائة نبّی. و روی ابو حمزه الثّمالیّ عن أبی جعفر علیه السلام انّه قال: من صلی فی مسجد الخیف بمی مالة رکعة قبل ان یخرج منه عدلت عبادة سبعین عاماَ، و من سبح الله فیه مائة نسبیحة کتب الله له کاجر عتق رقبة، و من هلل الله فیه مائة تهلیلة عدلت اجر احیاء نسمة، و من حمد الله فیه مائة تحمیدة؛ عدلت اجر خراج العراقین یتصدق به فی سبیل الله عزّ و جلّ؛ در مجسد خیف هفتصد پیامبر نماز خوانده اند. و ابو حمزه ثمالی نیز از امام باقر علیه السلام نقل کرده است که فرمود: هر کس در مسجد خیف پیش از آن که از منی خارج شود صدا رکعت نماز بگزارد با عبادت هفتاد سال برابری می کند. و هر کس در آن جا صد بار سبحان الله  بگوید خدا پاداش آزاد کردن یک بنده را برای او می نویسد. و هر کس در آن جا صد بار لا اله الا الله بگوید با پاداش زنده نگهداشتن یک انسان برابری می کند. و هر کس در آن جا صد بار الحمدلله بگوید با پاداش صدقه دادن خراج بصره و کوفه در راه خدا برابری می کند.(روضه المتقین جلد 2 ص 93)

منابع : کتاب حکمت های درخشان ،مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

 

هشت فایده مسجد

قالَ الْحَسَنُ ابْنُ عَلِىٍّ - عَلَیْهِ السَّلامُ - :

مَنْ اَدامَ الْاِخْتِلافَ اِلَى الْمَسجِدِ اَصابَ اِحْدى ثَمانٍ: ایَةً مُحْکَمَةً وَ اَخاً مُسْتَفاداً وَ

عِلْماًمُسْتَطْرَفاً، وَ رَحْمَةً مُنتَظِرةً وَ کَلِمَةً تَدُلُّهُ عَلَى الْهُدى اَوْ تَرُدُّهُ عَنْ رَدِىٍّ وَ تَرَکَ

الذُّنُوبَ حَیاءً اَوْخَشْیَةً                 بحار الأنوار ج‏75  ص  108

کسى که همواره به مسجد (براى اقامه نماز و غیره) رفت و آمد کند، یکى از این هشت‏فایده به او برسد:

.1 استفاده از آیه روشنى از قرآن.

.2  یافتن رفیق نیک.

.3 فراگیرى علم تازه.

.4 برخوردارى از رحمتى که در انتظارش بود.

.5 شنیدن سخنى که راهنماى راه باشد.

.6 از انحراف در امان باشد.

.7 موجب ترک گناه از روى حیا شود.

8 .موجب ترک گناه بر اثر ترس گردد

محبوبترین افراد مسجد

عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع

قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِجَبْرَئِیلَ ع یَا جَبْرَئِیلُ أَیُّ الْبِقَاعِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ

قَالَ الْمَسَاجِدُ وَ أَحَبُّ أَهْلِهَا إِلَى اللَّهِ أَوَّلُهُمْ دُخُولًا وَ آخِرُهُمْ خُرُوجاً مِنْهَا

رسول خدا ص از جبرئیل پرسید کدام مکان نزد خدا محبوب است . جبرئیل فرمود مساجد و محبوبترین افراد مسجد نزد خدا کسانی هستند که زودتر از همه وارد ودیرتر ازهمه از مسجد خارج می شوند.

الکافی     ج 3    ص 9 48

 فوائد مسجد درعالم برزخ و قبر

  الشَّیْخُ شَاذَانُ بْنُ جَبْرَئِیلَ الْقُمِّیُّ فِی کِتَابِ الْفَضَائِلِ، بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ

مَسْعُودٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص فِی حَدِیثٍ طَوِیلٍ أَنَّهُ رَأَى لَیْلَةَ الْإِسْرَاءِ هَذِهِ الْکَلِمَاتِ

مَکْتُوبَةً عَلَى الْبَابِ السَّادِسِ مِنَ الْجَنَّةِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَلِیٌّ وَلِیُّ

اللَّهِ مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَکُونَ قَبْرُهُ وَاسِعاً فَسِیحاً فَلْیَبْنِ الْمَسَاجِدَ وَ مَنْ أَحَبَّ أَنْ لَا تَأْکُلَهُ

الدِّیدَانُ تَحْتَ الْأَرْضِ فَلْیَکْنُسِ الْمَسَاجِدَ وَ مَنْ أَحَبَّ أَنْ لَا یُظْلَمَ لَحْدُهُ فَلْیُنَوِّرِ

الْمَسَاجِدَ وَ مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَبْقَى طَرِیّاً تَحْتَ الْأَرْضِ فَلَا یَبْلَى جَسَدُهُ فَلْیَشْتَرِ

بُسُطَ الْمَسْجِدِ

از عبدالله بن مسعود  از رسول خدا ص درحدیث طولانی که شب معراج، بردر ششم بهشت این کلمات را دید الْجَنَّةِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَلِیٌّ وَلِیُّ اللَّهِ ..کسی که دوست دارد قبر او وسیع شود مسجد بنا کند، و کسی که دوست دارد کرم های زیر زمین او را نخورند مساجد را جارو کند، و کسی که دوست دارد قبر و لحدش تاریک نشود  باید چراغ مساجد را روشن نگاه دارد و کسی که دوست دارد بدنش در زیر زمین، تر و  تازه بماند و فاسد نشود برای مسجد حصیر و  فرش بخرد    .

مستدرک‏الوسائل    ج   ص‏385

فوائد مسجد در دنیا

قَالَ النَّبِیُّ ص إِذَا دَخَلَ الْعَبْدُ الْمَسْجِدَ فَقَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ قَالَ

الشَّیْطَان‏ کَسَرَ ظَهْرِی وَ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا عِبَادَةَ سَنَةٍ وَ إِذَا خَرَجَ مِنَ الْمَسْجِدِ یَقُولُ

مِثْلَ ذَلِکَ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِکُلِّ شَعْرَةٍ عَلَى بَدَنِهِ مِائَةَ حَسَنَةٍ وَ رَفَعَ لَهُ مِائَةَ دَرَجَةٍ

پیامبر ص فرمودند هنگامی که بنده خدا داخل مسجدشود وبگوید أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ

الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ ، شیطان می گوید پشتم شکست ، خداوند به خاطر همین

استعاذه که انجام داده پاداش عبادت یک سال را در پرونده اعمالش ثبت می کند.

جامع الاخبار /69

زنان و مسجد

1-     اِذا اسْتَأْذَنَتْ اِمْرَأَةُ اَحَدِکُمْ اِلَى الْمَسْجِدِ فِلایَمْنَعْها؛

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: اگر زنتان اجازه رفتن به مسجد

خواست، مانع او نشوید.

مستدرک الوسائل ، ج 3 ص446

2-     لا تَمْنَعُوا النِّساءَ حُظوظَهُنَّ مَنِ الْمَساجِدِ اِذَا اسْتِأْذَنُوکُمْ؛

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: هنگامى که زنان از شما اجازه رفتن به

مسجد و بهره بردن از آن را مى‏خواهند، آنان را منع و محروم‏ نکنید.              

 صحیصح مسلم4 ص 161

 

محو گناه در راه مسجد و نماز جماعت

اَبَا الْحَسَنِ مُوسَى ابْنَ جَعْفَرٍ عَلَیْهِمَا السَّلامُ یُحَدِّثُ عَنْ اَبیهِ - عَلَیْهِ السَّلامُ - اَنَّهُ

قالَ:مَنْ اَسْبَغَ وُضوئَهُ فى بَیْتِهِ وَ تَمَشَّطَ وَ تَطَیَّبَ ثُمَّ مَشى مَنْ بَیْتِهِ غَیْرَ مُسْتَعْجِلٍ

وَ عَلَیْهِ السَّکینَةُ وَالْوقارُ اِلَى مُصَّلاهُ رَغْبَةً فى جَماعَةِ الْمُسْلِمینَ لَمْ یَرْفَعْ قَدَماً وَ

لَمْ یَضَعْ اُخْرى اِلَّا کُتِبَ لَهُ‏حَسَنَةٌ، وَ مَحَتْ عَنْهُ سَیِّئَةٌ وَ رُفِعَتْ لَهُ دَرَجَةٌ فَاِذا ما دَخَلَ

الْمَسْجِدَ اِلى اَنْ قالَ عَلَیْهِ السَّلامُ -ثُمَّ اِفْتَتَحَ الصَّلوةَ مَعَ الْاِمامِ جَماعَةً اِلَّا وَجَبَتْ

لَهُ مِنَ اللَّهِ الْمَغْفِرَةُ وَ الْجَنَّةُ مِنْ قَبْلِ اَنْ  یُسَلِّمَ‏الْاِمامُ

امام موسى ابن جعفر (ع) از پدر بزرگوارش نقل فرمود: کسى که در منزلش وضوى کامل‏بیگرد و مویش را شانه کند و خود را معطّر نماید، سپس از خانه‏اش بدون عجله و باآرامش و وقار بیرون آید و به طرف محل نماز برود در حالى که میل به جماعت‏مسلمین دارد قدمى از زمین برنمى‏دارد و نمى‏گذارد مگر این که یک حسنه برایش‏نوشته شود و یک گناه از او محو گردد و یک درجه به خدا نزدیک شود تا زمانى که‏داخل مسجد شود. تا اینکه فرمود: سپس نماز را با امام جماعت شروع کند از طرف‏خدا مغفرت و بهشت بر او واجب مى‏شود قبل از اینکه امام سلام نماز را بدهد.   جامع احادیث الشیعه، ج‏6، ص387

قصری در بهشت :

مَنْ کانَ الْقُرْانُ حَدیثَهُ وَ الْمَسْجِدُ بَیْتَهُ بَنَىَ اللَّهُ لَهُ بَیْتاً فِى الْجَنَّةِ؛

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: هر کس کلامش قرآن و خانه‏اش مسجد باشد، خداوند منزلى در بهشت براى او بنامى‏کند

وسائل الشیعه ج3ص481

 

برکات تردد در مسجد :

أَلا اَدُلُّکُمْ عَلى ما یَمْحُو اللَّهُ بِهِ الْخَطایا، وَ یَرْفَعُ بِهِ الدَّرَجاتِ؟

قالُوا: بَلى یا رَسُولَ اللَّهِ.

قالَ: اِسْباغُ الْوُضُوءِ عَلَى الْمَکارِهِ وَ کَثْرَةُ الْخُطى اِلَى الْمَساجِدِ وَ اِنْتِظارُ الصَّلاةِ بَعْدَ الصَّلاةِ؛

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: آیا شما را به کارهایى که خدا به سبب آن خطاها را

از بین برده و درجات انسان را بالا مى‏برد، راهنمایى کنم؟

گفتند: آرى، اى رسول خدا.

فرمود:

1. در حال شدت و سختی، وضوى تمام و کامل گرفتن.

2 .بسیار رفتن به مساجد.

.3 انتظار نماز پس از نماز                    الریاض الصالحین ، ص 297

پاداش تمیز کردن مسجد :

مَنْ وَقَّرَ الْمَسْجِدَ مِنْ نُخامَتهِ لَقِىَ اللّهَ یَوْمَ الْقِیامَةِ ضاحِکاً قَدْ اُعْطِىَ کِتابَهُ بِیَمینِهِ

وَ اَنّ ‏الْمَسْجِدَ لَیَلْتوى عِنْدَ النُّخامَةِ کَتَلَوّى اَحَدِ کُمْ بِالْخَیْزَرانِ اِذا وَقَعَ بِهِ؛

امام علی (ع) فرمود: کسى که به احترام مسجد از انداختن اخلاط در آن خوددارى کند، درروز قیامت با سرور و شادمانى و در حالى که نامه اعمالش را در دست راست دارد،خداوند متعال را ملاقات مى‏کند. کسى که در مسجد خلط مى‏اندازد، مسجد به خود مى‏پیچد، همان طور که اگر یکى از شما را با چوبی بزنند، از شدّت دردبه خود مى‏پیچد      

بحار الانوارج80 ص381

اهل مسجد زائر خدا ست

أَهْلُ الْمَسْجِدِ زُوَّارُ اللَّهِ وَ حَقٌّ عَلَى الْمَزُورِ و التُّحْفَةُ لِزَائِرِه

امام حسین (ع) فرمود: اهل مسجد، زائران خدایند و بر صاحب خانه است که به زائرش هدیه دهد.

  إرشاد القلوب إلى الصواب    ج‏1   ص  77

 پاداش احترام به مسجد :

مَنْ رَدَّ تَعْظیماً لِحَقِّ الْمَسْجِدِ جَعَلَ اللَّهُ ذلِکَ قُوَّةً فى بَدَنِهِ و کُتِبَ لَهُ بِها حَسَنَةٌ

وَ حُطَّ عَنْهُ بِهاسَیِّئَةٌ وَ قالَ: لا تَمُرُّ بِداءٍ فى جَوْفِهِ اِلَّا  اَبْرَأَتْهُ؛

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

 فرمود: هر کس براى احترام مسجد،  آب دهان خود را فرو برد و در مسجد نیندازد، خداوند آن‏را مایه ی، قدرت و توانایى و پاداش  ننیکی برایش ‏مى‏نویسد و گناهى را از او مى‏آمرزد و حضرت ادامه دادند: آب دهان، به هر دردى دربدن او برخورد کند، آن را شفا مى‏بخشد. .        وسائل الشیعه ج3ص499

پاداش نظافت مسجد :

1- مَنْ قَمَّ مَسْجِداً کَتَبَ اللَّهُ لَهُ عِتْقَ رَقَبَةٍ وَ مَنْ اَخْرَجَ مِنْهُ ما یَقْذِى عَیْناً کَتَبَ اللَّهُ - عَزَّ وَ جَلَّ -

لَهُ‏کِفْلَیْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ؛

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: هر کس مسجدى را خاکروبى کند، خداوند پاداش آزاد کردن بنده‏اى را برایش‏مى‏نویسد و اگر از این مسجد به اندازه خاشاکى که در چشم رود، غبار برگیرد، خداونددو برابر رحمت خویش را به وى عطا مى‏فرماید.

بحار الانوار ج 80ص 383

2- مَنْ کَنَسَ الْمَسْجِدَ یَوْمَ الْخَمیسِ، لَیْلَةَالْجُمُعَةِ فَاَخْرَجَ مِنَ التُّرابِ ما یَذُرُّ فِى الْعَیْن غَفَرَ اللَّهُ لَهُ؛

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: کسى که در روز پنجشنبه، شب جمعه، به نظافت مسجد بپردازد، و  به اندازه ‏سرمه‏اى در چشم غبار از مسجد برگیرد، خداوند او را مى‏آمرزد.

وسائل الشیعه ج3ص511

درود فرشتگان :

- یا اَباذَرِّ! اِنَّ اللَّهَ یُعْطیکَ ما دُمْتَ جالِساً فِى الْمَسْجِدِ بِکُلِّ نَفَسٍ تَتَنَفَّسُ فیهِ،

دَرَجَةً فِى الْجَنِّةِ وَتُصَلّى عَلَیْکَ الْمَلائِکَةُ وَ یَکْتُبُ لَکَ بِکُلِّ نَفَسٍ تَنَفَّسْتَ فیهِ عَشْرَ

حَسَناتٍ وَ یُمْحى عَنْکَ عَشْرَسَیِّاتٍ...؛

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: اى ابوذر! خداوند متعال )تا وقتى که در مسجد نشسته‏اى( در مقابل هر نفسى که‏مى‏کشى، درجه‏اى در بهشت به تو عطا مى‏کند، و فرشتگان نیز بر تو درود مى‏فرستند ودر برابر هر نفس، ده پاداش نیک به تو عطا و ده گناه از تو محو مى‏نمایند.

وسائل الشیعه ج3ص86

شکست شیطان

اِذا دَخَلَ الْعَبْدُ الْمَسْجِدَ فَقالَ: اَعُوذُ بِاللَّهِ‏مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجیمِ قالَ: اُوَّه،کَسَرَ

ظَهْرى وَ کَتَبَ اللَّهُ ‏لَهُ بِها عِبادَةَ سَنَةٍ.

وَ اِذا خَرَجَ مِنَ الْمَسْجِدِ یَقُولُ مِثْلَ ذلِکَ، کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِکُلِّ شَعْرَةٍ عَلى بَدَنِهِ ‏مِائَةَ حَسَنَةٍ وَ رَفَعَ لَهُ

مِائَةَ دَرَجَةٍ؛

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: اگر بنده‌ا‌ی هنگام ورود به مسجد استعاذه کند و »اعوذ بالله من الشیطان الرجیم« بگوید، شیطان مى‏گوید: آه کمرم شکست!و خداوند به پاداش این عمل، براى او عبادت یک سال مى‏نویسد و چنانچه هنگام‏خروج از مسجد، استعاذه کند، خداوند به تعداد هر مویى که بر بدن اوست، صد پاداش نیک ‏براى او مى‏نویسد و صد درجه او را بالا می برد.

مستدرک الوسائل ج3ص389

شفاعت کردن

اِنَّ اللَّهَ وَعَدَ اَنْ یَدْخُلَ الْجَنَّةَ ثَلاثَةَ نُفُورٍ بِغَیْرِ حِسابٍ وَ یَشْفَعَ کُلَّ واحِدٍ مِنْهُمْ فى ثَمانینَ اَلْفاً،اَلْمُوذِّنُ وَ الْاِمامُ، وَ رَجُلٌ یَتَوَضَّأُ ثُمَّ یَدْخُلُ الْمَسْجِدَ فَیْصَّلى فِى الْجَماعَةٍ؛

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: همانا خداوند به سه کس وعده داده، بدون حساب وارد بهشت شوند، و هریک هشتاد هزار نفر را شفاعت کنند:

1. مؤذن.

2. امام جماعت.

3. کسى که وضو بگیرد، سپس به مسجد رفته و نماز را به جماعت به بخواند.               مستدرک الوسائل ج1ص488

 

 

 

 جایگاه مسجد در آیات و روایات_٠.pdf

 

 


















دسته بندي :


» صفحه آغازین ( شنبه ۳٠ بهمن ۱۳٩٥ )
» خبرها و رویدادهای اخی جهان ( شنبه ۳٠ بهمن ۱۳٩٥ )
» خبرهای فوری و آنلاین ( شنبه ۳٠ بهمن ۱۳٩٥ )
» یوزر نیم و پسورد های روزانه نود 32 ( شنبه ۳٠ بهمن ۱۳٩٥ )
» تلاوت کل قرآن استاد محمد صدیق منشاوی ( یکشنبه ۱٤ آذر ۱۳٩٥ )
» قرآن درسی هفتم هشتم و نهم ـ 95 ( سه‌شنبه ٩ آذر ۱۳٩٥ )
» ترتیل سه بار تکرار جزء 30 ( جمعه ٥ آذر ۱۳٩٥ )
» سورة یوسف : مشاری بن راشد العفاسی ( جمعه ٥ آذر ۱۳٩٥ )
» آهنگ زیارت سامی یوسف برای امام رضا (ع) ( جمعه ٥ آذر ۱۳٩٥ )
» دانلود ترتیل قرآن کریم با قرائت استاد کریم منصوری به تفکیک ۳۰ جزء ( یکشنبه ۳٠ آبان ۱۳٩٥ )
موضوعات متفرقه

لينک هاي مفيد

» 1000 سایت در یک سایت
» آپلود سنتر رایگان (1)
» آپلود سنتر رایگان (2)
» آپلود سنتر رایگان (3)
» آپلود سنتر رایگان (4)
» آپلود سنتر رایگان (5)
» ارسال و دریافت فاکس اینترنتی
» آرشیو موسقی
» آرشیو موسیقی سایت خبري ویستا
» آسان دانلود
» افکت گذاری آنلاین برروی تصاویر
» اوقات شرعی شهرهای ایران
» اوقات شرعی آذرشهر
» باشگاه خبر نگاران جوان
» پارس قرآن
» پایگاه خبری 598
» پایگاه خبری افق
» پرشین پرشیا ( موسیقی سنتی )
» پرشین گرافیک
» پرنیان ـ قرآن آنلاین
» پست بانک اخی جهان
» تبدیل آنلاین عکس به آیکون
» تبدیل آنلاین فایلهای صوتی
» تبدیل آنلاین ویدئو، صوت، عکس، متون و کتاب های الکترونیک
» ترجمه آنلاین متون انگلیسی
» تن سنجی آنلاین
» ثامن گرافیگ
» جدیدترین اخبار ایران و جهان
» جهت یاب قبله
» خبر گزاری فارس
» خوشنویسی آنلاین
» دانلود کتب فارسی
» دفتر یادداشت پارسی و تقویم آنلاین
» دهياري اخي جهان
» رادیو آنلاین اینترنتی
» رادیو دیروز
» رادیو معارف
» ساعت رسمی کشور
» سامانه تعویض دفترچه خدمات درمانی
» سامانه فيش حقوق فرهنگيان
» سايت تفريحي و يگ
» سايت توفارقان
» سایت خبری بولتن نیوز
» سایت خبری بی باک
» سایت خبری تعامل
» سایت خبری رصد خانه
» سایت خبری شفاف
» سایت خبری عصر ایران
» سایت خبری موسیقی ایرانی
» سایت خبری موسیقی روز
» سایت شهید آوینی
» سایت طرح های اسلیمی
» سایت غدیر
» سایت فارسی کودکان
» سایت قرآنی تنزیل
» سایت کودک و نوجوان
» سرویس ایمیل فارسی
» سلامت نیوز
» سمت خدا . شبکه سه
» سیستم پرداخت قبوض از طریق اینترنت
» شبکه خبری زمان
» شهدای اخی جهان
» شهر خبر ( موتور جستجوی خبر فارسی )
» شیعه والپیپر
» فرمول نویس آنلاین ریاضی
» قبله یاب آنلاین
» قرآن آنلاین : حوض کوثر
» كتابخانه عترت اخي جهان
» گالری صوتی صلوات
» گالری عکس های جذاب
» متن و ترجمه صوتی قرآن
» محاسبه آنلاین وزن ایده آل بدن
» محاسبه وزن ایده آل
» مدرسه راهنمایی غیر دولتی آزادگان
» مرجع موبایل ایران (تصاویر پس زمینه)
» موسیقی آنلاین
» موسیقی آنلاین
» نقاشی و ویرایش تصویر آنلاین با Picozu
» همشهری آنلاین
» وب سایت ختم قرآن
» وبگردي 20:30
» وبلاگ حاج آقا صالحی
» وبلاگ رضا پور زین العابدین ( اخی جهان )
» وبلاگ ناصر محمد حسيني
» ورزش ایرانی
» ورود به جهان خبر
» آشنائی با سوره های قرآن کریم .1
» آشنائی با سوره های قرآن کریم .2
» بزرگترين مرجع قرآني جهان اسلام
» گالری بسم الله الرحمن الرحیم .1
» مجموعه تصاویر بسم الله الرحمن الرحیم
» گالری بسم الله الرحمن الرحیم .2
» گالری تصاوير جالب
» 287 نوع بسم الله ...
» سامانه مدیریت اشیاء گمشده
» ورود به شات نت
» ورود به گالری عکس فارض نت
» فهرست کشورها بر پایه تاریخ ایجاد
» وبلاگ گروهی رضا پیری
» صنایع الماس چوب عابدی ( اخی جهان )
» جدول لیگ های فوتبال
» پیانو آنلاین
» ساخت کد موزیک
» انتخاب کد رنگ آنلاین
» نقاشی آنلاین
» با قطره ها ( میرزا علی اصغر رسولزاده)
» گنجینه عربی ( خانم علیزاده)
» پایگاه کشوری سیم کارت
» مرجع تخصصی موبایل
» نی نی نام
» دهکده موزیک
» فروشگاه شارژ تلفن همراه
» بازی ، مربیگری وباشگاه داری فوتبال در مستر کاپ
» فوتبال فانتزی . لیگ فانتزی
» ورزش سه (3)
» دریافت کد نتایج زنده و جداول لیگ
» جستجوگر هوشمند خبری تحلیل گری
» پایگاه اطلاع رسانی باشگاه تراکتور سازی تبریز
» تراکتور لینک
» آهنگ های تراختور
» معرفی وبلاگ به موتورهای جستجوگر 1
» معرفی وبلاگ به موتورهای جستجوگر 2
» معرفی وبلاگ به موتورهای جستجوگر 3
» معرفی وبلاگ به موتورهای جستجوگر 4
» معرفی وبلاگ به موتورهای جستجوگر 5

نويسنده

قدیر پیری

آمار روزانه بازديد


درباره ما


مرجع نرم افزار های کاربردی و آموزشی فرهنگی
ايجاد کننده وبلاگ :
لوگوی دوستان http://up.behtarin.com/ وبسایت گالری عکس با گوگل کروم قابل مشاهده نیست http://up.behtarin.com/ http://up.behtarin.com/ http://up.behtarin.com/ http://up.behtarin.com/